Samenvatting algemene strafpraktijk
Week 1
Wat is het verschil tussen een informant, een (criminele)
burgerinfiltrant en een kroongetuige?
Een kroongetuige is een getuige die zelf ook verdachte is, maar bereid is een
verklaring af te leggen ten nadele van zijn medeverdachten. In ruil hiervoor komt
bijvoorbeeld een strafvermindering in aanmerking, of beveiliging. Als die deal
uiteindelijk rond is dan wordt hij uiteindelijk uit die onderwereld gehaald. Zijn
ervaring wordt als bewijs gebruikt
Een crimineel burgerinfiltrant is een een (criminele) burger die een overeenkomst
sluit met de ovj om deel te nemen medewerking te verlenen binnen een groep
personen waarvan wordt vermoed dat ze strafbare feiten plegen al dan niet in
georganiseerd verband (126x criminele organisatie)
Een informant is een persoon die inlichtingen verstrekt over (toekomstige)
strafbaar feiten en aan wie afscherming wordt toegezegd. Hij kan startinformatie
leveren maar zijn verklaringen worden in beginsel niet als bewijs gebruikt. Ze
blijven anoniem. (doorgaans krijgen ze hiervoor betaald). Zie Aanwijzing
Opsporingsmethoden voor verdere vereisten
In beginsel worden zijn verklaringen wel als startersinformatie gebruikt.
Stelselmatig informatie inwinnen betekent dat een informant een overeenkomst
aangaat om informatie in te winnen voor de overheid.
Wat is een voordeel/nadeel van een criminele burgerinfiltrant ten
opzichte van een kroongetuige?
Een verschil in het handelen tussen de (criminele burger) infiltrant en een
kroongetuige is dat een infiltrant wordt bestuurd en zo gaat deelnemen aan de
organisatie. Er worden dingen live opgenomen, zodat het contact nauwkeurig
kan worden vastgelegd. Dat is niet zo bij een kroongetuige. Die verklaart alleen
wat er achteraf is gebeurd. Het is dan dus lastiger om informatie bij te houden.
Het voordeel van de CBI is dus dat het heel controleerbaar is.
Het nadeel van de CBI is dat ze actief strafbare feiten plegen en onderdeel
uitmaken van een criminele organisatie. Daar worden ze voor betaald. Het
nadeel/risico is dat ze behoefte hebben aan beveiliging. Het risico op uitlokking is
bij de CBI veel groter dan bij de kroongetuige, want zij zitten actief in de
organisatie. De kroongetuige verklaart altijd achteraf en kan niemand uitlokken.
Wat is de botsing tussen resultaatsgerichte en integere opsporing?
Het komt erop neer dat er een botsing is tussen enerzijds onkreukbaar (integer)
overheidshandelen en anderzijds een effectieve bestrijding georganiseerde
misdaad. Er is een gecalculeerd integriteitsverlies. De overheid is bereid een deel
,van het morele overwicht (zoals het stimuleren van misdaad en het accepteren
dat drugs op de markt komt) in te leveren voor een hoger doel: tegengaan
georganiseerde en zware misdaad
Bij CBI wordt er een deal gesloten met een crimineel. Er is wederzijdse
afhankelijkheid. De overheid verliest ook geloofwaardigheid wanneer zware
criminelen hun gang mogen gaan.
Bij kroongetuigen is er ook zo een moreel offer nodig. Hij krijgt namelijk
strafvermindering en bescherming. Dat leidt tot een integriteitsverlies, want de
overheid beloont een crimineel. Het idee is dat het nodig is om resultaat te
boeken.
Het is ook gek om een kroongetuige te verdedigen, en de rest van de criminelen
te veroordelen terwijl ze hetzelfde hebben gedaan.
Dat is de botsing tussen het integer en zuiver handelen.
Wat was de IRT-affaire en wat voor invloed had het op het verbod van
criminele burgerinfiltratie? (CBI)
In de jaren tachtig ontstonden de eerste drugskartels in Nederland. De
Nederlandse opsporingsdiensten keken daarbij naar de aanpak in de Verenigde
Staten. In die periode werd het IRT opgericht, een regionaal rechercheteam dat
de samenwerking moest verbeteren. Het IRT werd vooral bekend omdat kleine
criminelen uit de omgeving van grotere organisaties werden geworven om als
infiltranten te werken. Zodra zij waren doorgedrongen tot een criminele
organisatie en binnen die structuur hogerop kwamen, zorgde het IRT ervoor dat
partijen drugs zonder problemen door de douane kwamen. Die drugs belandden
vervolgens gewoon op de markt. De infiltranten mochten hun winsten houden,
terwijl het IRT zijn operaties financierde met de opbrengsten. Het idee was dat de
infiltranten uiteindelijk dicht genoeg bij de top zouden komen om de
leidinggevenden te kunnen laten oppakken. Dat vormt de kern van de IRT-affaire.
