• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 6 van de 40 pagina's
Samenvatting

Samenvatting verplichte artikelen Sportpsychologie (B_SPORTPSY)

Document preview thumbnail
Voorbeeld 6 van de 40 pagina's

Alle artikelen duidelijk samengevat die tentamenstof zijn voor het vak Sportpsychologie aan de VU (B_SPORTPSY)

Voorbeeld van de inhoud

Halperin et al. (2017)
Halperin, I., Chapman, D.W., Martin, D.T., Lewthwaite, R., & Wulf, G. (2017). Choices enhance
punching performance of competitive kickboxers. Psychological Research, 81, 1051-1058

Abstract:
➔ Doel = onderzoeken of zelfgekozen oefencondities (autonomie) de prestatie kunnen
verbeteren bij atleten die een vertrouwde taak uitvoeren, zelfs bij een wereldkampioen
➔ Methode = kickboxers voerden maximaal krachtige stoten uit onder twee condities
1. Controle = een vooraf vastgestelde stootvolgorde
2. Keuze = een zelfgekozen stootvolgorde
➔ Resultaten = in de keuzeconditie stootten de boksers met significant hogere snelheden (6-
11%) en impactkrachten (2-10%). Dit gold voor zowel een wereldkampioen (studie 1) als
amateurboksers (studie 2)
➔ Conclusie = zelfs een kleine keuzevrijheid kan de directe prestatie verbeteren bij ervaren
atleten

Inleiding:
➔ Theorie = autonomie (= de mogelijkheid hebben om eigen keuzes te maken) is een
fundamentele psychologische behoefte die motivatie en welzijn verhoogt
➔ Achtergrond = eerder onderzoek toont aan dat “zelf-gecontroleerde” oefening (bv.kiezen
wanneer je feedback krijg) het leren van nieuwe motorische vaardigheden verbetert bij
beginners en klinische populaties
➔ Onderzoeksvraag: leidt autonomie-ondersteuning (keuzevrijheid ook tot directe
prestatieverbetering bij hooggetrainde atleten die een volkomen vertrouwde taak uitvoeren?
Dit was nog niet onderzocht

Studie 1 (Case Study met een wereldkampioen):
➔ Deelnemer = 1 mannelijke wereldkampioen kickboksen
➔ Opzet = hij voerde over 6 testdagen 2 rondes stoten uit: 1 met een vast volgorde en 1 met
een zelfgekozen volgorde. De volgorde van de condities werd gevarieerd
➔ Metingen = stootsnelheid (m/s) en impactkracht (N)
➔ Resultaten = in de keuzeconditie was de prestatie consequent beter op alle 6 de dagen. Hij
stootte met:
◆ 6-11% hogere snelheid
◆ 5-10% grotere kracht
➔ Conclusie = zelf voor een atleet op het hoogste niveau, die zijn vaardigheden al volledig
meester is, kan een simpele keuze de prestatie direct verbeteren

Studie 2 (Vervolg met amateurboksers):
➔ Deelnemers = 13 amateur kickboksers
➔ Opzet = vergelijkbaar met studie 1, maar over twee testdagen
➔ Resultaten = ook de amateurboksers presteerden significant beter in de keuzeconditie:
◆ 6% hogere snelheid
◆ 2% hogere genormaliseerde impactkracht voor lichaamsgewicht
➔ Conclusie = het prestatievoordeel van keuzevrijheid is generaliseerbaar naar een grotere
groep atleten met een gemiddeld vaardigheidsniveau

