Grondrechten samn syll
1. Grond- en mensenrechten algemeen
Klassieke grondrechten: de overheid dient zich te onthouden van inbreuken op vrijheden (die niet door
een beperkingsclausule worden gerechtvaardigd)
Sociale grondrechten: zorgverplichtingen die op de overheid rusten. Deze zorgplicht is heel globaal en
niet rechtens afdwingbaar.
Mensenrechten: universele rechten welke betrekking hebben op de waardigheid van de menselijke
persoon. Ze komen een ieder toe alleen maar omdat die een mens is.
- Burgerrechten en politieke rechten: vaag geformuleerde, gelijkenis met klassieke grondrechten
- Economische, sociale en culturele rechten: Economische, sociale en culturele rechten zijn
mensenrechten die de minimumvoorwaarden voor een menswaardig bestaan garanderen =
gelijkenis met sociale grondrechten
2. Het EVRM (algemeen)
‘rule of law’ = de beginselen van de rechtstaat
Het Hof kan slechts bij vaststelling van een schending een vergoeding doen toekomen, maar niet het
nationale recht buiten werking stellen, of bv de vrijlating van een gedetineerde gelasten. Het is
vervolgens aan de lidstaat zelf hoe uitvoering wordt gegeven aan de uitspraak, maar het Comité ziet hier
wel op toe.
(NV) HR Mamatkulov & Abdurasulovic -> het niet naleven van een voorlopige maatregelen door het
EHRM (vb: niet uitzenden burger welke een tijdrovende zaak bij het EHRM heeft lopen) levert een
schending op met artikel 34 EVRM. Dit is bevestigd in HR Mamatkulov & Askarov. Zowel het arrest van
de normale kamer als de Grote kamer benadrukt dat het EVRM geen gewoon verdrag is, maar een
verdrag dat individuen op supranationaal/internationaal niveau direct rechten toekent waar ze met het
klachtrecht van art. 34 voor op kunnen komen. Hierbij komt dat conform (NV) HR Loizdidou, de
toetreding tot het EVRM meebrengt dat de rechtsmacht van het EHRM wordt aanvaard. De rechtsmacht
is niet afhankelijk van uitdrukkelijke erkenning door een Lidstaat, doordat het EHRM supranationaal is.
Decision: Als het EHRM een klacht niet-ontvankelijke verklaard.
Judgement: als het EHRN een klacht ontvakkelijk en gegrond verklaard.
Dissenting opinion: Als een van de rechters het niet eens is met de conclusie van de meerderheid
Concurring opinion: Als een van de rechters het wel eens is met de uitspraak, maar niet met de
motivering hiervan.
Dynamische interpretatie van het EVRM:
(NV) HR MARCKXX: interpretatie van een bepaling dient te geschieden in het licht van de ’present day
contitions’ -> de omstandigheden zoals ze momenteel gelden en niet in het licht van de omstandigheden
bij de totstandkoming vd bepaling. Het EVRM is ‘a living instrument’. = invulling volgens
maatschappelijke ontwikkelingen.
Autonome uitleg van het EVRM:
(NV) HR Marckxx: de invulling van een betekenis hoeft niet perse samen te vallen met de invulling die
,het nationaal recht eraan geeft. Zo is een boete (in NL overtreding, dus administratieve sanctie), volgens
het EVRM een strafvervolging.
13 EVRM: Recht op een effectief rechtsmiddel:
- accesoir recht = dit artikel staat ten dienste van andere artikelen.
- er moet sprake zijn van een ‘arguable claim’ = een verdedigbare stelling dat het materieel recht is
geschonden (NV) HR Silver
- 35 EVRM: nationale rechtsmiddelen moeten zijn uitgeput. Hierdoor krijgt lidstaat eerst de kans zelf het
probleem op te lossen. De subsidiaire rol van het EVRM werkt door ivm ‘margin of appreciation’. Tot slot
dienen alleen effectieve rechtsmiddelen te worden aangewend. In bijzondere omstandigheden mag een
beschikbaar rechtsmiddel worden overgeslagen. Dan heeft klager wel een zware bewijslast. (HR
salah/sheek, artikel 3 en 13 EVRM)
Margin of appreciation:
Beoordelingsruimte voor lidstaat om eerst eigen geschil op te lossen/ in te vullen, per artikel
verschillend.
