Eindtoets chemie van het leven
Created @June 13, 2021 4:35 PM
Jaar 5 VWO
Property
Vak Scheikunde
Composiet
Composiet: een hydrofoob materiaal dat is opgebouwd uit verschillende componenten. Vaak worden hiermee vezel versterk
zorgen voor extra sterkte. Een nadeel is dat het krimpt tijdens het uitharden → lekkages aan rand + moeizaam hechten aan
Composiet wordt gebruikt als vulmateriaal en bestaat uit een matrixfase en een vulstoffase.
→ matrixfase: monomeren die tijdens of na het plaatsen van de vulling gaan polymeriseren onder invloed van licht (licht u
additiepolymerisatie) of een hulpstof (chemisch uithardend composiet) → wordt hard.
→ vulstoffase: zorgt voor de uiteindelijke hardheid van de vulling. Het verdeelt zich tijdens de polymerisatie over het hard
plaats gehouden door de kriskras door elkaar heen liggende polymeerketens (kunsthars).
Glasionomeer
Glasionomeer cement (GIC) is goedkoper en gemakkelijker aan te brengen maar is minder sterk → gebruik voor melkgebit. H
calciumfluoride en siliumoxide) en ionomeer (bevat ionogene groepen. Een ionomeer bestaat uit een netwerkstructuur van
door de aluminium- en calciumionen en een vulstof van de niet-gereageerde glasdeeltjes.). Het is een cement op basis van
een polyalkeenzuur (vloeistof), dat bestaat uit een copolymeer van acrylzuur, itaconzuur, maleïnezuur en wijnsteenzuur. Bi
vloeistof tast het zuur de glasdeeltjes aan. Hierdoor kunnen er aluminium- en calciumionen vrijkomen, zich vervolgens gaa
(COO‒) van de zuren en bruggen vormen tussen verschillende polyalkeenzuur moleculen. Uiteindelijk ontstaat er een netwe
bijeengehouden door de aluminium- en calciumionen en een vulstof van de niet-gereageerde glasdeeltjes.
Biodegradeerbare plastics
Plastic is lastig af te breken waardoor men opzoek ging naar biodegradeerbare plastics, die Voordelen:
bestaan uit polymeren die door levende organismen (planten, micro-organismen) zijn vervaardigd
minder fossiel
en af kunnen worden gebroken. Synthetische polymeren = door chemische synthese vervaardigd
(fossiel). Beide kunnen biodegradeerbaar zijn. biopolymeren
storten
Biopolymeren mogen niet voor PVC worden vervangen omdat de makkelijke afbreekbaarheid ook
nadelen met zich meebrengt. Ze zijn vooral handig voor producten met een korte levensduur. Geen extra CO
Landbouwproducten kunnen ook kunnen worden gebruikt als grondstof. Plantaardig pla
tot methaan→
De drie generaties biomassa
Biomassa is het drooggewicht van organismen of delen ervan. Energie hieruit wordt opgewekt door verbranding, vergassi
van biomassa komt recent uit de natuur onttrokken CO2 vrij = korte koolstofkringloop = CO2 neutraal proces. Bij fossiele
koolstofkringloop.
Er zijn drie generaties Biobrandstof:
1. Rechtstreeks uit gewas gewonnen (hout, suikerriet maïs enz) Het probleem is dat er veel schade aan oerwoud, verlies aa
grond- en watergerbuik bij komt kijken.
2. Biodiesel en bio-ethanol worden vervaardigd via een chemisch proces uit gewassen, gebruikt frituurvet of dierlijk vet.
3. Wordt uit speciaal gerepareerde organismen gehaald, zoals algen die uit meer dan 30% uit olie kunnen bestaan. Hiernaa
Bio-ethanol
, disacharide. Uit monosachariden kunnen door polycondensatie polysachariden ontstaan. Voorbeelden zijn zetmeel en cellu
Glycogeen en zetmeel
Zetmeel is een verzamelnaam voor de polymeren van glucose en koolhydraten die in de natuur dienen als voedselreserve vo
onderscheiden: amylose (lineaire structuur) en amylopectine (vertakte structuur). Zetmeel bestaat voor maar ongeveer 25 ma
moleculen amylose wel zo'n 150 keer groter dan het aantal moleculen amylopectine. Heel wat eigenschappen van een zetm
amylose. De eigenschappen van een zetmeel worden bepaald door amylosemoleculen omdat ze veel groter in aantal zijn.
