3 thema’s die nu belangrijk zijn, maar hun oorsprong hebben in het verleden:
Cognitie vs Emotie
Mind – Body probleem
Nature – Nurture debat
Cognitie vs Emotie
Descartes (1596-1650): “Ik denk, dus ik ben”
Damasio: “Ik voel, dus ik ben”
Phineas Gage; Door een ongeluk bij het aanleggen van wegen in
de bergen kreeg
mr. Phineas Gage een stalen pijp door zijn hoofd geboord. Onder zijn
linkeroog ging
deze naar binnen en in het midden bovenaan verliet deze zijn hoofd
weer. Er was een flink deel van zijn hersenen geraakt. Phineas heeft
het overleefd en heeft weinig fysieke schade, maar zijn innerlijk was
wel veranderd. Hij mist emotionele binding bij het maken van
beslissingen.
Mind-Body probleem
Wat is de relatie tussen lichaam en geest?
Descartes (1596-1650): “Lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden, andere
substanties”
“Geest = denken (cognitie), Lichaam = o.a. emoties”
Dualisme: Lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden
Monisme: Lichaam en geest vormen een geheel
Realisme: Alles is materie
Idealisme: Geest is basis (Plato 427-347v.Chr.)
Nature-Nurture debat
Hoe komen we aan kennis (intelligentie)?
Zijn er (aangeboren) verschillen tussen mensen?
Plato (427-347v.Chr.): “Kennis is aangeboren, voor iedereen gelijk”
Rationalisme: Kennis is aangeboren (ratio = rede, het denken)
Empirisme: Alle kennis komt door ervaring (empeiria = ervaring)
De belangrijkste historische opvattingen over de Psychologie vanaf 1600
1600 1800 1900 1950
.
Romantiek
Gevoelens Behaviorisme
Gedrag
Associatie- en Experimentele
Psychologie Psychoanalyse
, Bewustzijn (cognitie) Het Onbewuste
Na 1950
Persoon/Stro Eeuw Cognitie/Em Mind-Body Nature-
ming otie Nurture
Descartes 17 Cognitie Dualist Nature
Hobbes 17 Cognitie Materialist
Associatie Psy 17-18 Cognitie Debat Nurture
Behaviorisme 20 Beide Materialist Nurture
Cognitieve Psy 20-21 Cognitie Materialist Nature (eerst)
Na 1950 (eerst) (meestal) Debat (nu)
Beide (nu)
Vanaf 1600: Einde Middeleeuws Universum Mechanisering van het wereldbeeld
Aarde centrum universum zon centrum universum
Middeleeuwen
Maatschappij Wetenschap
- Vaste sociale orde - Alles heeft
natuurlijke plaats
- Natuurlijke plaats Geldt voor objecten op
aarde - Traditie en het hele
universum
- Paternalisme
Markt: Zichtzelf regulerend mechanisme Hoe werkt het?
- automaat, evenwicht (balans)
Natuurlijke prijs = waarde Kwantificering,
belang van
Ruilmiddel: geld de wiskunde
Mechanisme
- machine, uurwerk als model
- natuurlijke verklaringen (wat kunnen we observeren) (rijd-ruimtelijke dingen,
materie)
- kwantificeren / mathematiseren
- analyseren – atomiseren (methode)
Eerst uit elkaar halen, daarna weer in elkaar zetten
Materie: atomisme
De dingen om ons heen verschillen in kwantitatieve eigenschappen van hun
kleinste deeltjes.
Kwantitatieve / mathematische verschillen bepalen materie (vorm, afmeting,
ligging)
Beweging is de basis voor causaliteit (= mechanisch; duwen, trekken, stoten)
Mechanisme: ideaal
Toepasbaarheid van kennis, kennen = kunnen
Kennis is macht, geeft zekerheid, objectiviteit
, Scientisme (en technocratie): wetenschap brengt vooruitgang
Mechanicisme: kennis (wetenschap)
Hoe komen we aan kennis?
Kennisleer: Hoe kunnen wij de werkelijkheid kennen? Wat kunnen we weten?
Rationalisme vs Empirisme
Cognitieve Psychologie Behaviorisme:
Chomsky: taal is aangeboren Alle kennis door leren van
associaties
Nature Nurture
Wetenschap is debat
“Hoe komen wij aan kennis”
Descartes
Rationalisme tegenover Empirisme Beide: Kennis is mogelijk
Maar: Manier waarop is verschillend
Tegenover tegenover
Scepticisme
Kennis is een fictie, bedrog
Rene Desartes (1596-1650):
- Rationalist – tegen scepticisme en empirisme
Twijfelexperiment: Wat is de basis van kennis? Begin met aan alles te twijfelen. Ik
denk dus ik ben.
Geen scepticisme, want “ik twijfel aan alles, dus ik twijfel ook over of ik wel
twijfel, maar hier kan ik niet aan twijfelen”
Geen empirisme, want “Vanuit een paar axioma’s (premissen) worden stellingen
uit de meetkunde bewezen dmv deductie. Door middel van deductie en het
twijfelen kun je waarheden vaststellen. Hier heb je geen zintuigen/perceptie voor
nodig”
- Maat voor waarheid: Intuïtieve evidentie
Introspectie: “alles wat ik helder en duidelijk inzie”.
Aangeboren ideeën zijn een basis voor kennis.
- Mechanicist
Het lichaam is een machine en dus mechanistisch te onderzoeken en te
verklaren.
Het hart is een pomp, het lichaam is mechaniek (bloedsomloop, Harvey 1628)
- Dualist
Materie = “ruimtelijke substantie” = wat op zich staat, dus analyseerbaar,
ontleedbaar.