,Algemene discussie:
➔ Bevindingen = keuzevrijheid verbetert de prestatie van zowel een wereldkampioen als
amateurs in een vertrouwde taak. Dit breidt eerder onderzoek uit, dat vooral over leren ging
➔ Praktische implicaties = coaches in vechtsporten kunnen de prestatie mogelijk verbeteren
door atleten meer autonomie te geven in hun training, bijvoorbeeld door hen de volgorde van
oefeningen of stoten te laten kiezen
➔ Verklaring = de resultaten kunnen waarschijnlijk niet worden verklaard door minder
vermoeidheid of een “optimale stootvolgorde”. De meest plausibele verklaring is
psychologisch: keuzevrijheid verhoogt het gevoel van autonomie en competentie, wat de
motivatie en focus optimaliseert. Dit sluit aan bij de OPTIMAL-theorie van motorisch leren, die
benadrukt dat motivatie en aandacht cruciaal zijn voor presteren en leren
➔ Neurowetenschappelijke onderbouwing = de anticipatie op een keuze activeert
beloningsgebieden in de hersenen en is geassocieerd met dopamine, wat de motorische
prestatie kan verbeteren
➔ Beperkingen = stoten werden afzonderlijk en niet in combinaties uitgevoerd (vanwege de
meetapparatuur). De steekproef was klein, maar dit werd gecompenseerd door het grote
aantal gemeten stoten (560 in totaal) en de consistente resultaten over meerdere dagen

Conclusie:
Zelfs ogenschijnlijk onbeduidende keuzes (zoals de volgorde van stoten) kunnen een eenvoudige en
effectieve strategie zijn om de prestatie van atleten direct te verbeteren. Dit onderstreept het belang
van psychologische factoren, naast fysieke training, in de topsport

,Van Yperen (2022)
Van Yperen, N. W. (2022). In the context of a sports match, the goal to win is most important, right?
Suggestive evidence for a hierarchical achievement goal system. Psychology of Sport and Exercise,
60, 102134.

Abstract:
➔ Betoog = in de context van een wedstrijd is het overkoepelende doel voor de meeste atleten
een ander-gebaseerde benaderingsdoel (= het doel om te winnen)
➔ Aanvullend = atleten met dit overkoepelende doel vertrouwen ook op zelf-gebaseerde criteria
(verwijzend naar persoonlijke progressie) en taak-gebaseerde criteria (verwijzend naar de
absolute eisen van de taak) voor hun competentiebeleving
➔ Methode = survey onder 647 competitieve korfballers
➔ Belangrijkste bevindingen = voor de meerderheid (51.6%) was het winnen van de wedstrijden
inderdaad het overkoepelende doel. Het nastreven van zelf-gebaseerde en taak-gebaseerde
doelen droeg bij aan hun competentiebeleving. Dit suggereert een hiërarchisch systeem
waarin subdoelen atleten helpen te begrijpen welke acties leiden naar de uiteindelijke
overwinning.

Inleiding:
➔ Prestatiedoelen = het artikel hanteert het 3x2 achievement goal framework van Elliot et al.
(2011). Hierin zijn er drie soorten doelen met elk een benaderings- en vermijdingsvariant:
◆ 1. Ander-gebaseerd = gericht op anderen (beter zijn dan anderen/niet slechter zijn
dan anderen)
◆ 2. Zelf-gebaseerd = gericht op jezelf (beter zijn dan je vorige prestatie/niet slechter
zijn dan je vorige prestatie)
◆ 3. Taak-gebaseerd = gericht op de taak (de taak correct uitvoeren/de taak niet correct
uitvoeren)
➔ Het probleem = ondanks dat winnen (een ander-benaderingsdoel) in de sport centraal lijkt te
staan, geven atleten in vragenlijsten consistent aan dat zelf- en taak-doelen voor hen
belangrijker zijn. Een verklaring is dat zelf- en taak-doelen sociaal wenselijker zijn
➔ De oplossing = de auteur stelt voor dat doelen hiërarchisch georganiseerd zijn. In een
wedstrijdcontext is het overkoepelende (superordinate) doel om te winnen, maar atleten
gebruiken ondergeschikte (subordinate) zelf- en taak-doelen als bouwstenen om dat ultieme
doel te bereiken en hun gevoel van competentie te behouden, vooral omdat ze de uitslag
(winnen/verliezen) niet volledig in de hand hebben.

