Samenvatting Stappenplannen casus IPR

Stappenplan casus IPR (beknopt)
Voorvraag:
Wordt er gevraagd naar rechtsmacht, toepasselijk recht of erkenning & tenuitvoerlegging?
 Conflictenrecht
 Rechtsmacht
 Erkenning & ten uitvoerlegging

Conflictenrecht

Algemeen:
1. De verwijzingscategorie/kwalificatie: het onderwerp van de verwijzing
= de soort rechtsverhoudingen of rechtsfeiten waarop de conflictregel betrekking heeft. Welk deelgebied is
in een bepaalde situatie aan de orde? Een onrechtmatige daad, wanprestatie, overdracht?
2. De aanknopingsfactor: de norm van de verwijzing
= welke factor is beslissend om een concrete internationale rechtsverhouding toe te wijzen aan een bepaald
rechtsstelsel. Woonplaats van verweerder/plaats schade/statutaire zetel etc.
3. Het als toepasselijk aangewezen rechtsstelsel/de aanknoping: het gevolg van de verwijzing

Concreet:
Ziet de rechtsverhouding op een verbintenis, een goederenrechtelijke verhouding of rechtspersonenrecht?
 Verbintenis: Rome I
- Verbintenis uit een overeenkomst? Rome I
- Verbintenis uit de wet? Rome II
 Goederenrecht: boek 10 (vanaf art. 10:126 BW)
 Rechtspersonenrecht: boek 10 (vanaf 10:117 BW)

Verbintenissen
Stappenplan Rome I
1. Is Rome I van toepassing?
- Materieel (art. 1): is sprake van een verbintenis uit overeenkomst in burgerlijke en handelszaken?
- Formeel (art. 2): universele toepassing, geen beperkingen
- Temporeel (art. 28): op of na 17 december 2009

Tussenvraag: is er wellicht sprake van een voorrangsregel? Ga dan naar art. 9 Rome I

2. Is er een rechtskeuze gemaakt?
- Ja, dan is in beginsel dat rechtsstelsel van toepassing (zet regelend en dwingend recht opzij HR Alnati).
Tenzij sprake is van een beperkte rechtskeuze:
 Art. 3 lid 3. Interne gevallen: een overeenkomst is objectief nationaal
 Art. 3 lid 4. Intra-EU
 Art. 6 en 8. Consumenten- en arbeidsovereenkomsten
 Art. 19. Voorrangsregels
 Art. 21. Openbare orde exceptie

Een rechtskeuze kan uitdrukkelijk/stilzwijgend, geheel/partieel (HR ICF/Balkenende), vooraf/achteraf.
Voor een rechtskeuze dient sprake te zijn van wilsovereenstemming. Of daarvan sprake is wordt
bepaald aan de hand van het beweerdelijk toepasselijke recht (art. 3 lid 5 jo art. 10) en is een kwestie
van uitleg. Een forumkeuze alleen is niet voldoende (nr. 12 considerans).
- Nee, ga door naar stap 3

3. Is sprake van een arbeidsovereenkomst of consumentenovereenkomst?
- Ja, toepassing van art. 6 & 8 Rome I

, -
Consumentenovereenkomst
- Is sprake van een consumentenovereenkomst? Lid 1 jo lid 4
‘Een overeenkomst gesloten tussen een consument en een verkoper’, niet zijnde:
 Opdracht die in andere lidstaat wordt uitgevoerd
 Vervoerovereenkomsten (uitz. ‘pakketreis’)
 Consumentenkoop onroerende zaak + huur
 Effectentransacties

- Is art. 6 van toepassing?
Overeenkomst die valt onder de commerciële of beroepsactiviteiten die de verkoper
a. ontplooit in het land van de consument, of
b. richt op (onder meer) het land van de consument (waaronder via internet)
HvJEU 7 december 2010, Pammer & Alpenhof
Gericht op het land van de consument bij aanbod via internet?
nr. 24 considerans; toegankelijkheid van een internetsite is op zich zelf onvoldoende.

- Voldaan? Gevolg:
 Bijzondere objectieve aanknoping art. 6 lid 1
Bij gebreke van een rechtskeuze is van toepassing het recht van het land van herkomst van de
consument.
 Beperkte rechtskeuze
Rechtskeuze blijft mogelijk! Maar die kan er niet toe leiden dat de consument de bescherming
verliest van de dwingende rechtskeuze van zijn eigen recht. (Dwingend recht +
voorrangsregels).
HvJ Verein für Konsumenteninformation/Amazon EU
Rechtskeuzebeding in algemene voorwaarden: opnemen dat consument nog altijd dwingend
recht tot zijn beschikking heeft van het land van zijn woonplaats.

Arbeidsovereenkomst
- Rechtskeuze (lid 1), behoudens bescherming van dwingendrechtelijke bepalingen
- Objectief toepasselijke recht, getrapte bewijsregel:
 Recht van het land waar de werknemer gewoonlijk zijn arbeid verricht (lid 2) Lex loci laboris.
 Wanneer de werknemer zijn arbeid niet gewoonlijk in één land verricht: dan is toepasselijk het
recht van het land van waaruit hij zijn arbeid verricht (lid 2)
 Wanneer bovenste treden geen uitkomst bieden: het recht van het land van vestiging
werkgever (lid 3)
 Let op wijziging van het land waar de werknemer zijn werkzaamheden verricht (lid 2, nr. 36 cons)
- Exceptieclausule (lid 4)
dat indien uit het geheel der omstandigheden blijkt dat de overeenkomst een kennelijk nauwere
band heeft met een ander land, het recht van dat andere land van toepassing is.
HvJ EU 12 september 2013, C-64/1 (Schlecker)
Exceptieclausule kan zelfs indien de werknemer al langdurig werkzaam is. Belangrijk is waar
belasting en heffingen worden betaald, sociale zekerheid en pensioen/ziekte etc. + overige
omstandigheden van het geval.

4. Objectief toepasselijke recht, art. 4.
- Stap 1: kijk of het type overeenkomst op de ‘lijst’ staat.
Ja?  het in lid 1 aangeduide recht is van toepassing tenzij lid 3 van toepassing is*.
Nee?  stap 2, wanneer lid 1 geen optie is, of de overeenkomst valt onder meerdere categorieën:
- Stap 2: aan de hand van een abstracte formule wordt het toepasselijke recht bepaald: Het recht van
het land waar de kenmerkende prestatie verblijfplaats heeft.
Wel een kenmerkende prestatie?  het recht van lid 2 is van toepassing, tenzij lid 3 van toepassing is*
Geen kenmerkende prestatie?  stap 3
- Stap 3: Art. 4 lid 4: vage norm; het recht van het land waar de overeenkomst het nauwst mee is
verbonden. Beoordelingsvrijheid van de rechter.