Brain Functioning
Complete tentamensamenvatting Taak 1 t/m 7
224 pagina's · alle 7 taken · 49 oefententamenvragen met modelantwoorden
Van MRI, fMRI en hersennetwerken tot taal, aandacht, hersenletsel en neuroplasticiteit:
uitgebreide uitleg per artikel, alle leerdoelen, grote figuren met toelichting en per taak een
oefententamen met modelantwoorden.
Alle 7 taken – in één document, elk hoofdstuk volgens dezelfde opbouw: waar gaat het over → hoe is het
onderzocht → wat is er gevonden → wat betekent het
Leerdoelen – per taak uitgeschreven, met verwijzing naar waar het antwoord staat
Methodologie – per artikel: wat is gemeten, hoe en waarom
Tweetalig – Nederlandse uitleg met de Engelse vakterm tussen haakjes (handig voor een Engelstalig
tentamen)
Figuren – de belangrijkste figuren uit artikelen en colleges, groot en met uitleg
Oefenen – per taak zelftoetsvragen én een oefententamen van 7 vragen (A-deel gesloten, B-deel open) met
modelantwoord, puntverdeling en uitleg, volgens het tentamenformat (7 punten per vraag)
Studiejaar 2026–2027
Brain Functioning – Complete samenvatting Taak 1–7 | 1
,Inhoud
Taak 1 – Brain Functioning........................................................................................................................4
Deel A – MRI en fMRI..................................................................................................................................................4
Deel B – Netwerken in het brein...............................................................................................................................37
Bonusleerdoelen........................................................................................................................................................47
Taak 1 – Leerdoelen, zelftoets en oefententamen...................................................................................................48
Zelftoets.....................................................................................................................................................................49
Oefententamen.........................................................................................................................................................51
Bronnen en figuren....................................................................................................................................................57
Taak 2 – Klinische neuroimaging: what is there to see?...........................................................................58
Het grote verhaal: van scan naar patiënt..................................................................................................................58
1. Wat zie je op een structurele MRI? (Bigler)..........................................................................................................59
2. Wanneer is iets een biomarker? (Abi-Dargham & Horga; Castellanos)................................................................67
3. Resting-state fMRI in de kliniek (Castellanos et al.)..............................................................................................83
4. Argumenten voor en tegen fMRI...........................................................................................................................85
5. Wat heeft de kliniek nu aan fMRI vs. structurele MRI?........................................................................................85
6. Antwoorden op de leerdoelen..............................................................................................................................86
Zelftoets.....................................................................................................................................................................87
Oefententamen.........................................................................................................................................................89
Bronnen en figuren....................................................................................................................................................95
Taak 3 – Corticale ontwikkeling en neurodegeneratie.............................................................................. 96
Het grote verhaal: hoe hangen de vier artikelen samen?.........................................................................................96
1. Hoe ontwikkelt een gezond brein zich? (Gogtay & Thompson)............................................................................98
2. Wat doet gezonde veroudering met hersennetwerken? (Damoiseaux)............................................................101
3. Alzheimer als proces: het biomarkermodel (Jack et al.).....................................................................................104
4. Is amyloïd echt de oorzaak? De kritiek van Herrup.............................................................................................108
5. Alles samen: meten, timing en kwetsbaarheid...................................................................................................109
6. Antwoorden op de leerdoelen............................................................................................................................111
Zelftoets...................................................................................................................................................................112
Oefententamen.......................................................................................................................................................113
Bronnen en figuren..................................................................................................................................................117
Taak 4 – Taalrepresentatie en lateralisatie............................................................................................118
1. Het klassieke model en waarom het niet meer voldoet (Tremblay & Dick).......................................................120
2. Het taalnetwerk: dorsale en ventrale banen (Friederici & Gierhan)..................................................................124
3. De rechterhemisfeer en formulaïsche taal (Stahl et al.).....................................................................................127
4. Herstel van taal na een beroerte (Stockert et al.)...............................................................................................129
5. Methoden vergelijken.........................................................................................................................................132
6. Antwoorden op de leerdoelen............................................................................................................................133
Zelftoets...................................................................................................................................................................134
Taak 4 – Oefententamen: taalrepresentatie en lateralisatie..................................................................................136
Bronnen en figuren..................................................................................................................................................142
Taak 5 – Attention to detail................................................................................................................... 143
1. De aandachtsnetwerken (Petersen & Posner)....................................................................................................145
2. Doelgerichte en prikkelgestuurde aandacht (Corbetta & Shulman)...................................................................149