3. De negatieve verplichtingen = mag het land de inbreuk maken die hij maakt?
‘law’ = geschreven en ongeschreven nationaal recht. Het EHRM kijkt hier op een materiële manier naar:
- Toegankelijkheid (accesebility)
- Voorzienbaarheid (forceabilty)
HR Malone, quality of law:
- Legal protection against arbitrary (verbod op willekeurige inmenging)
Krusling/Huvig:
- Kunnen zaken aan een onafhankelijke rechter worden voorgelegd?
- Zie sheets hc 2 voor alles.
Rule of law staat centraal voor verbod op willekeur!
Margin of appreciation: Vrijheid aan lidstaat om zelf invulling te geven aan EVRM middels eigen
nationaal beleid. zie p 81/83 boek
1. Wat is de inmenging? 8 t/m 11 EVRM
2. Law
- law? (toegankelijk en voorzienbaar?) beide uitwerken
- AARD VAN DE MATERIE 1 - doel? (doelcriteria, welk doel is in het geding?)
- AARD VAN DE MATERIE 2 -noodzaak?( Aard van de activiteiten welke de burger wenst uit te
oefenen en de aard van de vrijheid die in het geding is)
3. Common ground
- Hoe wordt recht in meeste landen toegepast? Alleen beantwoorden als dit ergens uit de
casus uit blijkt, anders vermelden dat je het niet weet.
4. BELANGENAFWEGING
, Tip:
Er is een grote MOA als er een groot doelcriterium is door de overheid en vrijwel geen schending van de
aard van de vrijheid van de burger.
Anderzijds: Hoe meer inbreuk wordt gemaakt op een vrijheid van een burger, hoe groter het doel moet
zijn ter compensatie.
Zie uitwerkingen werkcollege 2!
Inmenging grondrechten:
- Het grondwettelijke beperkingssysteem eist een specifieke formeel wettelijke grondslag, wat wil
zeggen dat beperkingen hetzij volledig door de formele wetgever worden vastgesteld hetzij door
de formele wetgever worden geïnitieerd. + Noodzakelijkheid
- ????
4. De positieve verplichtingen
Aan de lidstaten worden prestatieplichten opgelegd, welke op korte termijn moeten worden verricht en
waarbij er weinig of geen beleidsvrijheid wordt gelaten. Zulke prestatieplichten zijn in beginsel
afdwingbaar bij de rechter. Of zo’n positieve verplichting wordt geschonden, hangt af van de ‘fair-
balance toets’;
Keegan formule: negatieve en positieve verplichtingen kunnen niet altijd van elkaar worden
onderscheiden. -> 8 EVRM.
Wat is de Keegan formule? En hoe wordt getoetst aan positieve verplichting?
5. Artikelen 2 en 3 EVRM
Artikel 2 is bijna absoluut, artikel 3 is absoluut absoluut. Zelfs een verbod tot uitzetting als in dat land de
klager reëel risico loopt te worden blootgesteld aan behandeling in strijd met artikel 3 (HR Salah sheek;
substantial grounds dat foltering plaats zal vinden). = verbod van refoulement
Substantive obligations: inhoudelijke materiële verplichtingen
1. Is er een negatieve of positieve verplichting geschonden?
2. Valt het voorgedane geval onder wettelijke (EVRM) uitzonderingen? (lid 2 van artikel)
3. Was de gedane handeling ‘absolutely neccesary’? = absoluut noodzakelijk. Dit vereiste is heel
streng, sluit iedere ‘margin of appreciation’ uit. = strictly proportional (= enige mogelijke
aanwendbare middel om doel te bereiken)
Kelly-Arrest: voor absoluut noodzakelijk ‘any use of force must be absolutely neccesary ev…’
4. Conclusie: Ook als je een van de bovenstaande stappen mist, kun je toch tot schending komen.
Verschil foltering en onmenselijke behandeling
1. Grond- en mensenrechten algemeen
Klassieke grondrechten: de overheid dient zich te onthouden van inbreuken op vrijheden (die niet door
een beperkingsclausule worden gerechtvaardigd)
Sociale grondrechten: zorgverplichtingen die op de overheid rusten. Deze zorgplicht is heel globaal en
niet rechtens afdwingbaar.