Methode:
➔ Deelnemers = 647 Nederlandse korfballers (69.4% vrouwen, leeftijd 16-56 jaar, verschillende
competitieniveau)
➔ Procedure = deelnemers vulden een online vragenlijst in
➔ Meetinstrumenten:
1. Sterkte van prestatiedoelen = gemeten met een vragenlijst voor alle 6 de doelen uit
het 3x2 model
2. Overkoepelend doel = atleten kozen welk van de 6 doelen hun ultieme,
overkoepelende doel was voor wedstrijden, met de toevoeging “... al mijn andere
doelen staan in dienst van dit ultieme, overkoepelende doel.”
3. Tevredenheid = gemeten hoe tevreden atleten waren na een overwinning
(ongeacht eigen prestatie) en na een goede eigen prestatie (ongeacht de uitslag)
4. Competentiebeleving = gemeten hoe competent atleten zich voelden in hun sport

,Resultaten:
➔ Hypothese 1 (prevalentie van winnen): ondersteund. Een meerderheid van 51.6% koos
“winnen” als hun overkoepelende doel. Dit was significant vaker dan elk ander doel. Alleen
deze atleten waren ook daadwerkelijk meer tevreden met een overwinning (ongeacht hun
prestatie) dan met een goede eigen prestatie (bij verlies)
➔ Hypothese 2 (voordeel van benaderingsdoelen): gedeeltelijk ondersteund. Atleten met een
overkoepelend benaderingdoel (van welk type dan ook) hadden over het algemeen een
hogere competentiebeleving dan atleten met een vermijdingsdoel. Deze voordelen waren het
sterkst voor ander- en taak-gebaseerde doelen
➔ Hypothese 3 (hiërarchisch systeem): ondersteund. Voor atleten met “winnen” als
overkoepelend doel, gold: hoe sterker hun zelf-benaderings- en taak-benaderingssubdoelen
waren, hoe hoger hun competentiebeleving. Dit is het cruciale bewijs voor een hiërarchisch
systeem: de subdoelen voeden het gevoel van competentie, naast het overkoepelende doel

Discussie:
➔ Belangrijkste bijdrage = dit onderzoek biedt als eerste suggestief bewijs voor een hiërarchisch
prestatiegoalsysteem in de sport
➔ Praktische implicatie = het erkennen van dit systeem is nuttig voor atleten en coaches. Het
overkoepelende doel om te winnen is legitiem en motiverend, maar atleten moeten zich
richten op de ondergeschikte, controleerbare zelf- en taak-doelen om hun kansen op winst te
vergroten en hun competentiegevoel te beschermen bij een nederlaag
➔ Zelf-regulatie = dit hiërarchische model helpt atleten om effectiever te presteren en hun
doelen te bewaken. Het maakt duidelijk welke acties en subdoelen bijdragen aan het
uiteindelijke doel: winnen

Conclusie:
Voor de meeste atleten is het doel om te winnen inderdaad het belangrijkst in een wedstrijd. Echter,
zelf-gebaseerde en taak-gebaseerde benaderingsdoelen zijn cruciaal voor hun gevoel van
competentie. Het zichtbaar maken van dit hiërarchische goalsysteem helpt atleten om hun prestaties
effectiever te sturen, hun doelgerichtheid te monitoren en hun competentiebeleving te vergroten.

,Rascle et al. (2015)
Rascle, O., Le Foll, D., Charrier, M., Higgins, N.C., Rees, T., & Coffee, P. (2015). Durability and
generalization of attribution-based feedback following failure: Effects on expectations and behavioral
persistence. Psychology of Sport and Exercise, 18, 68-74

Doel van het onderzoek
➔ Het onderzoek onderzoekt of op attributie gebaseerde feedback na falen leidt tot:
◆ Onmiddellijke (korte-termijn) veranderingen in succesverwachtingen en
gedragsmatige volharding.
◆ Langdurige effecten (na 4 weken) bij dezelfde taak.
◆ Generalisatie van effecten naar een nieuwe, vergelijkbare taak.
➔ De focus ligt op twee dimensies van attributie:
◆ Beheersbaarheid → controllability
◆ Stabiliteit → stability

Theoretische achtergrond:
➔ Atleten die falen toeschrijven aan beheersbare en onstabiele oorzaken (functionele
attributies) vertonen betere cognitieve, affectieve, motivationele en gedragsmatige
uitkomsten.
➔ Dysfunctionele attributies (onbeheersbaar en stabiel) leiden tot lagere verwachtingen, minder
volharding en slechtere prestaties.
➔ Eerdere studies tonen vooral korte-termijneffecten; dit onderzoek test of effecten langdurig
zijn en generaliseren naar andere situaties.