3. De locus coeruleus: arousal, oriëntatie en heroriëntatie (Sara & Bouret).........................................................151
4. Veroudering: de LC en het saliency-netwerk (Lee et al.)....................................................................................153
5. De locus coeruleus en het ouder wordende brein (Mather & Harley)...............................................................155
6. Neuromodulatoren en aandacht: overzicht........................................................................................................157
Brain Functioning – Complete samenvatting Taak 1–7 | 2
, 7. Aandoeningen waarbij aandacht verstoord is: overzicht....................................................................................157
8. Antwoorden op de leerdoelen............................................................................................................................158
Zelftoets...................................................................................................................................................................159
Oefententamen.......................................................................................................................................................161
Bronnen en figuren..................................................................................................................................................166
Taak 6 – Focaal en diffuus hersenletsel..................................................................................................167
1. Hersenletsel indelen en meten (Andriessen; Lindsay)........................................................................................169
2. Soorten letsel.......................................................................................................................................................173
3. Hoe verandert het brein na letsel? De cascade (Andriessen).............................................................................174
4. Hoe herstelt het brein? Plasticiteit (Murphy & Corbett).....................................................................................178
5. Veroudering na hersenletsel (Moretti et al.).......................................................................................................181
6. Gevolgen van de verschillende soorten letsel: overzicht....................................................................................184
7. Antwoorden op de leerdoelen............................................................................................................................185
Zelftoets...................................................................................................................................................................186
Oefententamen.......................................................................................................................................................188
Bronnen en figuren..................................................................................................................................................193
Taak 7 – It's not a static thing: neuroplasticiteit.....................................................................................194
1. Vier vormen van plasticiteit (Bruel-Jungerman et al.)........................................................................................196
2. Plasticiteit meten met MRI: grijze en witte stof (Zatorre et al.).........................................................................202
3. Plasticiteit meten en beïnvloeden met hersenstimulatie (Yuan et al.)...............................................................207
4. Psychedelica en plasticiteit (Grieco et al.)...........................................................................................................210
5. Hersenaandoeningen en plasticiteit: is plasticiteit altijd goed?.........................................................................214
6. Overzicht: plasticiteit meten en beïnvloeden.....................................................................................................215
7. Antwoorden op de leerdoelen............................................................................................................................216
Zelftoets...................................................................................................................................................................217
Oefententamen.......................................................................................................................................................219
Bronnen en figuren..................................................................................................................................................224
Brain Functioning – Complete samenvatting Taak 1–7 | 3
, Taak 1 – Brain Functioning
MRI, fMRI, het default mode network en hersennetwerken (tentamensamenvatting)
Bronnen: Amaro & Barker (2006), Study design in fMRI: basic principles; Raichle (2015), The brain’s default mode
network; Fornito, Zalesky & Bullmore (2016), Fundamentals of Brain Network Analysis, hoofdstuk 1; Ward, The
Student’s Guide to Cognitive Neuroscience, hoofdstuk 3 (einde) en 4 (achtergrond). Aanvullingen uit de nabespreking
staan cursief gemarkeerd.
In één oogopslag
Leerdoel Kern van het antwoord
A1 Wat meet fMRI? Het BOLD-signaal, gemeten met een T2*-gewogen MRI-scan: de verhouding oxy- vs.
deoxyhemoglobine. Dat is een indirecte maat voor neuronale activiteit via neurovasculaire
koppeling. Analyse: preprocessing → 1st level (per persoon, GLM) → 2nd level (groep).
A2 Drie soorten MRI Structurele MRI (T1/T2-contrast tussen weefsels: anatomie), diffusie-MRI (richting van
waterdiffusie langs axonen: witte-stofbanen), fMRI (T2*/BOLD: activiteit over tijd).
A3 Designs Vergelijking: subtractie, factorieel, parametrisch, conjunctie. Presentatie: block, event-related
(ook rapid), mixed. Zonder taak: resting state (behaviorally driven).
B4 DMN vmPFC (emotie, viscerale/sensorische koppeling), dmPFC (zelfreferentie), PCC/precuneus +
laterale pariëtale cortex/angulaire gyrus (herinneren), plus hippocampus/MTL. Actief in rust,
gedempt bij externe taken, maar nooit "uit".
B5 Graaftermen Node, edge, degree, padlengte, clustering, module, (provinciale/connector) hub, rich club,
small world. Brein = graaf: structureel (DTI) of functioneel (BOLD-correlaties).
B6 Toepassingen Onderzoek (lokalisatie, connectiviteit, structuur–gedrag), kliniek (diagnose, Alzheimer,
depressie, verspreiding van ziekte via het connectoom).
Bonus Paradigmashift: van statisch beeld naar activiteit, van lokalisatie naar netwerken, van
taakgedreven naar intrinsiek brein. Weefsels: grijze stof, witte stof en liquor (CSF).
Deel A – MRI en fMRI
A1. Wat meet fMRI?
fMRI (functionele MRI) gebruikt een gewone MRI-scanner, maar zo ingesteld dat hij niet de bouw van het brein in
beeld brengt, maar veranderingen in de tijd. Wat hij meet is het BOLD-signaal (blood oxygen level dependent
contrast; Ogawa, 1990): een signaal dat afhangt van hoeveel zuurstofarm bloed er in een stukje hersenweefsel zit.
fMRI meet dus niet de elektrische activiteit van neuronen zelf, maar een gevolg daarvan in het bloed. Het is een
indirecte maat, gemeten met een T2*-gewogen MRI-scan.
Hieronder eerst het hele verhaal in het kort. Daarna volgt het in drie fasen, in tijdsvolgorde: (1) vóór de meting: de
protonen, de scanner en het bloed; (2) wat er tijdens één meting gebeurt; (3) wat er verandert als een hersengebied
actief wordt.
Brain Functioning – Complete samenvatting Taak 1–7 | 4