Mensenrechten: universele rechten welke betrekking hebben op de waardigheid van de menselijke
persoon. Ze komen een ieder toe alleen maar omdat die een mens is.
- Burgerrechten en politieke rechten: vaag geformuleerde, gelijkenis met klassieke grondrechten
- Economische, sociale en culturele rechten: Economische, sociale en culturele rechten zijn
mensenrechten die de minimumvoorwaarden voor een menswaardig bestaan garanderen =
gelijkenis met sociale grondrechten
2. Het EVRM (algemeen)
‘rule of law’ = de beginselen van de rechtstaat
Het Hof kan slechts bij vaststelling van een schending een vergoeding doen toekomen, maar niet het
nationale recht buiten werking stellen, of bv de vrijlating van een gedetineerde gelasten. Het is
vervolgens aan de lidstaat zelf hoe uitvoering wordt gegeven aan de uitspraak, maar het Comité ziet hier
wel op toe.
(NV) HR Mamatkulov & Abdurasulovic -> het niet naleven van een voorlopige maatregelen door het
EHRM (vb: niet uitzenden burger welke een tijdrovende zaak bij het EHRM heeft lopen) levert een
schending op met artikel 34 EVRM. Dit is bevestigd in HR Mamatkulov & Askarov. Zowel het arrest van
de normale kamer als de Grote kamer benadrukt dat het EVRM geen gewoon verdrag is, maar een
verdrag dat individuen op supranationaal/internationaal niveau direct rechten toekent waar ze met het
klachtrecht van art. 34 voor op kunnen komen. Hierbij komt dat conform (NV) HR Loizdidou, de
toetreding tot het EVRM meebrengt dat de rechtsmacht van het EHRM wordt aanvaard. De rechtsmacht
is niet afhankelijk van uitdrukkelijke erkenning door een Lidstaat, doordat het EHRM supranationaal is.
Decision: Als het EHRM een klacht niet-ontvankelijke verklaard.
Judgement: als het EHRN een klacht ontvakkelijk en gegrond verklaard.
Dissenting opinion: Als een van de rechters het niet eens is met de conclusie van de meerderheid
Concurring opinion: Als een van de rechters het wel eens is met de uitspraak, maar niet met de
motivering hiervan.
Dynamische interpretatie van het EVRM:
(NV) HR MARCKXX: interpretatie van een bepaling dient te geschieden in het licht van de ’present day
contitions’ -> de omstandigheden zoals ze momenteel gelden en niet in het licht van de omstandigheden
bij de totstandkoming vd bepaling. Het EVRM is ‘a living instrument’. = invulling volgens
maatschappelijke ontwikkelingen.
Autonome uitleg van het EVRM:
(NV) HR Marckxx: de invulling van een betekenis hoeft niet perse samen te vallen met de invulling die
,het nationaal recht eraan geeft. Zo is een boete (in NL overtreding, dus administratieve sanctie), volgens
het EVRM een strafvervolging.
13 EVRM: Recht op een effectief rechtsmiddel:
- accesoir recht = dit artikel staat ten dienste van andere artikelen.
- er moet sprake zijn van een ‘arguable claim’ = een verdedigbare stelling dat het materieel recht is
geschonden (NV) HR Silver
- 35 EVRM: nationale rechtsmiddelen moeten zijn uitgeput. Hierdoor krijgt lidstaat eerst de kans zelf het
probleem op te lossen. De subsidiaire rol van het EVRM werkt door ivm ‘margin of appreciation’. Tot slot
dienen alleen effectieve rechtsmiddelen te worden aangewend. In bijzondere omstandigheden mag een
beschikbaar rechtsmiddel worden overgeslagen. Dan heeft klager wel een zware bewijslast. (HR
salah/sheek, artikel 3 en 13 EVRM)
Margin of appreciation:
Beoordelingsruimte voor lidstaat om eerst eigen geschil op te lossen/ in te vullen, per artikel
verschillend.