Methode:
➔ Deelnemers: 56 mannelijke studenten (gemiddeld 19,8 jaar) zonder ervaring in golfputten of
dartwerpen.
➔ Taken:
◆ Dartwerpen (baseline, week 1)
◆ Golfputten (interventie, week 3)
◆ Golfputten en dartwerpen (follow-up, week 7)
➔ Proefopzet:
◆ Drie sessies over 7 weken.
◆ Na elke prestatie gaven deelnemers aan of ze het als "succes" of "falen" ervoeren.
◆ Alleen deelnemers die falen rapporteerden werden geanalyseerd (49 deelnemers).
➔ Condities:
◆ Deelnemers werden willekeurig toegewezen aan:
● Functionele attributie-feedback (FA) → "Je falen komt door beheersbare,
onstabiele factoren (bv.. concentratie, inspanning)."
● Dysfunctionele attributie-feedback (DA) → "Je falen komt door
onbeheersbare, stabiele factoren (bv. taakmoeilijkheid)."
● Geen feedback (NA) → algemene taakinformatie.
➔ Metingen:
◆ Attributies: via EMAC-vragenlijst (beheersbaarheid en stabiliteit).
◆ Succesverwachtingen: percentage (0–100%) van verwachte prestatie.
◆ Volharding: aantal pogingen tijdens een vrije-oefenperiode van 2 minuten.
◆ Prestatie: gemiddelde afstand tot doel bij golfputten en dartwerpen.

,Resultaten:
➔ Hypothese 1 → onmiddellijke effecten van
feedback
◆ FA-groep: significante toename in
beheersbaarheidsattributies,
succesverwachtingen en volharding.
◆ DA-groep: significante afname in
succesverwachtingen en volharding,
meer stabiele attributies.
◆ NA-groep: afname in
succesverwachtingen, geen verandering
in volharding.
➔ Hypothese 2 → langdurige effecten (na 4
weken)
◆ Effecten bleven stabiel over tijd voor
dezelfde taak (golfputten).
◆ FA-groep behield hogere verwachtingen
en volharding vergeleken met DA-groep.
➔ Hypothese 3 → generalisatie naar nieuwe
taak
◆ Effecten generalizeerden naar
dartwerpen.
◆ FA-groep liet hogere volharding en (in
sommige analyses) stabielere,
beheersbaardere attributies zien dan DA-
groep.
◆ DA-groep bleef lagere verwachtingen en volharding tonen.

Conclusies:
➔ Functionele attributie-feedback leidt tot onmiddellijke, langdurige en gegeneraliseerde
verbeteringen in verwachtingen en volharding.
➔ Dysfunctionele feedback heeft het omgekeerde effect en werkt ook langdurig door.
➔ De studie ondersteunt het nut van attributie-retraining als interventie in sportpsychologie, met
grote effectgroottes.
➔ Aanbevolen wordt om in toekomstig onderzoek ook vrouwelijke deelnemers en verschillende
typen falen (subjectief vs. objectief) te betrekken

Beperkingen en toekomstig onderzoek:
➔ Alleen mannelijke deelnemers.
➔ Beperkte steekproefomvang.
➔ Vervolgonderzoek kan zich richten op:
◆ Effecten bij vrouwen.
◆ Invloed van attributiestijl (trait) versus attributietoestand (state).
◆ Langetermijneffecten (> 4 weken).
◆ Generalisatie naar niet-vergelijkbare taken

Praktische implicaties:
➔ Coaches en sportpsychologen kunnen attributie-feedback gebruiken om veerkracht na falen
te vergroten.
➔ Focus op beheersbare en veranderbare oorzaken (zoals inspanning, strategie) lijkt effectiever
dan feedback op vaste, externe factoren.

Documentinformatie

Geüpload op
30 oktober 2026
Aantal pagina's
40
Geschreven in
2026/2027
Type
Samenvatting
€7,99

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
0
Volgers
0
Items
12
Laatst verkocht
-


Echte notities, van echte studenten
Elk document op Stuvia is geschreven door een medestudent die hetzelfde vak deed. Zo leer je van iemand die het al heeft gehaald.



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen