Leerdoelen:
1. Welke factoren (concepten/processen) spelen er als leerlingen van de ene fase naar de
andere gaan?
Jindal-Snape & Miller:
Veerkracht
- Definitie: dynamisch proces dat positieve aanpassing omvat in de context van
aanzienlijke tegenspoed
- 2 condities: blootstelling aan tegenspoed of dreiging & bereiken van positieve
adaptatie ondanks die tegenspoed of dreiging.
- 4 belangrijkste beschermende processen om risico bij levensveranderingen zo klein
mogelijk te maken:
1. De impact van het risico verkleinen door de ervaring te veranderen (bijv. een kind
voorbereiden op het overlijden van een familielid) of door blootstelling aan het
risico (bijv. via goede begeleiding)
2. Het aantal risicofactoren verminderen om accumulatie van onhandelbare risico’s te
voorkomen
3. Zelfvertrouwen en self-efficacy vergroten (bijv. via positieve en hechte relaties,
succesvolle afronding van taken), om een positieve kettingreactie te veroorzaken in
het leven van de jonge persoon
4. Toegang bieden tot kansen zoals parttime werken en buitenschoolse activiteiten
om het vertrouwen te vergroten en de benodigde levensvaardigheden te
ontwikkelen
- 5 kerngebieden die moeten worden aangepakt om de veerkracht van risicojongeren en
kinderen te begrijpen:
1. Het aantal problemen in het leven van het kind verminderen
2. Denken over zijn of haar levensloop in termen van ‘ontwikkelingspad’, wat
veranderd kan worden door kleine gebeurtenissen, zowel positief als negatief
3. Hem of haar een veilige basis geven (bijv. veilige hechting met ouders en brussen)
4. Zelfvertrouwen ontwikkelen via positieve ervaringen, relaties en succes (bijv. het
goed doen in sport)
5. Self-efficacy ontwikkelen, door te verzekeren dat hij of zij betrokken is in planning
en voorbereiding van veranderingen (bijv. betrekken bij de verandering naar de
secundaire school als het kind nog op de primaire school zit)
Nadruk op positieve schoolervaringen als beschermende factor
- 3 dimensies veerkrachtfactoren en risicofactoren
o Individuele (interne factoren)
o Familie (externe factoren)
o Externe omgeving (externe factoren)
Protectieve factoren: vooral weten dat er 3 categorieën zijn & voorbeelden kunnen
geven & herkennen niet stampen en letterlijk kunnen reproduceren
, Onvoorspelbare crisis, zoals pesten, kan een kind in risico brengen voor
onderpresteren of emotionele stress. Een steunende en positieve familieomgeving kan
veerkracht juist weer vergroten
- Veerkracht en de overgang van primair naar secundair onderwijs
o 3 discontinuïteiten
Leren: meer, andere vakken en op andere manieren leren
Pedagogische stijl: Andere verwachtingen van leraren en andere
relaties met leraren (zeker voor kinderen die het thuis moeilijk hebben,
is een goede relatie met een leraar belangrijk, maar op het secundair
onderwijs is dit veel lastiger)
Peerrelaties: nieuwe peers leren kennen in een nieuwe omgeving
o Zorgen over verkeerde spullen bij je hebben, naar het verkeerde lokaal gaan
e.d.
o Gevoel van verlies: verlies van het bekende (bekende plaatsen, mensen en
routines)
o Transfer paradox = het overgangsproces zorgt voor zowel een stap omhoog als
een stap naar beneden in de sociale volwassenheid. Om meer autonomie te
krijgen, moeten kinderen eerst wat bescherming opgeven
o deze factoren kunnen leiden tot onzekerheid en potentiële stress, zeker
omdat kinderen op deze leeftijd ook in de puberteit komen
o Interne en externe beschermende factoren helpen om de verschillende
risico’s/stressoren tijdens de overgang te verminderen. Er moet dus aandacht
besteed worden aan een steunende omgeving. Daarnaast moet er begrip zijn
voor wat er kan gebeuren bij de zelfpercepties van het kind in deze periode
1. Welke factoren (concepten/processen) spelen er als leerlingen van de ene fase naar de
andere gaan?
