HC1: WAT IS GEZONDHEIDSCOMMUNICATIE?
Gezondheidscommunicatie: De interactie tussen ten minste twee mensen over een issue
gerelateerd aan gezondheid (i.e. gezondheidstoestand, beliefs over gezondheid en gedrag dat
gezondheid beïnvloedt of door gezondheid beïnvloed wordt) veel omvattend
Probleem van deze definitie:
- Je kan ook communiceren met een pc in plaats van een mens.
- Interactie hoeft niet per se twee kanten op te zijn
Artikel: Hannawa, A. F., García-Jiménez, L., Candrian, C., Rossmann, C., & Schulz, P.
J. (2015). Identifying the field of health communication. Journal of Health
Communication, 20(5), 521-530.
Topics uit de gezondheidscommunicatie:
- gezondheidszorg (in de jaren 70 het belangrijkste publicatie onderwerp en neemt
daarna af) bv. Arts-patiënt communicatie
- promotie, preventie en campagnes (in de jaren 70 nog helemaal niet interessant om
over te schrijven, in de jaren 80 een piek kreeg en daarna weer daalde) bv. Anti-rook
campagnes
- gezondheidsinformatie (sinds de jaren 80 juist wel weer een stijging te verklaren aan
de technologische ontwikkelingen die er nog steeds zijn) bv. Voedingswaarde op
productverpakkingen / bijsluiters
Levels uit de gezondheidscommunicatie:
- micro (interpersoonlijk, één op één) bv. Gesprek met je huisarts (Soms één op twee,
wanneer er een tolk bij zit)
- intermediate (kleine groepen, organisaties) bv. Cursussen / voorlichtingen voor
grotere groepen
- macro (massamediaal) bv. Voorlichtingscampagnes, gezondheidsapps
Artikel: Fishbein, M., & Cappella, J. N. (2006). The role of theory in developing effective
health communications. Journal of Communication, 56, S1-S17.
Theorie biedt een framework om determinanten van gedrag te identificeren, wat een essentiële
eerste stap is om succesvolle gezondheidsinterventies te ontwikkelen.
An integrative model of behaviour: Vind zijn origine in the theory of planned behaviour
,Een rationeel voorspellingsmodel om gedrag van mensen te beschrijven. Je werkt toe naar het
verklaren van gedrag. En hoe kun je die stukjes kennis van gedrag vertalen en omzetten in
effectieve gezondheidscommunicatie.
Gedrag heeft 3 belangrijke voorspellers:
1. Intentie
2. Omgevingsfactoren (je kan bv de intentie hebben om te gaan hardlopen maar het
regent elke dag)
3. skills and abilities (intentie om te hardlopen maar je hebt een gebroken been)
Voorspellers van gedrag in theorie:
1. attitudes: opvattingen/beliefs die mensen hebben en outcomes evaluations (in hoeverre
bieden ze voor jou een uitkomst) je kan bijvoorbeeld ergens het nut niet van in zien.
2. Sociale/subjectieve normen: perceptie die je hebt of andere mensen het belangrijk
vinden dat jij een bepaald gedrag uitvoert
3. effectiviteit: in hoeverre zie je jezelf in staat om het gedrag uit te voeren.
Welke determinanten belangrijk zijn hangt af van:
- type gedrag
- type doelgroep
- type cultuur
- een interactie tussen bovengenoemde factoren
- etc.
Toepassen van het model:
1. Wees concreet: specifiek gedrag aanspreken werkt effectiever dan algemeen gedrag en
doelen
Bv. “elke dag 2 stuks fruit eten” beter dan “gezonder eten”
2. houdt rekening met actie, target en context
Bv. Chlamydia test bij de ggd doen is anders dan een chlamydia test thuis doen
(andere context) andere determinanten kunnen een rol spelen
Bv. Het belang van 2x per week sporten promoten is anders dan het werkelijk
doen (zelfde target maar een andere actie)
Rhodes & De Bruijn, 2013 – Intention behavior gap
In het geval van beweging (physical acitvity);
- de meeste mensen hebben de intentie te bewegen.
- echter heeft de helft daarvan moeite met get daadwerkelijk vertalen van intenties
naar gedrag
= intention behavior gap
Wat kan, theoretisch gezien volgens het integrative model of behavior een verklaring zijn
voor de intention behavior gap? environmental factors & skills and abilities. Bv. Door
regen of een blessure niet gaan sporten.
Health belief model ~ Janz & Becker, 1984
Gedragsverandering wordt direct voorspeld door
- risicoperceptie
- kosten-baten analyse van het gedrag
En indirect voorspeld door:
- cues to action: soms weet je dat iets heel belangrijk is maar heb je een cue nodig om je
ook echt aan te sporen voor dit gedrag.
, - demografische/sociaal-pyschologische kenmerken, kennis
- ervaren kwetsbaarheid (i.e. hoe groot is de kans dat ik ziek word?) en ernst van de
ziekte (i.e. hoe erg is het als ik deze ziekte zou krijgen?)
Input-output matrix ~ Mcquire 1989:
Who = source
What = message
Which channel = channel
To Whom = receiver
With what effect =
destination
HC2: WELKE VORMEN VAN
GEZONDHEIDSCOMMUNICATIE ZIJN ER?
