Prof. mr. C.J. Loonstra & prof. mr. dr. C. Phillips, Hoofdlijnen Nederlands Recht, 17e editie
(Noordhoff, © 2026), ISBN 978-90-01-19699-8 — met dezelfde hoofdstuk- en paragraaftitels als het
boek. Wetsartikelen gecontroleerd op wetten.overheid.nl, stand 28 oktober 2026.
Wat je krijgt
Alle 11 hoofdstukken (terreinverkenning, privaatrecht én publiekrecht) met alle 97 paragrafen, in de
volgorde en met de titels van het boek, per paragraaf in gewone taal uitgelegd.
Definities in kaders, overzichtstabellen (o.a. interpretatiemethoden, nietig/vernietigbaar,
ondernemingsvormen, nv/bv, rechtsmiddelen, attributie/delegatie/mandaat, strafuitsluitingsgronden), eigen
voorbeelden, tentamentips en gecontroleerde wetsartikelen.
Kaders “Let op: actueel” (stand 28-10-2026): o.a. de ontbindingsknop voor webshops, minimumloon en
transitievergoeding 2026, Wet meer zekerheid flexwerkers, geldboetes 2026 en het nieuwe Wetboek van
Strafvordering. Plus rekenvoorbeelden (transitievergoeding, eigen schuld, regres, poging, termijnen).
Begrippenlijst (42 begrippen) en 16 oefenvragen met uitwerking (10 meerkeuze). H1 is inhoudelijk
tegen de boektekst gecontroleerd; H2–H11 zijn uitgewerkt vanuit de paragraaftitels en de geldende wet. Uitleg
van de stof, geen juridisch advies.
Inhoudsopgave
Inleiding en terreinverkenning 8 Burgerlijk procesrecht
Inleiding 8.1 Rechterlijke organisatie · 8.2 Absolute en relatieve bevoegdheid ·
8.3 Enkele beginselen van burgerlijk procesrecht · 8.4 Civiele
1 Terreinverkenning procedure bij de rechtbank (civiele afdeling) · 8.5 Civiele procedure
1.1 Functies van het recht · 1.2 De wet · 1.3 Jurisprudentie · 1.4 bij de kantonrechter · 8.6 Rechtsmiddelen · 8.7 Buitengewoon
Overige rechtsbronnen · 1.5 Enkele onderscheidingen binnen het
rechtsmiddel: cassatie in het belang der wet · 8.8 Kort geding
recht
Publiekrecht
Privaatrecht
9 Staatsrecht
2 Verbintenissenrecht – de overeenkomst 9.1 Staat · 9.2 Spreiding van macht · 9.3 Organen van de centrale
2.1 Praktijkvoorbeelden · 2.2 Voorwaarden overeenkomst · 2.3 overheid · 9.4 Wetgevende macht bij de centrale overheid · 9.5 Wet in
Nietige en vernietigbare overeenkomst · 2.4 Inhoud overeenkomst · formele zin · 9.6 Algemene maatregel van bestuur en ministeriële
2.5 Niet-nakoming · 2.6 Opschortingsrechten · 2.7 Beëindiging en
regeling · 9.7 (Sub)delegatie · 9.8 Bestuurlijke macht bij de centrale
opzegging
overheid · 9.9 Andere taken van de Staten-Generaal · 9.10
3 De arbeidsovereenkomst en de koopovereenkomst Ministeriële verantwoordelijkheid · 9.11 Het einde van het kabinet ·
3.1 Inleiding · 3.2 Arbeidsovereenkomst · 3.3 Koopovereenkomst 9.12 Provincie · 9.13 Gemeente · 9.14 Grondrechten · 9.15
4 Verbintenissenrecht – de onrechtmatige en rechtmatige Rechtsbronnen van staatsrecht: het verdrag · 9.16 Hiërarchie van
daad regelgeving
4.1 Rechtsgrond schadevergoeding · 4.2 Onrechtmatige daad · 4.3 10 Bestuursrecht en bestuursprocesrecht
Verweermiddelen gedaagde · 4.4 Omvang schade · 4.5 Andere 10.1 Relatie overheid-burger · 10.2 Overheidshandelingen · 10.3
vorderingen · 4.6 Risicoaansprakelijkheid voor andere personen · 4.7 Besluit · 10.4 Beschikking · 10.5 Beleidsregels · 10.6 Plan · 10.7
Rechtmatige daad Attributie, delegatie en mandaat · 10.8 Gelede normstelling · 10.9
5 Goederenrecht Algemene beginselen van behoorlijk bestuur · 10.10
5.1 Onderscheid verbintenissenrecht en goederenrecht · 5.2 Absoluut Bestuursrechtelijke sancties · 10.11 Rechtsbescherming in het
en relatief recht · 5.3 Goederen, zaken en (vermogens)rechten · 5.4 bestuursrecht · 10.12 Administratief beroep · 10.13
Absolute rechten · 5.5 Kenmerken absolute rechten · 5.6 Enkele Bestuursrechtspraak · 10.14 Bestuursrechtspraak krachtens de Awb ·
onderscheidingen · 5.7 (Eigendoms)overdracht · 5.8 Bescherming 10.15 Procesrecht en de Awb · 10.16 Onrechtmatige overheidsdaad
