Hoorcollege 2 - Juridische context van rechtspsychologie
Strafrecht: welke gedragingen zijn verboden?
Strafvordering: procedurele bescherming van de verdachte tegen de staat
Nulla poena sine lege -> men kunt niet vervolgd worden voor een
strafbaar feit dat nog niet strafbaar was op het moment dat hij het
pleegde
Ne bis in idem -> men kunt niet twee keer voor hetzelfde feit
vervolgd worden.
In dubio pro reo -> in geval van twijfel vrijspreken, voordeel van de
twijfel (onschuldpresumptie).
Wat de politie kan (opsporingsonderzoek; nog geen duidelijk verdachte):
fouilleren, telefoontap, observatie, infiltratie, staande houden, aanhouden,
inverzekeringstelling, voorlopige hechtenis.
Art. 29 lid 1 en 2 Sv -> pressieverbod: bekentenis moet in vrijheid zijn
afgelegd.
Beginselen rechtspraak: professionaliteit, onpartijdigheid, motivatie,
openbaarheid & redelijke termijn.
Art. 4.3.7 nieuwe wetboek van Sv = wanneer is de tll bewezen? Wettige
bewijsmiddelen & buiten redelijke twijfel. Indien de rechter niet overtuigd
is? Vrijspraak! Huidige systeem = rechterlijke overtuiging (art. 341 –344
SV).
Bewijstheorieen:
1. Juridische: opsomming bewijsmiddelen
2. Praktisch: analyseren hoe bewijsmiddelen in een concrete
rechtszaak worden gewaardeerd en samengevoegd tot een
overtuigende conclusie.
3. Argumentatie: Wigmore (1931) geeft een handvat van hoe een
lange tekst het beste kan worden gelezen -> via schema
4. Narratief: Story model (Pennington & Hastie, 1992) -> Moet een
overtuigend geheel worden. Het verhaal rondom de bewijsmiddelen,
maakt deze bewijsmiddelen sterk. Verhaal en verankering
(Crombag, Wagenaar & Van Koppen, 1992) -> de tll moet
verankert/ondersteund worden door bewijsmiddelen, deze kunnen
dan ook weer ondersteund worden door andere bewijsmiddelen.
, 5. Probablistisch: Bayes (1763) alles wat men vindt in een
dossier/bewijsmiddelen heeft een onzekerheidsmarge.
Overtuiging van de rechter hoeft niet worden toegevoegd maar kan
ontbreken uit de bewijsmiddelen.
Wanneer is iets bewezen? 2 bewijsmiddelen die goed moeten passen
tussen het scenario. Maar bij tegenbewijs wordt het lastiger. Bij negative
evidence = bewijs dat wel zou kunnen worden verwacht maar er niet is.
Beperkingen van bewijscumulatie (eenzijdige manier van bewijzen,
het op mekaar stapelen van bewijsmiddelen) -> kan onterechte
overtuiging veroorzaken (tunnelvisie/bias).
Tunnelvisie = te snel overtuigd van de schuld van een verdachte. Geen
ruimte voor alternatieve scenario’s. Ook deskundigen kunnen last krijgen
van biases, ze krijgen vaak de neiging hun opdrachtgever het naar de zin
te maken.
Werkgroep 1 – Kees B. en Wim S.
Kees B.
1. Wat zijn de feiten?
De misdaad: Op 22 juni 2000 worden de 10-jarige Nienke Kleiss en
haar 11-jarige vriendje Maikel neergestoken in het Beatrixpark in
Schiedam. Nienke overleeft de aanval niet.
De rol van Kees B.: Kees B. is op dat moment in het park, belt de
hulpdiensten nadat het gewonde jongetje om hulp roept en wordt al
snel de belangrijkste verdachte.
Valse bekentenis en veroordeling: Onder druk legt hij een valse
bekentenis af, die hij later intrekt. Hij wordt veroordeeld tot 18 jaar
cel en tbs.
2. Wat zijn de bewijsmiddelen?
Bewijsmiddelen: bekentenis, het feit dat zijn fiets gezien is, hij is
teruggegaan naar het plaats delict, verklaring van michael, kleren
verbrand, was zenuwachtig, krantenknipsels van de zaak bewaard &
pedoseksuele voorkeuren.
3. Wat is de bewijstheorie?
Moeilijk te bepalen, de juridische bewijstheorie is sowieso snel
aanneembaar.
, 4. Welke nuanceringen zijn er?
Er was geen enkel technisch of forensisch daderbewijs (zoals DNA of
vingerafdrukken) tegen hem, echter is het delict zo gepleegd dat het
zonder DNA kan. De tijdlijn zou niet kloppen, Kees moest uit zijn werk
komen en had fysiek nog niet aanwezig kunnen zijn. Het signalement
gegeven door het slachtoffer kwam niet overeen met Kees B.
Wim S.
1. Wat zijn de feiten?
De misdaad: In de nacht van 18 op 19 december 2010 wordt de
34-jarige Heidy Goedhart door wurging om het leven gebracht bij
haar woning in Kaatsheuvel.
Eerste verdachte: Haar partner, Wim S., is direct de
hoofdverdachte. Hij wordt in 2011 aangehouden, maar wegens een
gebrek aan hard bewijs snel weer vrijgelaten.
2. Wat zijn de bewijsmiddelen?
Bekentenis uit undercovermethode, 12 bewijsmiddelen opgesomd in
arrest.
3. Wat is de bewijstheorie?
Praktisch, is opgesomd. Bayesiaanse analyse is op ingegaan.
4. Welke nuanceringen zijn er?
Alternatief scenario van Wim zelf, de inbreker. Waren geen sporen vak
braak.
Hoorcollege 3 – Psychologie als wetenschap
Mevr. M. Sickesz -> psycholoog die beweerde met massages depressie te
kunnen behandelen. Procesdure van mevr Sickesz tegen de Vereniging
tegen de Kwakzalverij. Het hof had besloten dat Sickesz niet op de lijst
had mogen staan, omdat de therapie van haar niet “nutteloos” was (67%
voelde zich beter). Echter het is pas wetenschappelijk met een goed
ontworpen design en een controlegroep! Was geen randomisatie
(controlegroep) en geen referentiebehandeling. De patiënten op de
wachtlijst zijn gebruikt als controlegroep, men wil dat de controlegroep zo
vergelijkbaar mogelijk is als de behandelgroep.
Controlegroep Engine Help uit boek Rassin, ook de mensen die EH
niet gebruiken moeten worden gemeten.