Het grote risico op corruptie zat in het feit dat de politie met enorme
hoeveelheden contant geld werkte, zonder noemenswaardig toezicht. Bovendien
leverde de IRT-werkwijze nauwelijks resultaat op. Wel leidde de affaire tot de
instelling van de commissie Van TRAA. Die stelde dat Nederland in feite een
“rechtersstaat” was geworden: er werden allerlei ingrijpende
opsporingsmethoden gebruikt, waarna rechters achteraf moesten beoordelen of
die wel rechtmatig waren. Volgens de commissie moest de wetgever vooraf
duidelijke regels stellen over welke bevoegdheden mogen worden ingezet.
De commissie vond dat er onvoldoende controle was en dat onduidelijk bleef
welke middelen de opsporing mocht gebruiken. Er waren alleen globale wettelijke
kaders, zoals de Politiewet, waardoor de politie ruimte had om te experimenteren
met risicovolle methoden zoals te zien was in operatie Delta.
De commissie adviseerde verder om de Criminele Burgerinfiltrant (CBI) af te
schaffen. Haar aanbevelingen vormden de basis voor het wetsvoorstel BOB
(Bijzondere Opsporingsbevoegdheden). In dat voorstel bleef de inzet van CBI’s
aanvankelijk nog mogelijk. Dat leidde tot veel discussie in de Tweede Kamer en
uiteindelijk tot de motie-Kalsbeek, waarin werd vastgelegd dat de CBI verboden
,moest worden. Dat verbod werd later echter via een andere motie weer
teruggedraaid
Wat is de ratio van de herleving van de criminele burgerinfiltratie en
wanneer is het toegestaan?
De ratio was dat sommige groeperingen in de georganiseerde misdaad zo
professioneel en succesvol zijn in het afschermen van hun activiteiten dat inzet
van een cbi noodzakelijk is; traditionele opsporingsmethoden schieten dan tekort.
Een crimineel heeft namelijk meer ervaring en kennis in de vertrouwen. Het is
een persoon met een echte achtergrond. Die kan makkelijker het vertrouwen
winnen.
De voorwaarden voor het inzetten van de CBI zijn;
- Een complex samenspel van de formele wet (126w Sv e.v.) en de
Aanwijzing Opsporingsbevoegdheden
Uit de formele wet blijken de volgende eisen;
- 1. Verdenking misdrijf die een ernstige inbreuk maakt op de rechtsorde
- 2. Infiltratie in groep die misdrijven beraamd
- 3. Proportionaliteitseis + subsidiariteitseis
- Evenredige verhouding doel-middel
- Je moet het minst vergaand middel zo kort mogelijk gebruiken
- 4. Toestemming college PG’s (hoogtse orgaan OM) na advies CTC +
kennisgeving minister
- 5. Geen uitlokking (Tallon-criterium)
- Het tallon-criterium houdt in dat de infiltrant er niet voor mag
zorgen om anderen onder druk te zetten om strafbare feiten te
plegen. Opzet is namelijk vereist. deze lijn is in de wet opgenomen.
Hierom is ook de verslaglegging heel belangrijk. Dan weet je goed
wie het initiatief heeft genomen
Uit de motie recourt blijken extra voorwaarden voor de inzet van CBI:
- 1. Er moet sprake zijn van een groep: oftewel zware criminelen die hun
activiteiten zeer succesvol afschermen/ ernstigste vormen van
georganiseerde en ondermijnende criminaliteit (ratio-Recourt)
- Dit zou je kunnen lezen als een verzwaarde prop+ subs toets
- 2. Het regime is aan strikte waarborgen gebonden
- 3. Er is sprake van een hoog/hoge uitzonderingsgevallen
, - 4. Kortdurende inzet en geen groei-infiltratie (zodat het niet meer zo kan
ontsporen zoals bij de IRT-tijd )
- 5. Niet alleen kennisgeving maar ook toestemming van minister
Sommige tweede kamer leden waren het hier niet mee eens en wezen op de
gevolgen van de IRT affaire. Daarom zijn al deze extra eisen toegevoegd.
De groei-infiltratie was een grote risicofactor. De overheid willen overkomen dat
er over zou gegaan tot uitlokking. Het is ook gevaarlijk dichtbij de baas te willen
komen.
Welke kritiek heeft strafrechtadvocaat Sander Janssen op de huidige
regelgeving omtrent criminele burgerinfiltratie?