3. De negatieve verplichtingen = mag het land de inbreuk maken die hij maakt?
‘law’ = geschreven en ongeschreven nationaal recht. Het EHRM kijkt hier op een materiële manier naar:
- Toegankelijkheid (accesebility)
- Voorzienbaarheid (forceabilty)
HR Malone, quality of law:
- Legal protection against arbitrary (verbod op willekeurige inmenging)
Krusling/Huvig:
- Kunnen zaken aan een onafhankelijke rechter worden voorgelegd?
- Zie sheets hc 2 voor alles.
Rule of law staat centraal voor verbod op willekeur!
Margin of appreciation: Vrijheid aan lidstaat om zelf invulling te geven aan EVRM middels eigen
nationaal beleid. zie p 81/83 boek
1. Wat is de inmenging? 8 t/m 11 EVRM
2. Law
- law? (toegankelijk en voorzienbaar?) beide uitwerken
- AARD VAN DE MATERIE 1 - doel? (doelcriteria, welk doel is in het geding?)
- AARD VAN DE MATERIE 2 -noodzaak?( Aard van de activiteiten welke de burger wenst uit te
oefenen en de aard van de vrijheid die in het geding is)
3. Common ground
- Hoe wordt recht in meeste landen toegepast? Alleen beantwoorden als dit ergens uit de
casus uit blijkt, anders vermelden dat je het niet weet.
4. BELANGENAFWEGING
, Tip:
Er is een grote MOA als er een groot doelcriterium is door de overheid en vrijwel geen schending van de
aard van de vrijheid van de burger.
Anderzijds: Hoe meer inbreuk wordt gemaakt op een vrijheid van een burger, hoe groter het doel moet
zijn ter compensatie.
Zie uitwerkingen werkcollege 2!
Inmenging grondrechten:
- Het grondwettelijke beperkingssysteem eist een specifieke formeel wettelijke grondslag, wat wil
zeggen dat beperkingen hetzij volledig door de formele wetgever worden vastgesteld hetzij door
de formele wetgever worden geïnitieerd. + Noodzakelijkheid
- ????
4. De positieve verplichtingen
Aan de lidstaten worden prestatieplichten opgelegd, welke op korte termijn moeten worden verricht en
waarbij er weinig of geen beleidsvrijheid wordt gelaten. Zulke prestatieplichten zijn in beginsel
afdwingbaar bij de rechter. Of zo’n positieve verplichting wordt geschonden, hangt af van de ‘fair-
balance toets’;
Keegan formule: negatieve en positieve verplichtingen kunnen niet altijd van elkaar worden
onderscheiden. -> 8 EVRM.
Wat is de Keegan formule? En hoe wordt getoetst aan positieve verplichting?
5. Artikelen 2 en 3 EVRM
Artikel 2 is bijna absoluut, artikel 3 is absoluut absoluut. Zelfs een verbod tot uitzetting als in dat land de
klager reëel risico loopt te worden blootgesteld aan behandeling in strijd met artikel 3 (HR Salah sheek;
substantial grounds dat foltering plaats zal vinden). = verbod van refoulement
Substantive obligations: inhoudelijke materiële verplichtingen
1. Is er een negatieve of positieve verplichting geschonden?
2. Valt het voorgedane geval onder wettelijke (EVRM) uitzonderingen? (lid 2 van artikel)
3. Was de gedane handeling ‘absolutely neccesary’? = absoluut noodzakelijk. Dit vereiste is heel
streng, sluit iedere ‘margin of appreciation’ uit. = strictly proportional (= enige mogelijke
aanwendbare middel om doel te bereiken)
Kelly-Arrest: voor absoluut noodzakelijk ‘any use of force must be absolutely neccesary ev…’
4. Conclusie: Ook als je een van de bovenstaande stappen mist, kun je toch tot schending komen.
Verschil foltering en onmenselijke behandeling
