Samenvatting Aandachtspunten voor de branches thema 9, lesstof voor de digitale kennistoets Albeda college leerjaar 3. MBO-V

Aandachtspunten voor de branches thema 9:
Langdurige zorg – oudere zorgvragers

De langdurige zorg wordt ook wel VVT genoemd. Die afkorting staat voor Verpleeg- en
Verzorgingshuizen en Thuiszorg.

Algemeen
Zorgleefplan

In de langdurige zorg heet het verpleegplan het zorgleefplan. Een zorgleefplan is een
document waarin de afspraken staan tussen de zorgverleners en de zorgvrager. Deze
afspraken gaan over wat iemand nodig heeft en wenselijk vindt aan zorg.
De behoefte van de zorgvrager staat centraal in het zorgleefplan. Het zorgleefplan gaat over
alle aspecten die belangrijk zijn voor de kwaliteit van leven van een zorgvrager. Zorgvragers
hebben meer nodig dan zorg alleen. Medische verzorging is belangrijk, maar er is meer.

Een zorgleefplan omvat vier levensdomeinen:

1. Het mentale welbevinden van de zorgvrager als persoon
2. Het lichamelijke gevoel van welbevinden en gezondheid
3. Dag invulling volgens eigen interesse en onderhouden van sociale contacten (participatie)
4. De woon- en leefomstandigheden
Aandachtspunten bij het omgaan met oudere zorgvragers

Zeker in een nieuwe situatie hebben ouderen soms moeite met ‘schakelen’. Ze kunnen niet
zo snel van het ene onderwerp naar het andere springen en ze kunnen informatie minder
snel verwerken. Dat betekent dat je als verpleegkundige je tempo aan moet passen.

 Geef de zorgvrager de tijd om je vragen te begrijpen en zijn antwoorden te formuleren.
 Controleer of hij de informatie die je geeft, begrepen heeft.
 Geef informatie zo mogelijk schriftelijk mee om later na te lezen of herhaal informatie bij
een volgend contact.
 Houd rekening met eventuele beperkingen zoals slechtziendheid, doofheid en cognitieve
problemen zoals verwardheid, desoriëntatie en (beginnende) dementie.
 Betrek naasten bij de zorg; zij kunnen belangrijke informatie geven en een rol spelen bij
de mantelzorg.

Er is steeds meer onderzoek naar de gezondheid en kwaliteit van leven van ouderen. Dat
heeft te maken met de vergrijzing en met de toegenomen mondigheid van ouderen. De
mensen die nu oud zijn, zijn dat vaak nog niet gewend. Zij accepteren beperkingen waar iets
aan te doen is en ze weten vaak niet hoeveel hulp en zorg ze kunnen krijgen. Verdiep je in
de actuele kennis en voorzieningen die er zijn en zorg dat oudere zorgvragers en hun
naasten weten wat de mogelijkheden zijn.
Verdiep je in de oudere als persoon:

 Niet alle ouderen houden van André Rieu, stamppot en klaverjassen.
 Voor veel ouderen zijn herinneringen aan de periode dat zij jong waren, toenemend
belangrijk.
 Homoseksualiteit komt bij ouderen net zo vaak voor als bij jongeren en volwassenen,
maar de oudere homoseksuelen zijn niet altijd gewend geweest om openlijk voor hun
geaardheid uit te komen. Ga respectvol om met wensen en behoeften op dit gebied en
zorg ook voor een veilige omgeving in groepen zorgvragers.

, Gegevens verzamelen

Tijdens het anamnesegesprek stel je vragen over onderwerpen uit de vier domeinen van het
zorgleefplan. Je verzamelt alle informatie die nodig is om te bepalen wat de zorgbehoefte
van de zorgvrager is.

In de thuiszorg

In de thuiszorg wordt de anamnese (of intake) verzorgd door de wijkverpleegkundige. Zij
bepaalt welke zorg de zorgvrager krijgt. Als verpleegkundige stel je vervolgens het
zorgleefplan vast in overleg met de zorgvrager. Je taak als verpleegkundige is ook:

 Afspraken maken over de tijdstippen van verzorging;
 Bepalen wie het aanspreekpunt is over de zorg;
 Overleggen wie wat doet en wie waarvoor verantwoordelijk voor is;
 Afstemmen van de zorg tussen professionele zorgverleners en mantelzorgers.

Tijdens de zorg kun je nieuwe informatie krijgen, die in het zorgleefplan verwerkt moet
worden.

In een instelling

Als een zorgvrager wordt opgenomen in een instelling, gebruik je het zorgleefplan voor het
verzamelen van informatie. Soms is er in de instelling een standaardanamneselijst,
gebaseerd op de vier domeinen. Er zijn ook voorbeeldvragenlijsten beschikbaar.

Voor het domein ‘Mentaal welbevinden en autonomie’ is een voorbeeldvraag:
Wat is belangrijk voor het beleven van uw religie/levensovertuiging?

Voor het domein Lichamelijk welbevinden en gezondheid’ is een voorbeeldvraag:
Wat is voor u belangrijk bij de lichamelijke verzorging?

Voor het domein ‘Participatie’ is een voorbeeldvraag:
Wat hebt u nodig om uw hobby’s uit te (blijven) oefenen?

Voor het domein ‘Wonen en leven’ is een voorbeeldvraag:
Hoe laat bent u gewend op te staan en naar bed te gaan?

De vragenlijst is uitgebreid. Het is niet altijd mogelijk om alle vragen in het eerste gesprek te
stellen. Je kunt dan in het eerste gesprek de belangrijkste of meest dringende vragen stellen
en in de loop van de tijd de andere informatie aanvullen. Als de zorgvrager bij opname niet in
staat is om vragen te beantwoorden, kun je met zijn naasten het zorgleefplan opstellen.
Betrek familie of naasten bij het gesprek. Maak met de mantelzorg – afhankelijk van wat wel
en niet mogelijk is in de instelling – afspraken over de volgende zaken:

 Wie is de contactpersoon van de familie?
 Hoe moeten de contacten verlopen tussen de zorgverleners en de familie?
 Wat is het evenwicht tussen draaglast en draagkracht bij de mantelzorg?
 Welke zorg wil en kan de mantelzorg bieden?
 Wanneer biedt de mantelzorg die zorg?
Verpleegkundige diagnose opstellen

‘De ouderdom komt met gebreken.’ Dat is een gezegde dat de meeste ouderen wel kennen.
Het betekent dat bij het ouder worden functies achteruitgaan. Dat is waar, maar het betekent