De motie en de aanwijzing is niet tot stand gekomen door een wettelijk middel.
Dat is in strijd met het legaliteitsbeginsel. Een aanwijzing van het OM is
slechts een werkinstructie//een interne richtlijn. In principe hebben die extra
voorwaarden wel in de motie gestaan, het is geen formele wetgeving. Hij vindt
dat dat wel zou moeten. Het OM kan die regeltjes gewoon veranderen. Dat is zijn
voornaamste kritiek. Met dit systeem heeft het OM te veel ruime zichzelf te
normeren, dat zou de wetgever moeten doen.
Hij heeft er ook kritiek op dat;
- er onduidelijkheid is over de financiële beloning
- de belangrijkste beloning is een uurloon. Daar zie je nergens iets
over. In de vidar zaak blijkt de uurloon ook nog eens zwart geld te
zijn.
- aan de voorkant zijn er allemaal eisen voor de CBI, maar de rechter-
commissaris is niet betrokken. Dat is vanuit de machtenscheiding niet
handig, want er mist een externe en onafhankelijke controle
Wat was de VIDAR-zaak en de rol van de criminele burgerinfiltrant
daarin?
De Vidar-zaak was de eerste strafzaak in Nederland waarin de inzet van een
criminele burgerinfiltrant daadwerkelijk leidde tot een veroordeling. Het proces
draaide om (internationale) drugshandel waarbij vooral leden van de motorclubs
Red Devils en Hells Angels in Friesland betrokken waren. In totaal stonden twintig
verdachten terecht; uiteindelijk werden er vijftien veroordeeld.
De burgerinfiltrant, (A-4110), is iemand met een lange geschiedenis in de Friese
onderwereld en stond bekend als een betrouwbare drugsleverancier met
buitenlandse connecties. Voor hij infiltrant werd, fungeerde hij al als informant. In
deze zaak legde hij contact met Justin S, een lid van de Red Devils, en trad hij op
als pseudokoper namens justitie.
Het plan was dat A-4110 S. in contact zou brengen met buitenlandse
(politie)infiltranten, zodat die via schijnkoop transacties met harddrugs het
vertrouwen van S. konden winnen en uiteindelijk zicht zouden krijgen op hogere
rangen binnen de Hells Angels. De bedoeling was om A-4110 daarna zo snel
Week 1
Wat is het verschil tussen een informant, een (criminele)
burgerinfiltrant en een kroongetuige?
Een kroongetuige is een getuige die zelf ook verdachte is, maar bereid is een
verklaring af te leggen ten nadele van zijn medeverdachten. In ruil hiervoor komt
bijvoorbeeld een strafvermindering in aanmerking, of beveiliging. Als die deal
uiteindelijk rond is dan wordt hij uiteindelijk uit die onderwereld gehaald. Zijn
ervaring wordt als bewijs gebruikt
Een crimineel burgerinfiltrant is een een (criminele) burger die een overeenkomst
sluit met de ovj om deel te nemen medewerking te verlenen binnen een groep
personen waarvan wordt vermoed dat ze strafbare feiten plegen al dan niet in
georganiseerd verband (126x criminele organisatie)
Een informant is een persoon die inlichtingen verstrekt over (toekomstige)
strafbaar feiten en aan wie afscherming wordt toegezegd. Hij kan startinformatie
leveren maar zijn verklaringen worden in beginsel niet als bewijs gebruikt. Ze
blijven anoniem. (doorgaans krijgen ze hiervoor betaald). Zie Aanwijzing
Opsporingsmethoden voor verdere vereisten
In beginsel worden zijn verklaringen wel als startersinformatie gebruikt.
Stelselmatig informatie inwinnen betekent dat een informant een overeenkomst
aangaat om informatie in te winnen voor de overheid.
Wat is een voordeel/nadeel van een criminele burgerinfiltrant ten
opzichte van een kroongetuige?
Een verschil in het handelen tussen de (criminele burger) infiltrant en een
kroongetuige is dat een infiltrant wordt bestuurd en zo gaat deelnemen aan de
organisatie. Er worden dingen live opgenomen, zodat het contact nauwkeurig
kan worden vastgelegd. Dat is niet zo bij een kroongetuige. Die verklaart alleen
wat er achteraf is gebeurd. Het is dan dus lastiger om informatie bij te houden.
Het voordeel van de CBI is dus dat het heel controleerbaar is.
