Hoorcollege
Week 1
Recht= geheel van (on)geschreven overheidsregels dat de samenleving ordent.
Recht splitsen in publiek en privaatrecht.
Publiekrecht is tussen de overheid en de burger.
Privaatrecht is tussen burgers (bedrijven) onderling. Minder dwingend meer gelijkwaardig
behalve bv bij consument en producent.
Onder publiek recht valt: staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht.
Bestuursrecht bestaat uit vreemdelingenrecht en socialezekerheidsrecht.
Onder privaatrecht valt: vermogensrecht, ondernemingsrecht en personen- en familierecht.
Personen- en familierecht bestaat uit het jeugdrecht en erfrecht.
Vermogensrecht (geld) bestaat uit huurrecht en arbeidsrecht.
Vermogensrecht is verdeeld in goederenrecht (persoon vs goed) en verbintenissenrecht
(persoon vs persoon)
Ondernemingsrecht (bedrijven)
Objectief recht = algemeen recht
Subjectief recht= recht voor een bepaald persoon
Materieel recht= alle rechten en plichten die je hebt
Formeel recht= procesrecht (procedures). Recht halen
Aanvullend recht= als niks geregeld is, gelden deze rechtsbepalingen
Dwingend recht= mag niet va afgeweken worden (moet in de wet blijken)
Belangrijke spelers in het recht:
- Jij
- De rechter
- Wetgever
- Wet
Wetgever= regering (ministers en koning) samen met eerste en tweede kamer (Staten-
generaal). Wet in formele zin.
Tweede kamer is direct gekozen. Komen met nieuwe wetten.
Eerste kamer indirect gekozen. Wij kiezen provinciale staten en zij kiezen de eerste kamer.
Trias politie (machtenscheiding van Montesque)
- Wetgevende macht:
- Uitvoerende macht:
, - Rechterlijke macht (onafhankelijk)
Machtenscheiding niet helemaal strikt gescheiden want ministers (regering) zijn zowel
wetgevende als uitvoerende macht.
Rechters zijn voor het leven benoemd.
Uitspraken van rechters= rechtsbronnen.
Gemeentelijk:
- Wetgevend: gemeenteraad
- Uitvoerend: College van B &W (burgermeester en wethouders), voorzitter is de
burgemeester
- Rechterlijk: gerechtshof
Provinciaal:
- Wetgevend: provinciale staten
- Uitvoerend: gedeputeerde staten, voorzitter is commissaris van de koning
- Rechterlijk: gerechtshof
Landelijk:
- Wetgevend: regering en parlement
- Uitvoerend: regering
- Rechterlijk: Hoge Raad
Waar vinden we rechtsregels?
- De wet
- Verdragen
- Jurisprudentie (uitspraken van rechters)
- Gewoonte
Wet in formele zin: gemaakt door de wetgever (regering en eerste en tweede kamer).
Wet in materiele zin: een wet met een algemeen, niet individuele werking dus geen
beschikking. Bijvoorbeeld een wet door de gemeenteraad gemaakt.
Ook zijn er wetten in formele en materiele zin.
Jurisprudentie= verzameling van uitspraken van rechters.
Rechtspraak in drie instanties:
Privaatrecht
- Rechtbank: sector civiel of kanton (vorderingen tot 25.00, huur, pacht, arbeid en
consumentenrechtszaken)
- Hoger beroep: gerechtshof (inhoudelijk)
, - In cassatie: hoge raad (is alles volgens de regels gegaan?)
Strafrecht
- Rechtbank: sector straf of kanton *(overtredingen)
- Hoger beroep: gerechtshof
- In cassatie: hoge raad
Bestuursrecht
- Bestuursorgaan (bezwaarschrift)
- Beroep: rechtbank afdeling bestuursrechtspraak
- Hoger beroep: o.a. raad van state
- Je kan niet in cassatie bij de hoge raad
Interpretatiemethodes van de wet
- De grammaticale interpretatiemethode (kijkt naar woorden van de wet, wat staat er
nou?)
- De systematische interpretatiemethode
- De rechtshistorische interpretatiemethode (kijkt naar de oorsprong van de wet, wat
was de bedoeling van deze wet?)
- De anticiperende interpretatiemethode (kijkt naar de toekomst, maar het mag niet in
je nadeel zijn)
- De teleologische interpretatiemethode (kijkt naar het doel van de wet in de
samenleving)
Gewoonterecht
= ongeschreven recht dat toch geldend recht geldt
Zeldzaam in Nederland
Wanneer spreken we van gewoonterecht? Er moet sprake zijn van:
- Maatschappelijke gewoonte
- Keuzevrijheid
- Juridisch handelen
- Ervaren als bindend
- Bekrachtigd
Verdragen. Staan boven de Nederlandse wet
- Mensenrechten. Europese Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en
de fundamentele vrijheden (EVRM) en VN Vluchtelingenverdrag.
- Milieu. Bijvoorbeeld Kyoto-protocol
- Criminaliteitsbestrijding. Verdragen over uitlevering van verdachten van een misdrijf
- Vrij verkeer van personen en goederen. Bijv. schengenverdrag
Grondrechten:
- Grondrechten ook wel fundamentele rechten of mensenrechten, zijn rechten van
individuele burgers tegenover de staat en indirect (door belangenoverweging) tussen
burgers. Deze vinden wij zowel in nationale- als internationale wetgeving.