Tegenover het lichaam staat de geest (= “denkende substantie”, bewustzijn;)
Cognitie vs Emotie
Mind – Body probleem
Nature – Nurture debat
Cognitie vs Emotie
Descartes (1596-1650): “Ik denk, dus ik ben”
Damasio: “Ik voel, dus ik ben”
Phineas Gage; Door een ongeluk bij het aanleggen van wegen in
de bergen kreeg
mr. Phineas Gage een stalen pijp door zijn hoofd geboord. Onder zijn
linkeroog ging
deze naar binnen en in het midden bovenaan verliet deze zijn hoofd
weer. Er was een flink deel van zijn hersenen geraakt. Phineas heeft
het overleefd en heeft weinig fysieke schade, maar zijn innerlijk was
wel veranderd. Hij mist emotionele binding bij het maken van
beslissingen.
Mind-Body probleem
Wat is de relatie tussen lichaam en geest?
Descartes (1596-1650): “Lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden, andere
substanties”
“Geest = denken (cognitie), Lichaam = o.a. emoties”
Dualisme: Lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden
Monisme: Lichaam en geest vormen een geheel
Realisme: Alles is materie
Idealisme: Geest is basis (Plato 427-347v.Chr.)
Nature-Nurture debat
Hoe komen we aan kennis (intelligentie)?
Zijn er (aangeboren) verschillen tussen mensen?
Plato (427-347v.Chr.): “Kennis is aangeboren, voor iedereen gelijk”
Rationalisme: Kennis is aangeboren (ratio = rede, het denken)
Empirisme: Alle kennis komt door ervaring (empeiria = ervaring)
De belangrijkste historische opvattingen over de Psychologie vanaf 1600
1600 1800 1900 1950
.
Romantiek
Gevoelens Behaviorisme
Gedrag
Associatie- en Experimentele
Psychologie Psychoanalyse
, Bewustzijn (cognitie) Het Onbewuste
Na 1950
Persoon/Stro Eeuw Cognitie/Em Mind-Body Nature-
ming otie Nurture
Descartes 17 Cognitie Dualist Nature
Hobbes 17 Cognitie Materialist
Associatie Psy 17-18 Cognitie Debat Nurture
Behaviorisme 20 Beide Materialist Nurture
Cognitieve Psy 20-21 Cognitie Materialist Nature (eerst)
Na 1950 (eerst) (meestal) Debat (nu)
Beide (nu)
Vanaf 1600: Einde Middeleeuws Universum Mechanisering van het wereldbeeld
Aarde centrum universum zon centrum universum
Middeleeuwen
Maatschappij Wetenschap
- Vaste sociale orde - Alles heeft
natuurlijke plaats
- Natuurlijke plaats Geldt voor objecten op
aarde - Traditie en het hele
universum
- Paternalisme
Markt: Zichtzelf regulerend mechanisme Hoe werkt het?
- automaat, evenwicht (balans)
Natuurlijke prijs = waarde Kwantificering,
belang van
Ruilmiddel: geld de wiskunde
Mechanisme
- machine, uurwerk als model
- natuurlijke verklaringen (wat kunnen we observeren) (rijd-ruimtelijke dingen,
materie)
- kwantificeren / mathematiseren
- analyseren – atomiseren (methode)
Eerst uit elkaar halen, daarna weer in elkaar zetten
Materie: atomisme
De dingen om ons heen verschillen in kwantitatieve eigenschappen van hun
kleinste deeltjes.
Kwantitatieve / mathematische verschillen bepalen materie (vorm, afmeting,
ligging)
Beweging is de basis voor causaliteit (= mechanisch; duwen, trekken, stoten)
Mechanisme: ideaal
Toepasbaarheid van kennis, kennen = kunnen
Kennis is macht, geeft zekerheid, objectiviteit
, Scientisme (en technocratie): wetenschap brengt vooruitgang
Mechanicisme: kennis (wetenschap)
Hoe komen we aan kennis?
Kennisleer: Hoe kunnen wij de werkelijkheid kennen? Wat kunnen we weten?
Rationalisme vs Empirisme
Cognitieve Psychologie Behaviorisme:
Chomsky: taal is aangeboren Alle kennis door leren van
associaties
Nature Nurture
Wetenschap is debat
“Hoe komen wij aan kennis”
Descartes
Rationalisme tegenover Empirisme Beide: Kennis is mogelijk
Maar: Manier waarop is verschillend
Tegenover tegenover
Scepticisme
Kennis is een fictie, bedrog
Rene Desartes (1596-1650):
- Rationalist – tegen scepticisme en empirisme
Twijfelexperiment: Wat is de basis van kennis? Begin met aan alles te twijfelen. Ik
denk dus ik ben.
Geen scepticisme, want “ik twijfel aan alles, dus ik twijfel ook over of ik wel
twijfel, maar hier kan ik niet aan twijfelen”
Geen empirisme, want “Vanuit een paar axioma’s (premissen) worden stellingen
uit de meetkunde bewezen dmv deductie. Door middel van deductie en het
twijfelen kun je waarheden vaststellen. Hier heb je geen zintuigen/perceptie voor
nodig”
- Maat voor waarheid: Intuïtieve evidentie
Introspectie: “alles wat ik helder en duidelijk inzie”.
Aangeboren ideeën zijn een basis voor kennis.
- Mechanicist
Het lichaam is een machine en dus mechanistisch te onderzoeken en te
verklaren.
Het hart is een pomp, het lichaam is mechaniek (bloedsomloop, Harvey 1628)
- Dualist
Materie = “ruimtelijke substantie” = wat op zich staat, dus analyseerbaar,
ontleedbaar.
Tegenover het lichaam staat de geest (= “denkende substantie”, bewustzijn;)
