KL 4-1.2 Samenvatting H2
2.1 Zeven fundamenten
Er zijn verschillende aspecten die de basis leggen voor een goede ontwikkeling van een kind. Dit
noem je de fundamenten van ontwikkeling. De zeven fundamenten van ontwikkeling zijn:
Emotionele en fysieke veiligheid
Uitnodigende en uitdagende omgeving
Mogelijkheden tot onderzoeken en experimenteren
Interactie
Samenspelen
Zelfvertrouwen
Eigenwaarde
Emotionele en fysieke veiligheid
De omgeving moet zorgen voor fysieke veiligheid. Dat betekent dat de ruimte waarin het kind zich
bevindt, veilig is. Bij fysieke veiligheid gaat het om grotere gevaren, zoals het vallen van de trap of
het oplopen van brandwonden. Naast fysiek veilig moet het kind zich ook mentaal veilig voelen. Dit
noem je emotionele veiligheid. Het kind moet het gevoel hebben dat er altijd iemand is die hem
beschermt en troost als er iets naars gebeurt. Emotionele veiligheid bereik je door een goede band
op te bouwen met het kind en te zorgen voor structuur.
Uitnodigende en uitdagende omgeving
Een uitnodigende omgeving is een omgeving die de belangstelling van het kind wekt. Vaak zie je bij
de kinderopvang tekeningen van kabouters of elfjes op de ramen. Binnen zijn de muren in vrolijke
kleuren geverfd. Naast uitnodigend moet de omgeving ook uitdagend zijn. Een uitdagende omgeving
is een omgeving die kinderen motiveert en ervoor zorgt dat het kind iets wil gaan doen. Het zal
bijvoorbeeld al snel gaan bouwen als het een grote doos met gekleurde houten blokken ziet.
Uitdagend betekent ook dat er telkens iets nieuws valt te ontdekken.
Onderzoeken en experimenteren
Kinderen willen de wereld ontdekken. Dit doen ze door te onderzoeken en dingen uit te proberen.
Zo vinden peuters het geweldig om met water te spelen. Het gevoel van natte handen en de spetters
op het gezicht leert hun wat water is. Je kunt kinderen helpen de wereld te ontdekken door ze een
omgeving aan te bieden waarin genoeg te beleven valt. Er moeten voldoende materialen zijn om uit
te proberen. Soms is het ook goed als je iets voordoet of uitleg geeft.
Interactie
Het is goed voor de ontwikkeling van kinderen om contact te hebben met anderen. Dit noem je
interactie. Je hebt interactie met andere mensen nodig om je prettig te voelen en je verder te
kunnen ontwikkelen. Je stemt jouw interactie af op de leeftijd en de behoeften van het kind. Door
interactie leren kinderen onder meer samenspelen en voor zichzelf opkomen. Door het begeleiden
van interactie tussen kinderen onderling leer je ze op welke manier ze met elkaar om horen te gaan.
, Samenspelen
Door samen te spelen leren kinderen vaardigheden als samenwerken, onderhandelen en delen. Pas
vanaf een jaar of vier zoeken kinderen bewust anderen op om mee te spelen. Kinderen leren ook dat
er regels zijn bij het samenspelen. En ze merken dat ieder kind weer anders is. Ze krijgen reacties op
hun eigen gedrag. Hierdoor leren ze zichzelf beter kennen.
Zelfvertrouwen en eigenwaarde
Een goede omgeving stimuleert het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van het kind. Het leert dat
het een belangrijk en waardevol persoon is, die er mag zijn. Door interactie met de omgeving leert
een kind wat het kan en wat nog niet. Voor een kind is het belangrijk dat het een gevoel van
eigenwaarde ontwikkelt. Om eigenwaarde bij een kind te ontwikkelen, is positieve aandacht vanuit
de omgeving nodig. Heet het kind welkom. Geef persoonlijke aandacht. Kinderen groeien van
complimenten. Als een kind iets fout doet, benadruk dan altijd dat het gedrag fout was, maar dat je
de persoon nog steeds heel lief vindt.
2.2 Jongens versus meisjes
Algemene ontwikkeling
De ontwikkeling van jongens verloopt op sommige gebieden langzamer dan die van meisjes. Zo is
het afweersysteem van jongens wat zwakker. Hierdoor zijn ze de eerste jaren vaker ziek dan meisjes.
Jongens beginnen ook vaak later te praten dan meisjes en kennen in het begin veel minder woorden.
Ze stotteren ook vaker dan meisjes. Ook op fysiek gebied ontwikkelen jongens zich langzamer dan
meisjes. Meisjes groeien geleidelijk. Bij jongens zie je vooral groeispurten. Ze komen later in de
pubertijd en zijn ook later uitgegroeid dan meisjes. Rond de leeftijd van 12 jaar zijn de lichamelijke
verschillen tussen jongens en meisjes goed zichtbaar.
Ontwikkeling van de hersenen
De hersenen van jongens en meisjes ontwikkelen zich verschillend. Bij jongens is de
rechterhersenhelft beter ontwikkeld dan de linkerhersenhelft. Daardoor hebben jongens een goed
ruimtelijk inzicht. Ze kunnen ook goed logisch denken. Zo zijn jongens goed in het maken van puzzels
en het oplossen van problemen. Meisjes hebben juist een beter ontwikkelde linkerhersenhelft. Deze
hersenhelft is verantwoordelijk voor taal. Daardoor kunnen meisjes goed hun gedachten onder
woorden brengen en hun gevoelens benoemen. Ook leren ze sneller lezen en schrijven dan jongens.