Jindal-Snape & Miller:
Veerkracht
- Definitie: dynamisch proces dat positieve aanpassing omvat in de context van
aanzienlijke tegenspoed
- 2 condities: blootstelling aan tegenspoed of dreiging & bereiken van positieve
adaptatie ondanks die tegenspoed of dreiging.
- 4 belangrijkste beschermende processen om risico bij levensveranderingen zo klein
mogelijk te maken:
1. De impact van het risico verkleinen door de ervaring te veranderen (bijv. een kind
voorbereiden op het overlijden van een familielid) of door blootstelling aan het
risico (bijv. via goede begeleiding)
2. Het aantal risicofactoren verminderen om accumulatie van onhandelbare risico’s te
voorkomen
3. Zelfvertrouwen en self-efficacy vergroten (bijv. via positieve en hechte relaties,
succesvolle afronding van taken), om een positieve kettingreactie te veroorzaken in
het leven van de jonge persoon
4. Toegang bieden tot kansen zoals parttime werken en buitenschoolse activiteiten
om het vertrouwen te vergroten en de benodigde levensvaardigheden te
ontwikkelen
- 5 kerngebieden die moeten worden aangepakt om de veerkracht van risicojongeren en
kinderen te begrijpen:
1. Het aantal problemen in het leven van het kind verminderen
2. Denken over zijn of haar levensloop in termen van ‘ontwikkelingspad’, wat
veranderd kan worden door kleine gebeurtenissen, zowel positief als negatief
3. Hem of haar een veilige basis geven (bijv. veilige hechting met ouders en brussen)
4. Zelfvertrouwen ontwikkelen via positieve ervaringen, relaties en succes (bijv. het
goed doen in sport)
5. Self-efficacy ontwikkelen, door te verzekeren dat hij of zij betrokken is in planning
en voorbereiding van veranderingen (bijv. betrekken bij de verandering naar de
secundaire school als het kind nog op de primaire school zit)
Nadruk op positieve schoolervaringen als beschermende factor
- 3 dimensies veerkrachtfactoren en risicofactoren
o Individuele (interne factoren)
o Familie (externe factoren)
o Externe omgeving (externe factoren)
Protectieve factoren: vooral weten dat er 3 categorieën zijn & voorbeelden kunnen
geven & herkennen niet stampen en letterlijk kunnen reproduceren
, Onvoorspelbare crisis, zoals pesten, kan een kind in risico brengen voor
onderpresteren of emotionele stress. Een steunende en positieve familieomgeving kan
veerkracht juist weer vergroten
- Veerkracht en de overgang van primair naar secundair onderwijs
o 3 discontinuïteiten
Leren: meer, andere vakken en op andere manieren leren
Pedagogische stijl: Andere verwachtingen van leraren en andere
relaties met leraren (zeker voor kinderen die het thuis moeilijk hebben,
is een goede relatie met een leraar belangrijk, maar op het secundair
onderwijs is dit veel lastiger)
Peerrelaties: nieuwe peers leren kennen in een nieuwe omgeving
o Zorgen over verkeerde spullen bij je hebben, naar het verkeerde lokaal gaan
e.d.
o Gevoel van verlies: verlies van het bekende (bekende plaatsen, mensen en
routines)
o Transfer paradox = het overgangsproces zorgt voor zowel een stap omhoog als
een stap naar beneden in de sociale volwassenheid. Om meer autonomie te
krijgen, moeten kinderen eerst wat bescherming opgeven
o deze factoren kunnen leiden tot onzekerheid en potentiële stress, zeker
omdat kinderen op deze leeftijd ook in de puberteit komen
o Interne en externe beschermende factoren helpen om de verschillende
risico’s/stressoren tijdens de overgang te verminderen. Er moet dus aandacht
besteed worden aan een steunende omgeving. Daarnaast moet er begrip zijn
voor wat er kan gebeuren bij de zelfpercepties van het kind in deze periode
