Samenleven in Nederland Leerdoelen uitwerkingen:
1a. De student kent de dynamiek en de wisselwerking tussen individu en samenleving en
weet wat dat betekent voor de disciplines Social Work en Sociologie.
Individuen samen, vormen de samenleving. Samenleving vormt ook het individu. Elk individu is
uniek, hoewel je toch grotendeels gevormd wordt door sociale verbanden. Dit helpt met het in
beeld brengen van de sociologische verbeeldingskracht (het vermogen om de verbinding te zien
tussen je persoonlijke leven en grotere sociale structuren en historische contexten). Sociologie
onderzoekt patronen (door concreet waarnemen) van mensen met verschillende problemen en
herkent daaruit patronen om zo een verklaring te bieden (voor sociale vraagstukken).
Aan sociologen ook de taak om zo neutraal mogelijk te blijven in onderzoeken (zonder eigen
ideologie). Er zijn vaak problemen waar vanuit verschillende hoeken naar de oplossing gekeken
kan worden.
Hierom is sociologie belangrijk voor social work. Je kan beter begrijpen waar dingen vandaan
komen. Het zal je helpen de juiste vragen te stellen en zo op zoek te gaan naar een gepaste
oplossing.
Sociologie is meer gericht op analyseren en gedrag (wetenschappelijke discipline).
Gedrag ligt in de oorsprong in het feit dat we sociale contacten onderhouden.
Sociaal werk is meer gericht op begeleiden en ondersteunen van mensen om dagelijks leven
weer op te pakken.
Waar de sociologie analyseert en verklaart, daar handelt de sociaal werker.
Sociologen geven info (over alles rondom sociale problemen) aan sociaal werkers. Sociaal
werkers staan dichtbij mensen en kunnen zo informatie terugkoppelen aan sociologen om zo
verder te kunnen onderzoeken.
De student heeft inzicht in hoe rollen sociale interactie en gedrag beïnvloeden.
Interactie = mensen zijn zich bewust van elkaar en richten hun gedrag op elkaar.
Rollen = wederzijdse verwachtingen die personen in situaties van elkaar hebben.
Door de dag heen voelen we ons doorgaans onszelf, terwijl we constant een andere versie van
onszelf aannemen (rollen). Je praat anders tegen de man achter de kassa dan je vriendinnen
in de kroeg.
Verschillende rollen hebben ook verschillende attributen. (Andere kleren naar een sollicitatie
dan een feestje, je rugzak neem je mee naar school maar niet naar een gala)
De reden voor deze rollen is dat acties zo ordelijker verlopen.
Zelfs als je de mensen niet kent, maar de rollen wel, kun je goed inschatten wat je mag
verwachten.
Ook ken je verwachtingen van de ander richting jou zo zal jouw gedrag zich ook aanpassen.
Gedragingen werken dus 2 kanten op (zonder docent neem je ook geen leerlingrol aan).
Civil disattention = negeren uit beleefdheid
Rolovertreding = Iemands gedrag voldoet niet aan de gewenste verwachtingen.
Soms zijn we bewust van onze rol. Je kunt dan het beeld wat mensen van je hebben actief
proberen te sturen. (Controle krijgen op verwachtingen van anderen)
Dit heet Impression management. Je past gericht je gedrag aan.
1
,In nieuwe situaties kunnen we ons gedrag ook bewust aanpassen naar wat je denkt dat er van je
verwacht wordt. Hoe bewust of onbewust je dat doet, ligt aan hoe vaak je iets soortgelijks al
eens gedaan hebt.
Impression management is in professionele rollen belangrijk. Je kan in je rothumeur niet even
dat afsnauwen naar je klant (daarvoor is het magazijn, koffiekamer enz…). Maar ook daar zijn
verwachtingen.