tegen beschikkingsonbevoegdheid 11 Strafrecht en strafprocesrecht
6 Verdieping goederenrecht 11.1 Strafrechtelijke procedure · 11.2 Misdrijf en overtreding · 11.3
6.1 Samenhang rechtsgebieden · 6.2 Verkrijging onder algemene en Tenlastelegging · 11.4 De vragen van art. 348 en 350 Sv · 11.5
onder bijzondere titel · 6.3 Absolute en relatieve vermogensrechten · Legaliteitsbeginsel · 11.6 Uitbreiding van ‘hij die’ · 11.7
6.4 Kwalitatieve verbintenissen · 6.5 Kettingbeding Strafuitsluitingsgronden · 11.8 Straffen en maatregelen · 11.9
7 Ondernemingsrecht Economisch strafrecht
7.1 Ondernemingsvormen · 7.2 Handelsregister · 7.3 Eenmanszaak ·
Extra: Begrippenlijst A–Z · Oefenvragen met antwoorden
7.4 Personenvennootschappen: de maatschap · 7.5
Personenvennootschappen: de vennootschap onder firma · 7.6
Personenvennootschappen: de commanditaire vennootschap · 7.7
Rechtspersonen: de nv · 7.8 Rechtspersonen: de bv en de verschillen
met de nv · 7.9 Rechtspersonen: de structuurvennootschap · 7.10
Rechtspersonen: de stichting en vereniging · 7.11 Wet op de
ondernemingsraden · 7.12 Recht van enquête · 7.13 Jaarrekening
, Inleiding en terreinverkenning
Inleiding
Het boek is geschreven voor hbo-studenten die géén jurist worden, maar in hun werk wel steeds
met recht te maken krijgen: als ondernemer, in een bedrijf of bij de overheid. Het doel is niet
dat je wetten stampt, maar dat je een probleem kunt herkennen en plaatsen: om welk
rechtsgebied gaat het, en welke regels horen daarbij? Wie dat kan, regelt zaken vooraf beter en
voorkomt dure conflicten.
De rode draad is de tweedeling privaatrecht (burgers en bedrijven onderling) en
publiekrecht (de overheid als overheid tegenover de burger). Privaatrecht:
verbintenissenrecht (H2–H4) en goederenrecht (H5–H6), samen het vermogensrecht, plus
ondernemingsrecht (H7) en burgerlijk procesrecht (H8). Publiekrecht: staatsrecht (H9),
bestuurs(proces)recht (H10) en straf(proces)recht (H11).
Tentamentip: bij bijna elke casusvraag begint het antwoord met het ‘juridisch etiket’: is dit privaatrecht of
publiekrecht, en welk deelgebied? Daarna pas zoek je het artikel.
H1 — Terreinverkenning
H1 is de kapstok voor de rest van het boek: waarom hebben we recht, waar vind je het (de
rechtsbronnen) en welke indelingen maken juristen?
1.1 Functies van het recht
Recht is meer dan wetten opzeggen: het raakt alledaagse situaties, van een verkeersboete
(strafrecht) tot een kapotte koptelefoon (vermogensrecht) en een bouwstop van de gemeente
(bestuursrecht). Waarom zijn er eigenlijk regels? Het boek onderscheidt vier functies:
Functie Kern in eigen woorden Eigen voorbeeld
Normatieve functie Gedragsregels die we moreel zo Verbod op doodslag; verbod op
belangrijk vinden dat we ze discriminatie.
vastleggen en bestraffen bij
overtreding. Wat als norm geldt,
kan in de tijd verschuiven.
Geschiloplossende Niemand mag het recht in eigen Je buurman beschadigt je auto:
functie hand nemen (eigenrichting); een je stapt naar de rechter, je pakt
onafhankelijke rechter beslist het niet zijn fiets af.
conflict.
Additionele Hebben partijen iets niet geregeld, Na aflevering is een gekochte
(aanvullende) dan geeft de wet de regel. zaak voor risico van de koper,
functie
, ook als hij nog niet heeft betaald
(art. 7:10 lid 1 BW).
Instrumentele De overheid stuurt de samenleving Rechts rijden; een
functie met regels die niet uit moraal maximumsnelheid; een
voortkomen maar uit een vergunningplicht.
praktische keuze. Dat ligt soms
politiek gevoelig.
Tentamentip: in een casus kunnen meerdere functies tegelijk spelen. Een regel kan normatief zijn (we vinden
iets verwerpelijk) én instrumenteel (de overheid stuurt er gedrag mee). Motiveer steeds per functie.
1.2 De wet
Rechtsbronnen: de vindplaatsen van het geldende recht. Het Nederlandse recht kent er vier:
de wet, de jurisprudentie, het verdrag en de gewoonte.