Van lichaamsvet wordt meer opgeslagen dan glycogeen en wordt om die reden de primaire energieopslag genoemd.
Vetten
Vetten zijn, chemisch gezien, triglyceriden (zie BINAS tabel 67G2). Essentiële vetzuren zijn vetzuren die het lichaam niet ze
via voeding innemen. Functies: leverancier van energie en oplosmiddel voor vitaminen.
Vetten en oliën
Eetbare vetten en oliën vormen een groep van organische verbindingen die bestaan uit triglyceriden. Ze
ontstaan als glycerol (propaan-1,2,3-triol) en vetzuren (BINAS tabel 67G2) in de molverhouding 1:3 met
elkaar reageren. De algemene formule voor een olie of een vet is:
De groepen R1, R2 en R3 zijn afkomstig van de vetzuren. Als alle drie de R-groepen gelijk zijn aan C17H35 dan
is er sprake van de ester glyceryltristearaat (ontstaan uit glycerol en stearinezuur).
Als de ester is ontstaan uit verzadigde vetzuren krijg je een vet (vast) en als het is ontstaan
uit onverzadigde vetzuren een olie (vloeibaar). Uiteraard komen er ook mengvormen van verzadigd en
onverzadigd voor, bijv. in cacaoboter.
Het fosforzuurmolecuul in een fosfolipide is aan het glycerol molecuul gebonden op een plaats waar normaal
gesproken een vetzuurmolecuul zit. Aan de zijde van het fosformolecuul zit de positief geladen stikstofgroep
vast. Het fosforzuurmolecuul vormt dus een schakel tussen het polaire en apolaire deel van een fosfolipide.
Eigenschappen en voorkomen in het lichaam
Triglyceriden zijn slecht oplosbaar in water, door de (lange) apolaire koolstofketens. Ze worden aangemaakt in dieren en pla
komen veel onverzadigde vetzuren voor en in dierlijke meer verzadigde. Plantaardige triglyceriden hebben daardoor meestal e
Triglyceriden worden (in de vorm van druppeltjes) voornamelijk in het cytoplasma opgeslagen. Het weefsel waarin vet word
De energiedichtheid van vet is erg groot (38 kJ per gram).
De onverzadigde vetzuren linolzuur, α-linoleenzuur en arachidonzuur kunnen niet door de mens worden gemaakt. Ze zijn d
worden daarom essentiële vetzuren genoemd. Het is belangrijk om deze vetten binnen te krijgen, omdat ze de kans op hart-
Westerse voeding bevat naar verhouding veel linolzuur en weinig α-linoleenzuur. Een goede manier om essentiële vetten bi
noten en vette vis. De laatste tijd wordt veel reclame gemaakt voor de alfa-omega 3-vetzuren. Dit zijn vetzuren met dubbele
hopen zich op in vette vis, die het via de voedselketen binnen krijgt. Deze vetzuren zijn erg belangrijk voor opgroeiende kin
mensen en eigenlijk dus iedereen, omdat ze nodig zijn voor de fosfolipiden in de celmembranen. Vooral het zenuwstelsel he
vetzuren.
Celmembranen
Het celmembraan is een vlies dat de cel omsluit, en daarmee de inhoud van de cel van zijn omgeving scheidt. Het celmembr
laag fosfolipiden. Dat zijn vetachtige moleculen met een hydrofiele kop en een hydrofobe staart. Een fosfolipide is een lipid
twee vetzuurgroepen (B), een negatief geladen fosfaatgroep (C) en een positief geladen stikstofgroep (D).