2.1 Zeven fundamenten
Er zijn verschillende aspecten die de basis leggen voor een goede ontwikkeling van een kind. Dit
noem je de fundamenten van ontwikkeling. De zeven fundamenten van ontwikkeling zijn:
Emotionele en fysieke veiligheid
Uitnodigende en uitdagende omgeving
Mogelijkheden tot onderzoeken en experimenteren
Interactie
Samenspelen
Zelfvertrouwen
Eigenwaarde
Emotionele en fysieke veiligheid
De omgeving moet zorgen voor fysieke veiligheid. Dat betekent dat de ruimte waarin het kind zich
bevindt, veilig is. Bij fysieke veiligheid gaat het om grotere gevaren, zoals het vallen van de trap of
het oplopen van brandwonden. Naast fysiek veilig moet het kind zich ook mentaal veilig voelen. Dit
noem je emotionele veiligheid. Het kind moet het gevoel hebben dat er altijd iemand is die hem
beschermt en troost als er iets naars gebeurt. Emotionele veiligheid bereik je door een goede band
op te bouwen met het kind en te zorgen voor structuur.
Uitnodigende en uitdagende omgeving
Een uitnodigende omgeving is een omgeving die de belangstelling van het kind wekt. Vaak zie je bij
de kinderopvang tekeningen van kabouters of elfjes op de ramen. Binnen zijn de muren in vrolijke
kleuren geverfd. Naast uitnodigend moet de omgeving ook uitdagend zijn. Een uitdagende omgeving
is een omgeving die kinderen motiveert en ervoor zorgt dat het kind iets wil gaan doen. Het zal
bijvoorbeeld al snel gaan bouwen als het een grote doos met gekleurde houten blokken ziet.
Uitdagend betekent ook dat er telkens iets nieuws valt te ontdekken.
Onderzoeken en experimenteren
Kinderen willen de wereld ontdekken. Dit doen ze door te onderzoeken en dingen uit te proberen.
Zo vinden peuters het geweldig om met water te spelen. Het gevoel van natte handen en de spetters
op het gezicht leert hun wat water is. Je kunt kinderen helpen de wereld te ontdekken door ze een
omgeving aan te bieden waarin genoeg te beleven valt. Er moeten voldoende materialen zijn om uit
te proberen. Soms is het ook goed als je iets voordoet of uitleg geeft.
Interactie
Het is goed voor de ontwikkeling van kinderen om contact te hebben met anderen. Dit noem je
interactie. Je hebt interactie met andere mensen nodig om je prettig te voelen en je verder te
kunnen ontwikkelen. Je stemt jouw interactie af op de leeftijd en de behoeften van het kind. Door
interactie leren kinderen onder meer samenspelen en voor zichzelf opkomen. Door het begeleiden
van interactie tussen kinderen onderling leer je ze op welke manier ze met elkaar om horen te gaan.
, Samenspelen
Door samen te spelen leren kinderen vaardigheden als samenwerken, onderhandelen en delen. Pas
vanaf een jaar of vier zoeken kinderen bewust anderen op om mee te spelen. Kinderen leren ook dat
er regels zijn bij het samenspelen. En ze merken dat ieder kind weer anders is. Ze krijgen reacties op
hun eigen gedrag. Hierdoor leren ze zichzelf beter kennen.
Zelfvertrouwen en eigenwaarde
Een goede omgeving stimuleert het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van het kind. Het leert dat
het een belangrijk en waardevol persoon is, die er mag zijn. Door interactie met de omgeving leert
een kind wat het kan en wat nog niet. Voor een kind is het belangrijk dat het een gevoel van
eigenwaarde ontwikkelt. Om eigenwaarde bij een kind te ontwikkelen, is positieve aandacht vanuit
de omgeving nodig. Heet het kind welkom. Geef persoonlijke aandacht. Kinderen groeien van
complimenten. Als een kind iets fout doet, benadruk dan altijd dat het gedrag fout was, maar dat je
de persoon nog steeds heel lief vindt.
2.2 Jongens versus meisjes
Algemene ontwikkeling
De ontwikkeling van jongens verloopt op sommige gebieden langzamer dan die van meisjes. Zo is
het afweersysteem van jongens wat zwakker. Hierdoor zijn ze de eerste jaren vaker ziek dan meisjes.
Jongens beginnen ook vaak later te praten dan meisjes en kennen in het begin veel minder woorden.
Ze stotteren ook vaker dan meisjes. Ook op fysiek gebied ontwikkelen jongens zich langzamer dan
meisjes. Meisjes groeien geleidelijk. Bij jongens zie je vooral groeispurten. Ze komen later in de
pubertijd en zijn ook later uitgegroeid dan meisjes. Rond de leeftijd van 12 jaar zijn de lichamelijke
verschillen tussen jongens en meisjes goed zichtbaar.
Ontwikkeling van de hersenen
De hersenen van jongens en meisjes ontwikkelen zich verschillend. Bij jongens is de
rechterhersenhelft beter ontwikkeld dan de linkerhersenhelft. Daardoor hebben jongens een goed
ruimtelijk inzicht. Ze kunnen ook goed logisch denken. Zo zijn jongens goed in het maken van puzzels
en het oplossen van problemen. Meisjes hebben juist een beter ontwikkelde linkerhersenhelft. Deze
hersenhelft is verantwoordelijk voor taal. Daardoor kunnen meisjes goed hun gedachten onder
woorden brengen en hun gevoelens benoemen. Ook leren ze sneller lezen en schrijven dan jongens.
