13. CIRCULATIE, FUNCTIE EN REGULATIE
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Een patiënt met cardiale problemen (PD)
➢ Autonome zenuwstelsel
➢ Receptorfarmacologie
➢ Neurotransmitters van het autonome zenuwstelsel
➢ Regulatie bloeddruk
➢ Regulatie hartslag
➢ Individuele verschillen en intelligentie ➢
➢ Med. gesch: tech/diag/arts-patient relatie ➢
Zelfstudieopdrachten
➢ Receptorfarmacologie
➢ Autonome zenuwstelsel: de perifere bedrading
➢ Autonome zenuwstelsel: de controle kamer
➢ Het hart als pomp
➢ Schaarste, keuzen in de zorg en rechtvaardigheid
Vaardigheidsonderwijs
➢ Farmacologische beïnvloeding van het autonome zenuwstelsel
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
Een patiënt met cardiale problemen (PD)
Hoofdindeling hartziekten
Ischemische hartziekten: ontstaan door zuurstoftekort in de hartspier. Dit wordt
meestal veroorzaakt door coronairvaten die verstopt zijn. Het is een ziekte van de
hartspier.
Hartklepziekten: een stenose (vernauwing) of insufficiëntie (lek) leiden tot
overbelasting van het hart.
Myocardziekten (cardiomyopathie); primair door een aangeboren afwijking of
secundair door bijv. ischemische hartziekten.
Elektrische hartziekten: ritmestoornissen door niet goed functioneren van de
geleidingscellen; primair of secundair door bijv. cardiomyopathie/ischemie.
Congenitale hartafwijkingen: aangeboren hartafwijkingen; kans soms geopereerd
worden.
Pericardziekten: het niet goed functioneren van het hartzakje waardoor het hart ook
niet goed meer kan functioneren.
Gevolgen van hartziekten
➢ Ischemische klachten: angina pectoris/infarct.
➢ Pompfunctiestoornissen: hartfalen
➢ Hartritmestoornissen: plotseling overlijden
➢ Infectieuze endocarditis: heeft een slechte prognose, meestal operatie
nodig.
Cardiale klachten
- pijn op de borst = angina pectoris
- kortademigheid = dyspnoe
- hartkloppingen = palpitaties
- flauwvallen = collaps (kortdurend), syncope (bewusteloos)
- plotse dood = mors subita
- gezwollen enkels = oedeem
Patiënt
55-jarige man met aanvallen van hartkloppingen tijdens mentale stres. ECG zonder
klachten geeft geen afwijkingen. Tijdens de klachten geeft het ECG een regelmatige
tachycardie tot 200 slagen per minuut. Door de snelle hartslag krijgt het hart te
weinig bloedtoevoer (door snel knijpen geen gelegenheid tot vulling, CO neemt af,
bloeddruk neemt af, doorbloeding coronairen neemt af, veel zuurstofverbruik en te
weinig aanbod -> angina pectoris).
WPW (Wolff-Parkinson-White)
Bij een andere patiënt is op het ECG een trage start van het QRS complex, een
deltagolf. Dit is een uiting van een extra bundel van Kent (accessoire bundel) die
ervoor zorgt dat het elektrisch signaal ook op een andere plek dan alleen de AV-
knoop naar de kamers kan. Normaal vertraagt de AV-knoop het signaal, maar de
Kent bundel geeft ‘m meteen door. Hierdoor ontstaat een snelle kortsluiting naar de
kamers wat aanleiding kan geven tot ritmestoornissen.
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 2
,De Kent-bundel kan op allerlei plekken zitten. Wat er kan gebeuren is re-entry
tachycardie, oftewel cirkeltachycardie. Hierbij ontspoort de prikkel uit de SA-knoop
zodanig dat hij via de AV-knoop naar beneden gaat en dan terugkeert via de Kent-
bundel en weer terugkomt in de AV-knoop. Indien er een te vroege slag optreedt is
de Kent-bundel nog aan het herstellen maar de AV-knoop kan de prikkel al
doorgeven en even later als de Kent-bundel weer hersteld is kan de prikkel weer
door naar boven gaan en weer terug naar de AV-knoop. Dit kan oplopen tot 200 keer
per minuut aangezien de Kent bundel heel snel kan ontladen.
Om deze ritmestoornis te krijgen moet je dus eerst even een extra ontlading krijgen
in de SA-knoop. Dit heeft iedereen wel eens alleen leidt het bij mensen zonder Kent-
bundel niet tot cirkeltachycardie omdat de AV-knoop de prikkel vertraagd. Een ander
probleem kan een atriumflutter zijn, hierbij gaat er tot 300/min een golf door het
atrium, als je dan een Kent-bundel hebt kan de HF heel erg oplopen. Dit heeft verder
niets te maken met het WPW maar kan wel heel gevaarlijk zijn als je WPW hebt.