In een waterige omgeving keren de apolaire staarten zich van de watermoleculen af en richten zich naar elkaar toe. De pola
Created @June 13, 2021 4:35 PM
Jaar 5 VWO
Property
Vak Scheikunde
Composiet
Composiet: een hydrofoob materiaal dat is opgebouwd uit verschillende componenten. Vaak worden hiermee vezel versterk
zorgen voor extra sterkte. Een nadeel is dat het krimpt tijdens het uitharden → lekkages aan rand + moeizaam hechten aan
Composiet wordt gebruikt als vulmateriaal en bestaat uit een matrixfase en een vulstoffase.
→ matrixfase: monomeren die tijdens of na het plaatsen van de vulling gaan polymeriseren onder invloed van licht (licht u
additiepolymerisatie) of een hulpstof (chemisch uithardend composiet) → wordt hard.
→ vulstoffase: zorgt voor de uiteindelijke hardheid van de vulling. Het verdeelt zich tijdens de polymerisatie over het hard
plaats gehouden door de kriskras door elkaar heen liggende polymeerketens (kunsthars).
Glasionomeer
Glasionomeer cement (GIC) is goedkoper en gemakkelijker aan te brengen maar is minder sterk → gebruik voor melkgebit. H
calciumfluoride en siliumoxide) en ionomeer (bevat ionogene groepen. Een ionomeer bestaat uit een netwerkstructuur van
door de aluminium- en calciumionen en een vulstof van de niet-gereageerde glasdeeltjes.). Het is een cement op basis van
een polyalkeenzuur (vloeistof), dat bestaat uit een copolymeer van acrylzuur, itaconzuur, maleïnezuur en wijnsteenzuur. Bi
vloeistof tast het zuur de glasdeeltjes aan. Hierdoor kunnen er aluminium- en calciumionen vrijkomen, zich vervolgens gaa
(COO‒) van de zuren en bruggen vormen tussen verschillende polyalkeenzuur moleculen. Uiteindelijk ontstaat er een netwe
bijeengehouden door de aluminium- en calciumionen en een vulstof van de niet-gereageerde glasdeeltjes.
Biodegradeerbare plastics
Plastic is lastig af te breken waardoor men opzoek ging naar biodegradeerbare plastics, die Voordelen:
bestaan uit polymeren die door levende organismen (planten, micro-organismen) zijn vervaardigd
minder fossiel
en af kunnen worden gebroken. Synthetische polymeren = door chemische synthese vervaardigd
(fossiel). Beide kunnen biodegradeerbaar zijn. biopolymeren
storten
Biopolymeren mogen niet voor PVC worden vervangen omdat de makkelijke afbreekbaarheid ook
nadelen met zich meebrengt. Ze zijn vooral handig voor producten met een korte levensduur. Geen extra CO
Landbouwproducten kunnen ook kunnen worden gebruikt als grondstof. Plantaardig pla
tot methaan→
De drie generaties biomassa
Biomassa is het drooggewicht van organismen of delen ervan. Energie hieruit wordt opgewekt door verbranding, vergassi
van biomassa komt recent uit de natuur onttrokken CO2 vrij = korte koolstofkringloop = CO2 neutraal proces. Bij fossiele
koolstofkringloop.
Er zijn drie generaties Biobrandstof:
1. Rechtstreeks uit gewas gewonnen (hout, suikerriet maïs enz) Het probleem is dat er veel schade aan oerwoud, verlies aa
grond- en watergerbuik bij komt kijken.
2. Biodiesel en bio-ethanol worden vervaardigd via een chemisch proces uit gewassen, gebruikt frituurvet of dierlijk vet.
3. Wordt uit speciaal gerepareerde organismen gehaald, zoals algen die uit meer dan 30% uit olie kunnen bestaan. Hiernaa
Bio-ethanol
, disacharide. Uit monosachariden kunnen door polycondensatie polysachariden ontstaan. Voorbeelden zijn zetmeel en cellu
Glycogeen en zetmeel
Zetmeel is een verzamelnaam voor de polymeren van glucose en koolhydraten die in de natuur dienen als voedselreserve vo
onderscheiden: amylose (lineaire structuur) en amylopectine (vertakte structuur). Zetmeel bestaat voor maar ongeveer 25 ma
moleculen amylose wel zo'n 150 keer groter dan het aantal moleculen amylopectine. Heel wat eigenschappen van een zetm
amylose. De eigenschappen van een zetmeel worden bepaald door amylosemoleculen omdat ze veel groter in aantal zijn.
