Orthopedagogiek onderwijsfactoren samenvatting

Orthopedagogiek: onderwijsfactoren
Pedagogische wetenschappen – Universiteit Leiden – 2025/2026
Tentamen: 35 multiple choice vragen
9 april 2025, 9:00
Herkansing: 16 mei 2025, 13:00
Rooster

,Hoorcollege 1
13 februari – Hoe gaat het op school?

Wat betekent 'het gaat goed'?
Schoolbetrokkenheid
- Multi-dimensioneel construct – het gaat niet alleen om presteren, maar het gaat veel breder
over emotie. Hoe voelt een leerling zich in de klas en hoe gedraagt hij zich in de klas en hoe
zet hij dat cognitief in.
- Dimensies hangen onderling samen en ondersteunen elkaar
- Context (school, thuis, peers) heeft impact op de verschillende dimensies (gedrag, emotie,
cognitie) en andersom
- Sterke voorspeller voor prestaties op schoolse vaardigheden


Gedrag
- Participatie en gedragsmatige betrokkenheid
= in hoeverre kan een leerling mee doen in school gerelateerde activiteiten
o Participatie in school-gerelateerde activiteiten
 Zichtbaar in school diverse contexten:
 Gestructureerd: klassikale instructie, gymles, leerkracht-gestuurd
 Ongestructureerd: pauzes, zelfstandig werken, groepsprojecten en
huiswerk
o Positief leergedrag
 Is een leerling aanwezig
 Houdt hij zich aan de regels houden
 Taakgericht gedrag, met andere dingen bezig, afleiding?
o Betrokkenheid bij het leren
 Inzet tijdens de lessen
 Doorzettingsvermogen
 Taken & huiswerk afmaken
- De context hier is ook heel belangrijk, hoe is het thuis met de leerlingen, hebben ze thuis taken
of een omgeving die negatieve of positieve invloed heeft op school.
Emotie
- Gevoelens van leerling in de klas  blij, verdrietig, veilig
- Gevoel van verbondenheid met de school en 'erbij te horen'  hoor je er echt bij?
- Interesses en waarden
o Bijvoorbeeld belang van school voor ontwikkeling/succes
o Interesses qua onderwerpen
o Hoe belangrijk vind ik het om naar school te gaan?
 Rol van het thuisfront
 Is het prestatiegericht of goed in je vel zitten?
- Relatie met culturele waarden
o Verband tussen emotionele betrokkenheid en schoolse vaardigheden is sterker voor
Aziatische dan voor Europese/Amerikaanse studenten  Europese Amerikaanse

, samenlevingen zijn meer geïnternaliseerd terwijl in de Aziatische samenleving er
meer belang is voor het geheel.
Cognitieve betrokkenheid
- In hoeverre is er inzet van leerstrategieën (herhalen, samenvatten, begrip van leerstof)
- Zelfregulatie
o Metacognitieve strategieën als plannen, monitoren, evalueren (helikopter view)
o Mentale effort  je kan dingen doen, maar doe je ze bewust en met het doel om er
meer van te leren?
o Motivatie om te leren
- Behoefte aan uitdaging  bij leerlingen waar het heel goed gaat qua prestaties is uitdaging
belangrijk bij cognitieve betrokkenheid. Weinig uitdaging heeft invloed op gedrag en emotie.


Schoolbetrokkenheid in de praktijk
Fragment uit Klassen
Fragment uit Utopie van Sofie
- Emotioneel: voelen zich goed
- Gedrag: meer betrokkenheid, meer interesse
- Cognitief: vaardigheden zoals plannen, leren ze pas als ze het echt nodig hebben dus de
uitdaging hebben. Dus nu pas de ontwikkeling van zelfregulatie.


Hoe hangen gedrag, emotie en cognitie samen?
Studie van Mikami et al., 2017
- 1084 Amerikaanse
middelbare scholieren uit 65
verschillende klassen
- 3 meetmomenten binnen een
schooljaar: oktober, januari
& april
In hoeverre hangt dat samen met gedragsmatige betrokkenheid en in hoeverre hangt dat samen met
prestaties aan het eind van het schooljaar.
- Je onderdeel voelen van de klas voorspelt hoe je je later voelt
- Gedragsmatige betrokkenheid
Het streepje van Peer Relatedness naar Behavioral engagement  als kinderen zich meer onderdeel
voelen van de klas zijn ze ook beter aanwezig en houden ze zich beter aan de regels en zijn ze
gedragsmatig dus ook meer betrokken. Aan het eind van het jaar presteren ze hierdoor ook beter.

, Welke factoren spelen een rol?
Waar komen problemen of individuele verschillen vandaan?
- Medisch model
o Individuele problemen
 Deze problemen vragen individuele aanpassingen  extra tijd voor toetsen,
A3 formaat
- Sociaal model (passend & inclusief onderwijs)
o Probleem met interactie met de omgeving
 Aanpassingen in de omgeving  verbeteren van klasmanagement
 Breder kijken naar oplossingen, zodat zo veel mogelijk leerlingen er baat bij
hebben


Biopsychsociaal model voor Ortho: Onderwijsfactoren
- Gebaseerd op: Klein & De
Camargo (2018)
- Vertaling van WHO-ICF
Biopsychsociaal model rond
disability naar onderwijscontext
- Vanuit dit model gezien worden
problemen niet alleen gezien als
een individuele
- Binnen het onderwijs kijken we vooral naar het domein functioneren


Domein functioneren
- Verbale communicatie  basisvaardigheid binnen het onderwijs
o Receptieve expressieve woordenschat, taalvaardigheden, verbaal redeneren
- Schoolse vaardigheden  basisvaardigheid binnen het onderwijs
o Lezen, schrijven, rekenen
- Visueel cognitief
o Visuele perceptie, non-verbaal redeneren
- Sociale vaardigheden
o Positie in de klas, vriendschappen & spelen met anderen
- Executief functioneren
o Plannen, organiseren, doorzettingsvermogen, aandacht, switchen en inhibitie
- Zelfregulatie
o Reguleren van emoties en gedrag bij omgevingsstressoren zoals onvoorspelbaarheid,
'nee' horen, etc.




Hoe functioneert een
leerling op elk domein?