Frontstage- en backstage gedrag. (Beide rollen, andere verwachtingen)
Elementen van verschillende rollen combineren kan leiden tot rolconflict. (Collega’s maar ook
broers bijvoorbeeld). Verwachtingen van rollen gaan elkaar in de weg zitten. (Je wilt als sociaal
werker wel het vertrouwen van je cliënt winnen, maar het moet geen vriendschap worden).
Complementaire rollen zijn hierin essentieel maar ook die lopen dan gevaar.
Rolpatronen = Wanneer een stel rollen vaker wordt gecombineerd door bepaalde personen.
(Vaak veel te maken met stereotypes) een agent wordt sneller gezien als strenge ouder.
Omdat verwachtingen binnen een rolpatroon verbonden raken, gaan mensen zich er ook snel
naar gedragen.
De student heeft inzicht in de invloed van het socialisatieproces op het gedrag van
mensen.
Door socialisatie (leerprocessen), leren we hoe we sociaal gedrag vormen. Het gaat hierin niet
over kennisoverdracht maar gedrag (veelal onbewust).
3 vormen van socialisatie:
1. Primaire socialisatie Algemene rollen (kinderen leren basisvaardigheden van sociaal
gedrag).
2. Secundaire socialisatie Specifieke rollen (is gericht op vaardigheden bijbrengen
gebeurt vaker in ruimere verbanden; school, sportclubs, vriendengroepen, werkplekken).
3. Tertiaire socialisatie Redelijk onbekende rollen (Tegenwoordig is ook sociale media
een plek voor socialisatie. Zo kun je een beeld vormen van iets waar je zelf niet in zit. Dit
beeld kan ook weer invloed hebben op diens gedrag).
Rolsocialisatie: wat houden verschillende rollen in en wat zijn de verwachtingen?
Tijdens socialisatie leer je ook de waarden (algemene principes in een groep) kennen van een
groep. Deze moeten enigszins door eenieder worden gedragen om zo tot een bepaalde orde te
kunnen leven.
Ook leer je de normen (regels die voortkomen uit waarden, ofwel gedragsrichtlijnen die ons
concrete houvast geven bij het uitvoeren van diverse situaties) kennen. Dit ‘’normaal’’ kan
verschillen van plaats tot plaats.
Socialisatie leidt tot een referentiekader (alles aan kennis, verklaringen en oordelen). Je neemt
mee wat je al weet (daarom is primaire socialisatie zo belangrijk!!)
Wel zorgt het referentiekader voor selectieve waarneming en beleving, wat uiteindelijk het
gedrag kan leiden van een individu.
2
, 1b. De student kennis over dynamieken tussen platteland en stad.
Hoofdstuk 7 – Sociologie voor sociaal werk.
In 1200 kreeg de stad een flinke aantrekkingskracht voor mensen. Ze wilden graag in de stad
wonen door bijvoorbeeld de goede handel die in steden voorkwam. Ook veel mensen van het
platteland verhuisden naar een stad. De trek van platteland naar stad word Urbanisatie
genoemd.
Doordat er door de jaren heen een grote urbanisatie had plaatsgevonden, had de overheid
groeikernen ingezet. Groeikernen zijn projecten waarbij er ontzettend veel huizen werden
gebouwd naast de groeiende stad die veel woningnood kent. Dit werd gedaan omdat er angst
heerste voor TE grote groepen in steden die niet meer controleerbaar waren.
Ruim honderd jaar na de industriële revolutie blijft de stad nog steeds een trekpleister voor veel
mensen, maar omdat de woning nood nog steeds hoog was en de eisen van een geschikt huis
niet meer voldeden aan de wensen van de burgers. Trokken veel mensen weer naar het
platteland. Dit noemen we Suburbanisatie.
De student heeft kennis over ontwikkelingen die invloed hebben op het samenleven in de
stad en wijkniveau zoals: gentrificatie, leefbaarheid, sociale cohesie, sociale controle en
eenzaamheid.
Vanaf het jaar 2000 zien we de populariteit van de stad toenemen. Mensen trekken vanaf de
groeikernen weer terug naar de stad. Door deze verplaatsing komt er weer woningnood en is de
vraag groter dan het aanbod op de woningmarkt.