Van lichaamsvet wordt meer opgeslagen dan glycogeen en wordt om die reden de primaire energieopslag genoemd.
Vetten
Vetten zijn, chemisch gezien, triglyceriden (zie BINAS tabel 67G2). Essentiële vetzuren zijn vetzuren die het lichaam niet ze
via voeding innemen. Functies: leverancier van energie en oplosmiddel voor vitaminen.
Vetten en oliën
Eetbare vetten en oliën vormen een groep van organische verbindingen die bestaan uit triglyceriden. Ze
ontstaan als glycerol (propaan-1,2,3-triol) en vetzuren (BINAS tabel 67G2) in de molverhouding 1:3 met
elkaar reageren. De algemene formule voor een olie of een vet is:
De groepen R1, R2 en R3 zijn afkomstig van de vetzuren. Als alle drie de R-groepen gelijk zijn aan C17H35 dan
is er sprake van de ester glyceryltristearaat (ontstaan uit glycerol en stearinezuur).
Als de ester is ontstaan uit verzadigde vetzuren krijg je een vet (vast) en als het is ontstaan
uit onverzadigde vetzuren een olie (vloeibaar). Uiteraard komen er ook mengvormen van verzadigd en
onverzadigd voor, bijv. in cacaoboter.
Het fosforzuurmolecuul in een fosfolipide is aan het glycerol molecuul gebonden op een plaats waar normaal
gesproken een vetzuurmolecuul zit. Aan de zijde van het fosformolecuul zit de positief geladen stikstofgroep
vast. Het fosforzuurmolecuul vormt dus een schakel tussen het polaire en apolaire deel van een fosfolipide.
Eigenschappen en voorkomen in het lichaam
Triglyceriden zijn slecht oplosbaar in water, door de (lange) apolaire koolstofketens. Ze worden aangemaakt in dieren en pla
komen veel onverzadigde vetzuren voor en in dierlijke meer verzadigde. Plantaardige triglyceriden hebben daardoor meestal e
Triglyceriden worden (in de vorm van druppeltjes) voornamelijk in het cytoplasma opgeslagen. Het weefsel waarin vet word
De energiedichtheid van vet is erg groot (38 kJ per gram).
De onverzadigde vetzuren linolzuur, α-linoleenzuur en arachidonzuur kunnen niet door de mens worden gemaakt. Ze zijn d
worden daarom essentiële vetzuren genoemd. Het is belangrijk om deze vetten binnen te krijgen, omdat ze de kans op hart-
Westerse voeding bevat naar verhouding veel linolzuur en weinig α-linoleenzuur. Een goede manier om essentiële vetten bi
noten en vette vis. De laatste tijd wordt veel reclame gemaakt voor de alfa-omega 3-vetzuren. Dit zijn vetzuren met dubbele
hopen zich op in vette vis, die het via de voedselketen binnen krijgt. Deze vetzuren zijn erg belangrijk voor opgroeiende kin
mensen en eigenlijk dus iedereen, omdat ze nodig zijn voor de fosfolipiden in de celmembranen. Vooral het zenuwstelsel he
vetzuren.
Celmembranen
Het celmembraan is een vlies dat de cel omsluit, en daarmee de inhoud van de cel van zijn omgeving scheidt. Het celmembr
laag fosfolipiden. Dat zijn vetachtige moleculen met een hydrofiele kop en een hydrofobe staart. Een fosfolipide is een lipid
twee vetzuurgroepen (B), een negatief geladen fosfaatgroep (C) en een positief geladen stikstofgroep (D).
In een waterige omgeving keren de apolaire staarten zich van de watermoleculen af en richten zich naar elkaar toe. De pola