Week 1
Recht= geheel van (on)geschreven overheidsregels dat de samenleving ordent.
Recht splitsen in publiek en privaatrecht.
Publiekrecht is tussen de overheid en de burger.
Privaatrecht is tussen burgers (bedrijven) onderling. Minder dwingend meer gelijkwaardig
behalve bv bij consument en producent.
Onder publiek recht valt: staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht.
Bestuursrecht bestaat uit vreemdelingenrecht en socialezekerheidsrecht.
Onder privaatrecht valt: vermogensrecht, ondernemingsrecht en personen- en familierecht.
Personen- en familierecht bestaat uit het jeugdrecht en erfrecht.
Vermogensrecht (geld) bestaat uit huurrecht en arbeidsrecht.
Vermogensrecht is verdeeld in goederenrecht (persoon vs goed) en verbintenissenrecht
(persoon vs persoon)
Ondernemingsrecht (bedrijven)
Objectief recht = algemeen recht
Subjectief recht= recht voor een bepaald persoon
Materieel recht= alle rechten en plichten die je hebt
Formeel recht= procesrecht (procedures). Recht halen
Aanvullend recht= als niks geregeld is, gelden deze rechtsbepalingen
Dwingend recht= mag niet va afgeweken worden (moet in de wet blijken)
Belangrijke spelers in het recht:
- Jij
- De rechter
- Wetgever
- Wet
Wetgever= regering (ministers en koning) samen met eerste en tweede kamer (Staten-
generaal). Wet in formele zin.
Tweede kamer is direct gekozen. Komen met nieuwe wetten.
Eerste kamer indirect gekozen. Wij kiezen provinciale staten en zij kiezen de eerste kamer.
Trias politie (machtenscheiding van Montesque)
- Wetgevende macht:
- Uitvoerende macht:
, - Rechterlijke macht (onafhankelijk)
Machtenscheiding niet helemaal strikt gescheiden want ministers (regering) zijn zowel
wetgevende als uitvoerende macht.
Rechters zijn voor het leven benoemd.
Uitspraken van rechters= rechtsbronnen.
Gemeentelijk:
- Wetgevend: gemeenteraad
- Uitvoerend: College van B &W (burgermeester en wethouders), voorzitter is de
burgemeester
- Rechterlijk: gerechtshof
Provinciaal:
- Wetgevend: provinciale staten
- Uitvoerend: gedeputeerde staten, voorzitter is commissaris van de koning
- Rechterlijk: gerechtshof
Landelijk:
- Wetgevend: regering en parlement
- Uitvoerend: regering
- Rechterlijk: Hoge Raad
Waar vinden we rechtsregels?
- De wet
- Verdragen
- Jurisprudentie (uitspraken van rechters)
- Gewoonte
Wet in formele zin: gemaakt door de wetgever (regering en eerste en tweede kamer).
Wet in materiele zin: een wet met een algemeen, niet individuele werking dus geen
beschikking. Bijvoorbeeld een wet door de gemeenteraad gemaakt.
Ook zijn er wetten in formele en materiele zin.
Jurisprudentie= verzameling van uitspraken van rechters.
Rechtspraak in drie instanties:
Privaatrecht
- Rechtbank: sector civiel of kanton (vorderingen tot 25.00, huur, pacht, arbeid en
consumentenrechtszaken)
- Hoger beroep: gerechtshof (inhoudelijk)
, - In cassatie: hoge raad (is alles volgens de regels gegaan?)
Strafrecht
- Rechtbank: sector straf of kanton *(overtredingen)
- Hoger beroep: gerechtshof
- In cassatie: hoge raad
Bestuursrecht
- Bestuursorgaan (bezwaarschrift)
- Beroep: rechtbank afdeling bestuursrechtspraak
- Hoger beroep: o.a. raad van state
- Je kan niet in cassatie bij de hoge raad
Interpretatiemethodes van de wet
- De grammaticale interpretatiemethode (kijkt naar woorden van de wet, wat staat er
nou?)
- De systematische interpretatiemethode
- De rechtshistorische interpretatiemethode (kijkt naar de oorsprong van de wet, wat
was de bedoeling van deze wet?)
- De anticiperende interpretatiemethode (kijkt naar de toekomst, maar het mag niet in
je nadeel zijn)
- De teleologische interpretatiemethode (kijkt naar het doel van de wet in de
samenleving)
Gewoonterecht
= ongeschreven recht dat toch geldend recht geldt
Zeldzaam in Nederland
Wanneer spreken we van gewoonterecht? Er moet sprake zijn van:
- Maatschappelijke gewoonte
- Keuzevrijheid
- Juridisch handelen
- Ervaren als bindend
- Bekrachtigd
Verdragen. Staan boven de Nederlandse wet
- Mensenrechten. Europese Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en
de fundamentele vrijheden (EVRM) en VN Vluchtelingenverdrag.
- Milieu. Bijvoorbeeld Kyoto-protocol
- Criminaliteitsbestrijding. Verdragen over uitlevering van verdachten van een misdrijf
- Vrij verkeer van personen en goederen. Bijv. schengenverdrag
Grondrechten:
- Grondrechten ook wel fundamentele rechten of mensenrechten, zijn rechten van
individuele burgers tegenover de staat en indirect (door belangenoverweging) tussen
burgers. Deze vinden wij zowel in nationale- als internationale wetgeving.