Het nadeel van de CBI is dat ze actief strafbare feiten plegen en onderdeel
uitmaken van een criminele organisatie. Daar worden ze voor betaald. Het
nadeel/risico is dat ze behoefte hebben aan beveiliging. Het risico op uitlokking is
bij de CBI veel groter dan bij de kroongetuige, want zij zitten actief in de
organisatie. De kroongetuige verklaart altijd achteraf en kan niemand uitlokken.
Wat is de botsing tussen resultaatsgerichte en integere opsporing?
Het komt erop neer dat er een botsing is tussen enerzijds onkreukbaar (integer)
overheidshandelen en anderzijds een effectieve bestrijding georganiseerde
misdaad. Er is een gecalculeerd integriteitsverlies. De overheid is bereid een deel
,van het morele overwicht (zoals het stimuleren van misdaad en het accepteren
dat drugs op de markt komt) in te leveren voor een hoger doel: tegengaan
georganiseerde en zware misdaad
Bij CBI wordt er een deal gesloten met een crimineel. Er is wederzijdse
afhankelijkheid. De overheid verliest ook geloofwaardigheid wanneer zware
criminelen hun gang mogen gaan.
Bij kroongetuigen is er ook zo een moreel offer nodig. Hij krijgt namelijk
strafvermindering en bescherming. Dat leidt tot een integriteitsverlies, want de
overheid beloont een crimineel. Het idee is dat het nodig is om resultaat te
boeken.
Het is ook gek om een kroongetuige te verdedigen, en de rest van de criminelen
te veroordelen terwijl ze hetzelfde hebben gedaan.
Dat is de botsing tussen het integer en zuiver handelen.
Wat was de IRT-affaire en wat voor invloed had het op het verbod van
criminele burgerinfiltratie? (CBI)
In de jaren tachtig ontstonden de eerste drugskartels in Nederland. De
Nederlandse opsporingsdiensten keken daarbij naar de aanpak in de Verenigde
Staten. In die periode werd het IRT opgericht, een regionaal rechercheteam dat
de samenwerking moest verbeteren. Het IRT werd vooral bekend omdat kleine
criminelen uit de omgeving van grotere organisaties werden geworven om als
infiltranten te werken. Zodra zij waren doorgedrongen tot een criminele
organisatie en binnen die structuur hogerop kwamen, zorgde het IRT ervoor dat
partijen drugs zonder problemen door de douane kwamen. Die drugs belandden
vervolgens gewoon op de markt. De infiltranten mochten hun winsten houden,
terwijl het IRT zijn operaties financierde met de opbrengsten. Het idee was dat de
infiltranten uiteindelijk dicht genoeg bij de top zouden komen om de
leidinggevenden te kunnen laten oppakken. Dat vormt de kern van de IRT-affaire.
Het grote risico op corruptie zat in het feit dat de politie met enorme
hoeveelheden contant geld werkte, zonder noemenswaardig toezicht. Bovendien
leverde de IRT-werkwijze nauwelijks resultaat op. Wel leidde de affaire tot de
instelling van de commissie Van TRAA. Die stelde dat Nederland in feite een
“rechtersstaat” was geworden: er werden allerlei ingrijpende
opsporingsmethoden gebruikt, waarna rechters achteraf moesten beoordelen of
die wel rechtmatig waren. Volgens de commissie moest de wetgever vooraf
duidelijke regels stellen over welke bevoegdheden mogen worden ingezet.
De commissie vond dat er onvoldoende controle was en dat onduidelijk bleef
welke middelen de opsporing mocht gebruiken. Er waren alleen globale wettelijke
kaders, zoals de Politiewet, waardoor de politie ruimte had om te experimenteren
met risicovolle methoden zoals te zien was in operatie Delta.
De commissie adviseerde verder om de Criminele Burgerinfiltrant (CBI) af te
schaffen. Haar aanbevelingen vormden de basis voor het wetsvoorstel BOB
(Bijzondere Opsporingsbevoegdheden). In dat voorstel bleef de inzet van CBI’s
aanvankelijk nog mogelijk. Dat leidde tot veel discussie in de Tweede Kamer en
uiteindelijk tot de motie-Kalsbeek, waarin werd vastgelegd dat de CBI verboden
,moest worden. Dat verbod werd later echter via een andere motie weer
teruggedraaid
Wat is de ratio van de herleving van de criminele burgerinfiltratie en
wanneer is het toegestaan?
De ratio was dat sommige groeperingen in de georganiseerde misdaad zo
professioneel en succesvol zijn in het afschermen van hun activiteiten dat inzet
van een cbi noodzakelijk is; traditionele opsporingsmethoden schieten dan tekort.
Een crimineel heeft namelijk meer ervaring en kennis in de vertrouwen. Het is
een persoon met een echte achtergrond. Die kan makkelijker het vertrouwen
winnen.