Bij ‘wet’ denken veel mensen aan strafwetten, maar de meeste wetten gaan over iets anders. Het
boek ordent de wetten per rechtsgebied:
Rechtsgebied Waar gaat het over? Belangrijkste wetten
Personen- en Geboorte, huwelijk, partnerschap, Boek 1 BW
familierecht scheiding, adoptie, curatele
Vermogensrecht Alle op geld waardeerbare Boeken 3, 5 en 6 BW (plus Boek 7
rechtsverhoudingen tussen voor bijzondere overeenkomsten) en
burgers (koop, huur, schade) losse wetten
Ondernemingsrecht Alles rond ondernemingen en Boek 2 BW; o.a. Handelsnaamwet,
rechtspersonen (nv, bv, Handelsregisterwet 2007,
vereniging, stichting) Faillissementswet
Burgerlijk Hoe je een privaatrechtelijk Wetboek van Burgerlijke
procesrecht geschil aan de rechter voorlegt Rechtsvordering (Rv)
(procederen)
Strafrecht De staat (via het Openbaar Wetboek van Strafrecht (Sr),
Ministerie) treedt op tegen Wetboek van Strafvordering (Sv);
normschendingen o.a. Opiumwet, Wet op de
economische delicten
Staatsrecht Inrichting van de staat en invloed Grondwet en organieke wetten
van burgers daarop (Kamers, (wetten die de Grondwet opdraagt,
regering, verkiezingen, wetgeving) zoals de Kieswet)
Bestuursrecht Hoe de overheid regulerend Algemene wet bestuursrecht (Awb);
optreedt (vergunningen, o.a. Omgevingswet, Wmo 2015,
uitkeringen, handhaving) Werkloosheidswet
Het BW bestaat uit Boeken: 1 personen- en familierecht, 2 rechtspersonen, 3 vermogensrecht
algemeen, 4 erfrecht, 5 zakelijke rechten, 6 algemeen deel verbintenissenrecht, 7 bijzondere
, overeenkomsten, 8 verkeersmiddelen en vervoer, 10 internationaal privaatrecht. Een Boek 9
(intellectuele eigendom) komt er niet; dat terrein wordt vooral internationaal geregeld.
Privaatrecht versus strafrecht. In het privaatrecht moet de burger zelf actie ondernemen;
doet hij niets, dan bemoeit de staat zich er niet mee. Strafvervolging is het alleenrecht van de
staat (monopoliepositie): alleen het OM vervolgt. Eén gebeurtenis kan beide gebieden raken.
Rijdt Daan door rood en botst hij op de auto van Fatima, dan moet hij haar schade vergoeden
(vermogensrecht: onrechtmatige daad) én kan hij een boete krijgen (strafrecht).
Het bestuursrecht groeide sterk na 1945: van nachtwakersstaat naar sociale
verzorgingsstaat, met nu ook een tegenbeweging van deregulering en privatisering.
De wetgever. Niet alleen ‘Den Haag’ maakt regels. Centraal: regering en Staten-Generaal
samen maken een wet (voor het hele land, alle rechtsgebieden). Decentraal: Provinciale Staten
en de gemeenteraad maken verordeningen, vooral bestuurs- en strafrechtelijk en alleen voor
hun eigen gebied. Andere instanties, zoals waterschappen, maken ook verordeningen (bij
waterschappen vaak ‘keur’ genoemd).
Rangorde tussen regels (drie principes):
1. Hoger gaat boven lager (een wet gaat boven een provinciale verordening, die weer boven
een gemeentelijke).
2. Bijzonder gaat boven algemeen (een regel over de arbeidsovereenkomst in Boek 7 gaat
voor een algemene regel uit Boek 6).
3. Jonger gaat boven ouder (bij regels van gelijk niveau geldt de recentste).
Principe 1 weegt het zwaarst: een gemeentelijke verordening uit 2026 legt het af tegen een
oudere landelijke wet.
Wet in formele zin: elk besluit dat regering en Staten-Generaal samen hebben vastgesteld.
Wet in materiële zin: elke regel van een bevoegd orgaan die zich richt tot een onbepaald
aantal, niet bij naam genoemde personen (algemeen verbindend voorschrift).
Wél wet in materiële zin Géén wet in materiële zin
Wél Wegenverkeerswet 1994, Wetboek Een begrotingswet van een ministerie
formele zin van Strafrecht (richt zich niet tot ‘iedereen’)
Géén APV van een gemeente, provinciale Een omgevingsvergunning voor één
formele zin verordening, AMvB bouwplan; een belastingaanslag
Tentamentip: stel twee losse vragen: (1) komt de regel van regering + Staten-Generaal? (2) richt hij zich tot een
onbepaald aantal personen?
1.3 Jurisprudentie
Jurisprudentie is rechtspraak. Hoe een beslissing heet, hangt af van wie haar geeft: een
vonnis komt in de regel van de rechtbank, een arrest van een gerechtshof of de Hoge Raad; in
de overige rechtsgebieden (bijvoorbeeld het bestuursrecht) spreken we van een uitspraak.