Samenvatting Ontstaansmechanismen van Ziekte | Hoofdstuk 6 | KU Leuven | 2025/26

Deel VI: Stress respons
Concept & definities
Selye’s concept van stress
 Stress nodig om presteren te verbeteren <-> punt waar stress negatief gaat beïnvloeden




 Selye stelde proefdieren bloot aan schadelijke stoffen
o Reageerden allemaal met zelfde syndroom van veranderingen
o “stress triade”
 Groeien bijnieren
 Krimpen lymfatische organen
 Weergave immsys
 Minder immuniteit
 Bloedingen gastro-intestinale ulcera

Stress
 = niet-spec toestand van fysieke & psychische opwinding tgv stressor
 = toestand die homeostase bedreigt
 Verschillende reacties
o Normaal
 1e blootstelling geeft veel stress
 Na bepaalde tijd komt adaptatie
o Abnormaal
 Gebrek aan adaptatie
 Wnr stressrespons niet gaat liggen
 stressor valt weg MAAR stress level blijft even hoog

,Homeostase




 Homeostatische systemen functioneren volgend omgekeerde U-curve
 Effect afhankelijk van mate van activiteit van systeem
 Eustasis
o Optimale staat van evenwicht = midden curve
o Positieve vorm van stress: individu voelt zich gestimuleerd & is situatie meester
 Cacostasis (/allostasis)
o Activiteit aan uiterste zijden van curve = tekort of teveel aan respons
o Suboptimale adaptatie
o Op korte of lange termijn schadelijk vo organisme
 Gevaren van extremen
o Hypofunctie = tekort
 Bv. te weinig angst
 Roekeloosheid & onderschatten van gevaar
o Hyperfunctie = excess
 Bv. te veel angst
 Overmatige inhibitie & verminderde sociale integratie
 Risico op ziekte (morbiditeit) & sterfte (mortaliteit) stijgt

Stressor
 = elke prikkel die stress respons uitlokt
 Extreme stimuli
o Te veel of te weinig van bijna alles
 Vaak schadelijke/pijnlijke stimuli
 Wat individu ervaart als bedreiging
 Verschillend vo versch individuen
 Verschillend op versch tijdstippen
 Mentale stress
o Ruzie
o Verandering verblijf/slaapritme/sociale activiteiten/…
o Geluid, licht, …
 Fysieke stress
o Ziekte, pijn, schade, extreme inspanning, …

, General Adaptation Syndrome (GAS)
3 fases




Alarmfase

 Direct
 Vechten of vluchten (fight-flight respons)
o Pupillen dilateren  beter zien
o Toename speekselvloed
o zweten
 Geregisseerd dr sympatische zenuwstelsel




Weerstandsfase

 Gedomineerd dr glucocorticoïden
 Focus op energie metabolisme
 Via nier: sympatische prikkeling
 productie renine
 Angiotensine vorming
 vrijzetting minerale corticoïden
 Aldosterone of MC
 ophouden vocht & zouten = bescherming tgn bloeddrukval

Uitputtingsfase

 Verlies van homeostase
 Falen van 1 of meer orgaansystemen
 Dreigende collaps van vitale sys
 Langdurige stress  cortisol tekort (bijnier heeft gegeven wat kon & dan lukt het niet meer)

Adaptatie

 Herstel van homeostase