Indien de Kent-bundel alleen teruggeleid (retrograad) is er geen deltagolf op het
ECG zichtbaar, dit heel concealed WPW. Dit was ook het geval bij de patiënt.
Behandeling van ritmestoornissen
- electrocardioversie/defibrillatie
- medicamenteus: amiodarone werkt tegen de meeste tachyaritmieën;
voorkomt atriumfibrilleren/flutter; remt de SA-knoop en AV-knoop; bijwerking:
trage ritmestoornis, huidverkleuringen
- katheter ablatie: hierna verdwijnt de delta golf.
- chirurgisch (ablatie)
- pacemaker of ICD implantatie
- behandeling van onderliggende oorzaak (bijv. hartklepoperatie)
Patiënt
Elektrische katheter behandeling waarbij de accessoire bundel is doorgebrand
(ablatie). Bevriezen, cryoablatie is ook mogelijk. Met als doel het voorkomen van
re-entry tachycardieën en het optreden van snelle doorgeleiding als
atriumfibrillatie/flutter optreedt.
Autonome zenuwstelsel
Autonome zenuwstelsel: buiten de invloed van de wil.
3 typen:
1. Parasympatisch systeem
2. (ortho)sympatisch systeem
3. Plexus entericus = zenuwstelsel verteringsstelsel
Fysiologische betekenis ANS
Reflexen zorgen ervoor dat men maximaal kan presteren. 3 stappen:
1. Input: de sensorische prikkel
2. Verwerking: integratie van de informatie (in ruggenmerg / verlengdemerg)
3. Output: reactie op de binnengekregen informatie (zoals spieractiviteit of
secretie)
❖ Note: Let op het punt van uittreden van de zenuw
Parasympatisch VS sympatisch →
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 3
, We hebben te maken met verschillende typen neuronen:
➢ Parasympatisch: (cholinerg) ganglion ligt dichtbij het doelorgaan;
presynaptisch werkt ACh op nicotinereceptoren 2 (ganglia) en postsynaptisch
werkt ACh op muscarine receptoren (target orgaan).
➢ Sympathisch: (adrenerg) ganglion ligt in de sympathische grensstreng;
presynaptisch werkt ACh op nicotinereceptoren 2 en postsynaptisch werkt NE
op alfa- en bèta receptoren; uitzondering: zweetklier (ACh-N2-ACh-M)
➢ Somatisch: ACh werkt op de nicotinereceptor 1.
2 typen Ach-receptoren:
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 4
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Een patiënt met cardiale problemen (PD)
➢ Autonome zenuwstelsel
➢ Receptorfarmacologie
➢ Neurotransmitters van het autonome zenuwstelsel
➢ Regulatie bloeddruk
➢ Regulatie hartslag
➢ Individuele verschillen en intelligentie ➢
➢ Med. gesch: tech/diag/arts-patient relatie ➢
Zelfstudieopdrachten
➢ Receptorfarmacologie
➢ Autonome zenuwstelsel: de perifere bedrading
➢ Autonome zenuwstelsel: de controle kamer
➢ Het hart als pomp
➢ Schaarste, keuzen in de zorg en rechtvaardigheid
Vaardigheidsonderwijs
➢ Farmacologische beïnvloeding van het autonome zenuwstelsel
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
Een patiënt met cardiale problemen (PD)
Hoofdindeling hartziekten
Ischemische hartziekten: ontstaan door zuurstoftekort in de hartspier. Dit wordt
meestal veroorzaakt door coronairvaten die verstopt zijn. Het is een ziekte van de
hartspier.
Hartklepziekten: een stenose (vernauwing) of insufficiëntie (lek) leiden tot
overbelasting van het hart.
Myocardziekten (cardiomyopathie); primair door een aangeboren afwijking of
secundair door bijv. ischemische hartziekten.
Elektrische hartziekten: ritmestoornissen door niet goed functioneren van de
geleidingscellen; primair of secundair door bijv. cardiomyopathie/ischemie.
Congenitale hartafwijkingen: aangeboren hartafwijkingen; kans soms geopereerd
worden.
Pericardziekten: het niet goed functioneren van het hartzakje waardoor het hart ook
niet goed meer kan functioneren.
Gevolgen van hartziekten
➢ Ischemische klachten: angina pectoris/infarct.
➢ Pompfunctiestoornissen: hartfalen
➢ Hartritmestoornissen: plotseling overlijden
➢ Infectieuze endocarditis: heeft een slechte prognose, meestal operatie
nodig.