De meeste steden zijn daarom aan de slag gegaan met het opknappen van oudere wijken om
deze aantrekkelijk te maken voor jonge gezinnen met weinig geld (de middenklasse).
Er worden meer horeca gelegenheden gebouwd en oude huurwoningen gerestaureerd.
Het opknappen van oude wijken, de openbare ruimtes en daarbij de stijging van de
woningprijzen noemen we Gentrificatie. (dus het opwaarderen van buurt of wijk op sociaal,
cultureel en economisch gebied).
Fysieke kenmerken in een wijk zijn: woningen, horeca, winkels, bedrijven en scholen.
De fysieke kenmerken in een wijk kun je onderverdelen in 3 domeinen:
1. Het culturele domein
Denk bij een cultureel domein aan scholen, een buurthuis, moskee of kerk.
2. Het economische domein
Denk hierbij aan winkel en horeca in de wijk. Hier kunnen bewoners uit een wijk
terecht voor boodschappen en andere levensonderhoudende zaken.
3. Het sociale domein
Denk hierbij aan een park, speeltuin of café in de wijk. Hier kunnen bewoners van
de wijk zich in hun sociale domein voorzien.
Naast de fysieke kenmerken is er in een wijk ook sprake van voldoende leefbaarheid voor de
bewoners.
De leefbaarheid van de wijk word onderverdeeld in vier kenmerken:
1. Fysieke woonomgeving
In hoeverre sluiten woningen, winkels, scholen, buurthuis en parken aan bij de
behoefte van de bewoners?
2. Sociaal leven
Zijn er plekken in de wijk waar men sociale contacten kan aangaan of
onderhouden? Zoals speeltuintjes, parken en buurthuizen?
3. Mobiliteit
Je kunt hierbij denken aan wegen, fietspaden en wandelpaden, maar ook hoe het
openbaar vervoer is geregeld in de wijk.
3
1a. De student kent de dynamiek en de wisselwerking tussen individu en samenleving en
weet wat dat betekent voor de disciplines Social Work en Sociologie.
Individuen samen, vormen de samenleving. Samenleving vormt ook het individu. Elk individu is
uniek, hoewel je toch grotendeels gevormd wordt door sociale verbanden. Dit helpt met het in
beeld brengen van de sociologische verbeeldingskracht (het vermogen om de verbinding te zien
tussen je persoonlijke leven en grotere sociale structuren en historische contexten). Sociologie
onderzoekt patronen (door concreet waarnemen) van mensen met verschillende problemen en
herkent daaruit patronen om zo een verklaring te bieden (voor sociale vraagstukken).
Aan sociologen ook de taak om zo neutraal mogelijk te blijven in onderzoeken (zonder eigen
ideologie). Er zijn vaak problemen waar vanuit verschillende hoeken naar de oplossing gekeken
kan worden.
Hierom is sociologie belangrijk voor social work. Je kan beter begrijpen waar dingen vandaan
komen. Het zal je helpen de juiste vragen te stellen en zo op zoek te gaan naar een gepaste
oplossing.
Sociologie is meer gericht op analyseren en gedrag (wetenschappelijke discipline).
Gedrag ligt in de oorsprong in het feit dat we sociale contacten onderhouden.
Sociaal werk is meer gericht op begeleiden en ondersteunen van mensen om dagelijks leven
weer op te pakken.
Waar de sociologie analyseert en verklaart, daar handelt de sociaal werker.
Sociologen geven info (over alles rondom sociale problemen) aan sociaal werkers. Sociaal
werkers staan dichtbij mensen en kunnen zo informatie terugkoppelen aan sociologen om zo
verder te kunnen onderzoeken.
De student heeft inzicht in hoe rollen sociale interactie en gedrag beïnvloeden.
Interactie = mensen zijn zich bewust van elkaar en richten hun gedrag op elkaar.
