3.1 Platentektoniek
De Afrikaanse en Euraziatische plaat botsen. In de westelijke Middellandse zee
vindt er rek plaats, doordat de Euraziatische plaat weg van Afrika beweegt. De
Afrikaanse plaat draait, tegen de klok in, naar de Euraziatische plaat toe.
Door de convergentie en divergentie zijn er meerdere mini-oceanen ontstaan en
dichtgedrukt. Op die plekken zijn nu jonge gebergtes, alpiene
plooiingsgebieden, die bestaan uit sedimentgesteenten die eerder op de
zeebodem werden afgezet. In de Egeïsche zee is het gebergte verzakt.
De Iberische plaat draait al lange tijd rond. De oceanische korst bij Italië zorgt
nog steeds voor vulkanisme. Door rekspanning op een plaatgrens komt magma
effusief omhoog.
Een aantal microplaten rond het Middellandse Zee-gebied zijn Apulische plaat,
Iberische plaat, Egeïsche plaat en Anatolische plaat.
3.2 Een onrustig gebied
De kans op aardbevingen is in het oostelijk deel het grootst, door de draaiing van
de Afrikaanse plaat. Door de beweging van de microplaten zijn er voortdurend
aardbevinkjes en bouwt er spanning op. In Italië vindt subductie plaats en in de
Egeïsche zee vinden er verzakkingen plaats, waardoor het hypocentrum ondiep
ligt. Door nieuwe breuken die bij aardbevingen ontstaan zijn er voor- en
naschokken. De zwaarste aardbevingen zijn in Turkije, door de transforme
plaatbeweging van de Anatolische plaat langs de Euraziatische plaat.
Door subductie ontstaan ook vulkanen, vooral explosieve stratovulkanen doordat
uitbarstingen pas plaatsvinden als er een hoge druk is opgebouwd. De Etna
(schildvulkaan) ligt bij een plaatgrens, waar de rekspanning zorgt dat er diepe
magma naar boven komt en de uitbarstingen effusief zijn, maar vaker
voorkomen.
De gevolgen worden verkleind door hazard management, zoals voorschriften
en evacuatieplannen. Door de vruchtbare grond van lava wonen er veel mensen
bij vulkanen.
3.3 Klimaat en vegetatie
Cs-klimaat: neerslag heeft hoge intensiteit en grote variabiliteit. De verschillen
binnen landen zijn ook heel groot, door de ligging ten opzichte van bergketens.
Lijzijde: uit de wind, weinig neerslag; loefzijde: in de wind, veel neerslag.
De subtropische landschapszonde wordt gekenmerkt door mediterrane
vegetatie: groene planten, kleine naaldvormige of leerachtige bladeren, stekels,
herstellen snel na brand, uitgebreid wortelstelsel. Er was vroeger bos, is nu
vervangen door lage struiken en bomen: de maquis of macchia. Ook zijn er
cactussen, palmen, loofbossen, naaldbossen en steppeachtige begroeiing.
De ondergrond is dun en stenig, met sedimentpakketten die bestaan uit niet-
versteende klei- of zandlagen. Dit ligt los, en spoelt makkelijk weg bij regen.
Daardoor vormen er geulen (badlands), onbruikbaar voor landbouw.
In de zomer zijn rivieren smalle stroompjes, en in de winter is de hele bedding
gevuld. In zee ontstaan brede kustvlakten en delta’s, door het geringe
getijdenverschil.