Cardiale klachten
- pijn op de borst = angina pectoris
- kortademigheid = dyspnoe
- hartkloppingen = palpitaties
- flauwvallen = collaps (kortdurend), syncope (bewusteloos)
- plotse dood = mors subita
- gezwollen enkels = oedeem
Patiënt
55-jarige man met aanvallen van hartkloppingen tijdens mentale stres. ECG zonder
klachten geeft geen afwijkingen. Tijdens de klachten geeft het ECG een regelmatige
tachycardie tot 200 slagen per minuut. Door de snelle hartslag krijgt het hart te
weinig bloedtoevoer (door snel knijpen geen gelegenheid tot vulling, CO neemt af,
bloeddruk neemt af, doorbloeding coronairen neemt af, veel zuurstofverbruik en te
weinig aanbod -> angina pectoris).
WPW (Wolff-Parkinson-White)
Bij een andere patiënt is op het ECG een trage start van het QRS complex, een
deltagolf. Dit is een uiting van een extra bundel van Kent (accessoire bundel) die
ervoor zorgt dat het elektrisch signaal ook op een andere plek dan alleen de AV-
knoop naar de kamers kan. Normaal vertraagt de AV-knoop het signaal, maar de
Kent bundel geeft ‘m meteen door. Hierdoor ontstaat een snelle kortsluiting naar de
kamers wat aanleiding kan geven tot ritmestoornissen.
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 2
,De Kent-bundel kan op allerlei plekken zitten. Wat er kan gebeuren is re-entry
tachycardie, oftewel cirkeltachycardie. Hierbij ontspoort de prikkel uit de SA-knoop
zodanig dat hij via de AV-knoop naar beneden gaat en dan terugkeert via de Kent-
bundel en weer terugkomt in de AV-knoop. Indien er een te vroege slag optreedt is
de Kent-bundel nog aan het herstellen maar de AV-knoop kan de prikkel al
doorgeven en even later als de Kent-bundel weer hersteld is kan de prikkel weer
door naar boven gaan en weer terug naar de AV-knoop. Dit kan oplopen tot 200 keer
per minuut aangezien de Kent bundel heel snel kan ontladen.
Om deze ritmestoornis te krijgen moet je dus eerst even een extra ontlading krijgen
in de SA-knoop. Dit heeft iedereen wel eens alleen leidt het bij mensen zonder Kent-
bundel niet tot cirkeltachycardie omdat de AV-knoop de prikkel vertraagd. Een ander
probleem kan een atriumflutter zijn, hierbij gaat er tot 300/min een golf door het
atrium, als je dan een Kent-bundel hebt kan de HF heel erg oplopen. Dit heeft verder
niets te maken met het WPW maar kan wel heel gevaarlijk zijn als je WPW hebt.
Indien de Kent-bundel alleen teruggeleid (retrograad) is er geen deltagolf op het
ECG zichtbaar, dit heel concealed WPW. Dit was ook het geval bij de patiënt.
Behandeling van ritmestoornissen
- electrocardioversie/defibrillatie
- medicamenteus: amiodarone werkt tegen de meeste tachyaritmieën;
voorkomt atriumfibrilleren/flutter; remt de SA-knoop en AV-knoop; bijwerking:
trage ritmestoornis, huidverkleuringen
- katheter ablatie: hierna verdwijnt de delta golf.
- chirurgisch (ablatie)
- pacemaker of ICD implantatie
- behandeling van onderliggende oorzaak (bijv. hartklepoperatie)
Patiënt
Elektrische katheter behandeling waarbij de accessoire bundel is doorgebrand
(ablatie). Bevriezen, cryoablatie is ook mogelijk. Met als doel het voorkomen van
re-entry tachycardieën en het optreden van snelle doorgeleiding als
atriumfibrillatie/flutter optreedt.
Autonome zenuwstelsel
Autonome zenuwstelsel: buiten de invloed van de wil.
3 typen:
1. Parasympatisch systeem
2. (ortho)sympatisch systeem
3. Plexus entericus = zenuwstelsel verteringsstelsel
Fysiologische betekenis ANS
Reflexen zorgen ervoor dat men maximaal kan presteren. 3 stappen:
1. Input: de sensorische prikkel
2. Verwerking: integratie van de informatie (in ruggenmerg / verlengdemerg)
3. Output: reactie op de binnengekregen informatie (zoals spieractiviteit of
secretie)
❖ Note: Let op het punt van uittreden van de zenuw
Parasympatisch VS sympatisch →
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 3
, We hebben te maken met verschillende typen neuronen:
➢ Parasympatisch: (cholinerg) ganglion ligt dichtbij het doelorgaan;
presynaptisch werkt ACh op nicotinereceptoren 2 (ganglia) en postsynaptisch
werkt ACh op muscarine receptoren (target orgaan).
➢ Sympathisch: (adrenerg) ganglion ligt in de sympathische grensstreng;
presynaptisch werkt ACh op nicotinereceptoren 2 en postsynaptisch werkt NE
op alfa- en bèta receptoren; uitzondering: zweetklier (ACh-N2-ACh-M)
➢ Somatisch: ACh werkt op de nicotinereceptor 1.
2 typen Ach-receptoren:
Samenvatting week 13 1B1 – Judith Bus 4