Rollen = wederzijdse verwachtingen die personen in situaties van elkaar hebben.
Door de dag heen voelen we ons doorgaans onszelf, terwijl we constant een andere versie van
onszelf aannemen (rollen). Je praat anders tegen de man achter de kassa dan je vriendinnen
in de kroeg.
Verschillende rollen hebben ook verschillende attributen. (Andere kleren naar een sollicitatie
dan een feestje, je rugzak neem je mee naar school maar niet naar een gala)
De reden voor deze rollen is dat acties zo ordelijker verlopen.
Zelfs als je de mensen niet kent, maar de rollen wel, kun je goed inschatten wat je mag
verwachten.
Ook ken je verwachtingen van de ander richting jou zo zal jouw gedrag zich ook aanpassen.
Gedragingen werken dus 2 kanten op (zonder docent neem je ook geen leerlingrol aan).
Civil disattention = negeren uit beleefdheid
Rolovertreding = Iemands gedrag voldoet niet aan de gewenste verwachtingen.
Soms zijn we bewust van onze rol. Je kunt dan het beeld wat mensen van je hebben actief
proberen te sturen. (Controle krijgen op verwachtingen van anderen)
Dit heet Impression management. Je past gericht je gedrag aan.
1
,In nieuwe situaties kunnen we ons gedrag ook bewust aanpassen naar wat je denkt dat er van je
verwacht wordt. Hoe bewust of onbewust je dat doet, ligt aan hoe vaak je iets soortgelijks al
eens gedaan hebt.
Impression management is in professionele rollen belangrijk. Je kan in je rothumeur niet even
dat afsnauwen naar je klant (daarvoor is het magazijn, koffiekamer enz…). Maar ook daar zijn
verwachtingen.
Frontstage- en backstage gedrag. (Beide rollen, andere verwachtingen)
Elementen van verschillende rollen combineren kan leiden tot rolconflict. (Collega’s maar ook
broers bijvoorbeeld). Verwachtingen van rollen gaan elkaar in de weg zitten. (Je wilt als sociaal
werker wel het vertrouwen van je cliënt winnen, maar het moet geen vriendschap worden).
Complementaire rollen zijn hierin essentieel maar ook die lopen dan gevaar.
Rolpatronen = Wanneer een stel rollen vaker wordt gecombineerd door bepaalde personen.
(Vaak veel te maken met stereotypes) een agent wordt sneller gezien als strenge ouder.
Omdat verwachtingen binnen een rolpatroon verbonden raken, gaan mensen zich er ook snel
naar gedragen.
De student heeft inzicht in de invloed van het socialisatieproces op het gedrag van
mensen.
Door socialisatie (leerprocessen), leren we hoe we sociaal gedrag vormen. Het gaat hierin niet
over kennisoverdracht maar gedrag (veelal onbewust).
3 vormen van socialisatie:
1. Primaire socialisatie Algemene rollen (kinderen leren basisvaardigheden van sociaal
gedrag).
2. Secundaire socialisatie Specifieke rollen (is gericht op vaardigheden bijbrengen
gebeurt vaker in ruimere verbanden; school, sportclubs, vriendengroepen, werkplekken).
3. Tertiaire socialisatie Redelijk onbekende rollen (Tegenwoordig is ook sociale media
een plek voor socialisatie. Zo kun je een beeld vormen van iets waar je zelf niet in zit. Dit
beeld kan ook weer invloed hebben op diens gedrag).
Rolsocialisatie: wat houden verschillende rollen in en wat zijn de verwachtingen?
Tijdens socialisatie leer je ook de waarden (algemene principes in een groep) kennen van een
groep. Deze moeten enigszins door eenieder worden gedragen om zo tot een bepaalde orde te
kunnen leven.
Ook leer je de normen (regels die voortkomen uit waarden, ofwel gedragsrichtlijnen die ons
concrete houvast geven bij het uitvoeren van diverse situaties) kennen. Dit ‘’normaal’’ kan
verschillen van plaats tot plaats.