- online versus offline bronnen
- massamediale versus interpersoonlijke communicatie
Gezondheidscommunicatie: De interactie tussen ten minste twee mensen over een issue
gerelateerd aan gezondheid (i.e. gezondheidstoestand, beliefs over gezondheid en gedrag dat
gezondheid beïnvloedt of door gezondheid beïnvloed wordt) veel omvattend
Probleem van deze definitie:
- Je kan ook communiceren met een pc in plaats van een mens.
- Interactie hoeft niet per se twee kanten op te zijn
Artikel: Hannawa, A. F., García-Jiménez, L., Candrian, C., Rossmann, C., & Schulz, P.
J. (2015). Identifying the field of health communication. Journal of Health
Communication, 20(5), 521-530.
Topics uit de gezondheidscommunicatie:
- gezondheidszorg (in de jaren 70 het belangrijkste publicatie onderwerp en neemt
daarna af) bv. Arts-patiënt communicatie
- promotie, preventie en campagnes (in de jaren 70 nog helemaal niet interessant om
over te schrijven, in de jaren 80 een piek kreeg en daarna weer daalde) bv. Anti-rook
campagnes
- gezondheidsinformatie (sinds de jaren 80 juist wel weer een stijging te verklaren aan
de technologische ontwikkelingen die er nog steeds zijn) bv. Voedingswaarde op
productverpakkingen / bijsluiters
Levels uit de gezondheidscommunicatie:
- micro (interpersoonlijk, één op één) bv. Gesprek met je huisarts (Soms één op twee,
wanneer er een tolk bij zit)
- intermediate (kleine groepen, organisaties) bv. Cursussen / voorlichtingen voor
grotere groepen
- macro (massamediaal) bv. Voorlichtingscampagnes, gezondheidsapps
Artikel: Fishbein, M., & Cappella, J. N. (2006). The role of theory in developing effective
health communications. Journal of Communication, 56, S1-S17.
Theorie biedt een framework om determinanten van gedrag te identificeren, wat een essentiële
eerste stap is om succesvolle gezondheidsinterventies te ontwikkelen.
An integrative model of behaviour: Vind zijn origine in the theory of planned behaviour
,Een rationeel voorspellingsmodel om gedrag van mensen te beschrijven. Je werkt toe naar het
verklaren van gedrag. En hoe kun je die stukjes kennis van gedrag vertalen en omzetten in
effectieve gezondheidscommunicatie.
Gedrag heeft 3 belangrijke voorspellers:
1. Intentie
2. Omgevingsfactoren (je kan bv de intentie hebben om te gaan hardlopen maar het
regent elke dag)
3. skills and abilities (intentie om te hardlopen maar je hebt een gebroken been)
Voorspellers van gedrag in theorie:
1. attitudes: opvattingen/beliefs die mensen hebben en outcomes evaluations (in hoeverre
bieden ze voor jou een uitkomst) je kan bijvoorbeeld ergens het nut niet van in zien.
2. Sociale/subjectieve normen: perceptie die je hebt of andere mensen het belangrijk
vinden dat jij een bepaald gedrag uitvoert
3. effectiviteit: in hoeverre zie je jezelf in staat om het gedrag uit te voeren.
Welke determinanten belangrijk zijn hangt af van:
- type gedrag
- type doelgroep
- type cultuur
- een interactie tussen bovengenoemde factoren
- etc.
Toepassen van het model:
1. Wees concreet: specifiek gedrag aanspreken werkt effectiever dan algemeen gedrag en
doelen
Bv. “elke dag 2 stuks fruit eten” beter dan “gezonder eten”
2. houdt rekening met actie, target en context
Bv. Chlamydia test bij de ggd doen is anders dan een chlamydia test thuis doen
(andere context) andere determinanten kunnen een rol spelen
Bv. Het belang van 2x per week sporten promoten is anders dan het werkelijk
doen (zelfde target maar een andere actie)
Rhodes & De Bruijn, 2013 – Intention behavior gap
In het geval van beweging (physical acitvity);
- de meeste mensen hebben de intentie te bewegen.
- echter heeft de helft daarvan moeite met get daadwerkelijk vertalen van intenties
naar gedrag
= intention behavior gap
Wat kan, theoretisch gezien volgens het integrative model of behavior een verklaring zijn
voor de intention behavior gap? environmental factors & skills and abilities. Bv. Door
regen of een blessure niet gaan sporten.
Health belief model ~ Janz & Becker, 1984
Gedragsverandering wordt direct voorspeld door
- risicoperceptie
- kosten-baten analyse van het gedrag
En indirect voorspeld door:
- cues to action: soms weet je dat iets heel belangrijk is maar heb je een cue nodig om je
ook echt aan te sporen voor dit gedrag.
, - demografische/sociaal-pyschologische kenmerken, kennis
- ervaren kwetsbaarheid (i.e. hoe groot is de kans dat ik ziek word?) en ernst van de
ziekte (i.e. hoe erg is het als ik deze ziekte zou krijgen?)
Input-output matrix ~ Mcquire 1989:
Who = source
What = message
Which channel = channel
To Whom = receiver
With what effect =
destination
HC2: WELKE VORMEN VAN
GEZONDHEIDSCOMMUNICATIE ZIJN ER?
- online versus offline bronnen
- massamediale versus interpersoonlijke communicatie