De voorwaarden voor het inzetten van de CBI zijn;
- Een complex samenspel van de formele wet (126w Sv e.v.) en de
Aanwijzing Opsporingsbevoegdheden
Uit de formele wet blijken de volgende eisen;
- 1. Verdenking misdrijf die een ernstige inbreuk maakt op de rechtsorde
- 2. Infiltratie in groep die misdrijven beraamd
- 3. Proportionaliteitseis + subsidiariteitseis
- Evenredige verhouding doel-middel
- Je moet het minst vergaand middel zo kort mogelijk gebruiken
- 4. Toestemming college PG’s (hoogtse orgaan OM) na advies CTC +
kennisgeving minister
- 5. Geen uitlokking (Tallon-criterium)
- Het tallon-criterium houdt in dat de infiltrant er niet voor mag
zorgen om anderen onder druk te zetten om strafbare feiten te
plegen. Opzet is namelijk vereist. deze lijn is in de wet opgenomen.
Hierom is ook de verslaglegging heel belangrijk. Dan weet je goed
wie het initiatief heeft genomen
Uit de motie recourt blijken extra voorwaarden voor de inzet van CBI:
- 1. Er moet sprake zijn van een groep: oftewel zware criminelen die hun
activiteiten zeer succesvol afschermen/ ernstigste vormen van
georganiseerde en ondermijnende criminaliteit (ratio-Recourt)
- Dit zou je kunnen lezen als een verzwaarde prop+ subs toets
- 2. Het regime is aan strikte waarborgen gebonden
- 3. Er is sprake van een hoog/hoge uitzonderingsgevallen
, - 4. Kortdurende inzet en geen groei-infiltratie (zodat het niet meer zo kan
ontsporen zoals bij de IRT-tijd )
- 5. Niet alleen kennisgeving maar ook toestemming van minister
Sommige tweede kamer leden waren het hier niet mee eens en wezen op de
gevolgen van de IRT affaire. Daarom zijn al deze extra eisen toegevoegd.
De groei-infiltratie was een grote risicofactor. De overheid willen overkomen dat
er over zou gegaan tot uitlokking. Het is ook gevaarlijk dichtbij de baas te willen
komen.
Welke kritiek heeft strafrechtadvocaat Sander Janssen op de huidige
regelgeving omtrent criminele burgerinfiltratie?
De motie en de aanwijzing is niet tot stand gekomen door een wettelijk middel.
Dat is in strijd met het legaliteitsbeginsel. Een aanwijzing van het OM is
slechts een werkinstructie//een interne richtlijn. In principe hebben die extra
voorwaarden wel in de motie gestaan, het is geen formele wetgeving. Hij vindt
dat dat wel zou moeten. Het OM kan die regeltjes gewoon veranderen. Dat is zijn
voornaamste kritiek. Met dit systeem heeft het OM te veel ruime zichzelf te
normeren, dat zou de wetgever moeten doen.
Hij heeft er ook kritiek op dat;
- er onduidelijkheid is over de financiële beloning
- de belangrijkste beloning is een uurloon. Daar zie je nergens iets
over. In de vidar zaak blijkt de uurloon ook nog eens zwart geld te
zijn.
- aan de voorkant zijn er allemaal eisen voor de CBI, maar de rechter-
commissaris is niet betrokken. Dat is vanuit de machtenscheiding niet
handig, want er mist een externe en onafhankelijke controle
Wat was de VIDAR-zaak en de rol van de criminele burgerinfiltrant
daarin?
De Vidar-zaak was de eerste strafzaak in Nederland waarin de inzet van een
criminele burgerinfiltrant daadwerkelijk leidde tot een veroordeling. Het proces
draaide om (internationale) drugshandel waarbij vooral leden van de motorclubs
Red Devils en Hells Angels in Friesland betrokken waren. In totaal stonden twintig
verdachten terecht; uiteindelijk werden er vijftien veroordeeld.
De burgerinfiltrant, (A-4110), is iemand met een lange geschiedenis in de Friese
onderwereld en stond bekend als een betrouwbare drugsleverancier met
buitenlandse connecties. Voor hij infiltrant werd, fungeerde hij al als informant. In
deze zaak legde hij contact met Justin S, een lid van de Red Devils, en trad hij op
als pseudokoper namens justitie.
Het plan was dat A-4110 S. in contact zou brengen met buitenlandse
(politie)infiltranten, zodat die via schijnkoop transacties met harddrugs het
vertrouwen van S. konden winnen en uiteindelijk zicht zouden krijgen op hogere
rangen binnen de Hells Angels. De bedoeling was om A-4110 daarna zo snel