Socialisatie leidt tot een referentiekader (alles aan kennis, verklaringen en oordelen). Je neemt
mee wat je al weet (daarom is primaire socialisatie zo belangrijk!!)
Wel zorgt het referentiekader voor selectieve waarneming en beleving, wat uiteindelijk het
gedrag kan leiden van een individu.
2
, 1b. De student kennis over dynamieken tussen platteland en stad.
Hoofdstuk 7 – Sociologie voor sociaal werk.
In 1200 kreeg de stad een flinke aantrekkingskracht voor mensen. Ze wilden graag in de stad
wonen door bijvoorbeeld de goede handel die in steden voorkwam. Ook veel mensen van het
platteland verhuisden naar een stad. De trek van platteland naar stad word Urbanisatie
genoemd.
Doordat er door de jaren heen een grote urbanisatie had plaatsgevonden, had de overheid
groeikernen ingezet. Groeikernen zijn projecten waarbij er ontzettend veel huizen werden
gebouwd naast de groeiende stad die veel woningnood kent. Dit werd gedaan omdat er angst
heerste voor TE grote groepen in steden die niet meer controleerbaar waren.
Ruim honderd jaar na de industriële revolutie blijft de stad nog steeds een trekpleister voor veel
mensen, maar omdat de woning nood nog steeds hoog was en de eisen van een geschikt huis
niet meer voldeden aan de wensen van de burgers. Trokken veel mensen weer naar het
platteland. Dit noemen we Suburbanisatie.
De student heeft kennis over ontwikkelingen die invloed hebben op het samenleven in de
stad en wijkniveau zoals: gentrificatie, leefbaarheid, sociale cohesie, sociale controle en
eenzaamheid.
Vanaf het jaar 2000 zien we de populariteit van de stad toenemen. Mensen trekken vanaf de
groeikernen weer terug naar de stad. Door deze verplaatsing komt er weer woningnood en is de
vraag groter dan het aanbod op de woningmarkt.
De meeste steden zijn daarom aan de slag gegaan met het opknappen van oudere wijken om
deze aantrekkelijk te maken voor jonge gezinnen met weinig geld (de middenklasse).
Er worden meer horeca gelegenheden gebouwd en oude huurwoningen gerestaureerd.
Het opknappen van oude wijken, de openbare ruimtes en daarbij de stijging van de
woningprijzen noemen we Gentrificatie. (dus het opwaarderen van buurt of wijk op sociaal,
cultureel en economisch gebied).
Fysieke kenmerken in een wijk zijn: woningen, horeca, winkels, bedrijven en scholen.
De fysieke kenmerken in een wijk kun je onderverdelen in 3 domeinen:
1. Het culturele domein
Denk bij een cultureel domein aan scholen, een buurthuis, moskee of kerk.
2. Het economische domein
Denk hierbij aan winkel en horeca in de wijk. Hier kunnen bewoners uit een wijk
terecht voor boodschappen en andere levensonderhoudende zaken.
3. Het sociale domein
Denk hierbij aan een park, speeltuin of café in de wijk. Hier kunnen bewoners van
de wijk zich in hun sociale domein voorzien.
Naast de fysieke kenmerken is er in een wijk ook sprake van voldoende leefbaarheid voor de
bewoners.
De leefbaarheid van de wijk word onderverdeeld in vier kenmerken:
1. Fysieke woonomgeving
In hoeverre sluiten woningen, winkels, scholen, buurthuis en parken aan bij de
behoefte van de bewoners?
2. Sociaal leven
Zijn er plekken in de wijk waar men sociale contacten kan aangaan of
onderhouden? Zoals speeltuintjes, parken en buurthuizen?
3. Mobiliteit
Je kunt hierbij denken aan wegen, fietspaden en wandelpaden, maar ook hoe het
openbaar vervoer is geregeld in de wijk.
3
