Algemene anatomie en fysiologie
Diabetes mellitus en hypertensie
Hoofdstuk 6: aandoeningen van het hart- en vaatstelsel
Paragraaf 3: Hart- en vaatziekten
Tot de hart- en vaatziekten behoren alle aandoeningen van het hart en de bloedvaten.
Wereldwijd vormen hart- en vaatziekten de belangrijkste doodoorzaak. Jaarlijks overlijden ongeveer
30..000 mensen aan een cardiovasculaire aandoening, dat is ongeveer een kwart van alle
sterfgevallen.
6.3.1 De rol van cholesterol en andere vetten bij hart- en vaatziekten
Hyperlipide
Bij een groot aantal hart- en vaatziekten speelt het lipidengehalte in het bloed een rol.
In sommige gevallen is dit lipidengehalte te beïnvloeden door leefstijlveranderingen of medicatie.
Hyperlipidemie is een algemene term voor een verhoogd lipidengehalte in het bloed.
Tot de lipiden behoren alle vetten, zoals:
• Cholesterol
o Zachte, wasachtige substantie.
o Vormt een belangrijk onderdeel van de celmembraan.
o In het lichaam ook nodig voor de productie van hormonen.
o Wordt in de bloedbaan vervoerd door transporteiwitten → Lipoproteïne.
▪ Low-density lipoprotein (LDL) is het belangrijkste transporteiwit.
• LDL cholesterol wordt ook wel het ‘slechte cholesterol’ genoemd,
omdat het zich afzet op de vaatwand en daar atherosclerotische
plaques van vettig materiaal vormt.
• Deze plaques vernauwen de arteriën en belemmeren de
bloedstroom.
• Hoe hoger de LDL-spiegel in het bloed, hoe groter de kans op hart-
en vaatziekten.
▪ Een ander deel wordt vervoerd door high-density lipoprotein (HDL).
• HDL cholesterol wordt ook wel het ‘goede cholesterol’ genoemd,
omdat HDL het cholesterol naar de lever transporteert, waar het
wordt afgebroken.
• In het algemeen geldt: hoe hoger het HDL-gehalte in het bloed, hoe
kleiner het risico op coronaire hartaandoeningen.
• Cholesterolesters
• Vetzuren
• Fosfolipiden
• Triglyceriden
Het in het lichaam opgeslagen vet bestaat hoofdzakelijk uit triglyceriden. Een hoger
triglyceridengehalte in het bloed hangt samen met een hoger risico op coronaire vaatziekten.
1
, Hypercholesterolemie
Wanneer het cholesterol gehalte in het bloed abnormaal hoog is, spreken we van
hypercholesterolemie.
Het kan worden ingedeeld in:
• Primaire hypercholesterolemie
o Heeft een genetische oorsprong
▪ Familiaire hypercholesterolemie
• Secundaire hypercholesterolemie
o Hoge cholesterol als gevolg van een andere ziekte, zoals:
▪ Diabetes mellitus
▪ Leverfunctiestoornis
Calorierijke voeding zorgt voor een verhoogde productie van LDL en cholesterol. Voeding die veel
triglyceriden en verzadigde vetzuren bevat, verhoogt eveneens de productie van cholesterol en remt
de opname van cholesterol uit het bloed door de lever.
Risicofactoren voor hart- en vaatzieketen:
6.3.2 Arteriële aandoeningen
Afwijkingen aan de arteriën belemmeren de bloedstroming en zuurstoftoevoer naar de weefsels.
Afwijkingen aan de arteriën kunnen ook leiden tot een verhoogde bloeddruk.
Belangrijke risicofactoren voor arteriële aandoeningen zijn roken, een verhoogd lipidengehalte in het
bloed en hypertensie.
Arteriosclerose
Bij arteriosclerose verdikken de arteriewanden zich en worden har en onbuigzaam, mede door de
afzetting van kalk.
Arteriosclerose wordt vaak ten onrechte ‘aderverkalking genoemd’ → slagaderverkalking is een
betere naam.
2
Diabetes mellitus en hypertensie
Hoofdstuk 6: aandoeningen van het hart- en vaatstelsel
Paragraaf 3: Hart- en vaatziekten
Tot de hart- en vaatziekten behoren alle aandoeningen van het hart en de bloedvaten.
Wereldwijd vormen hart- en vaatziekten de belangrijkste doodoorzaak. Jaarlijks overlijden ongeveer
30..000 mensen aan een cardiovasculaire aandoening, dat is ongeveer een kwart van alle
sterfgevallen.
6.3.1 De rol van cholesterol en andere vetten bij hart- en vaatziekten
Hyperlipide
Bij een groot aantal hart- en vaatziekten speelt het lipidengehalte in het bloed een rol.
In sommige gevallen is dit lipidengehalte te beïnvloeden door leefstijlveranderingen of medicatie.
Hyperlipidemie is een algemene term voor een verhoogd lipidengehalte in het bloed.
Tot de lipiden behoren alle vetten, zoals:
• Cholesterol
o Zachte, wasachtige substantie.
o Vormt een belangrijk onderdeel van de celmembraan.
o In het lichaam ook nodig voor de productie van hormonen.
o Wordt in de bloedbaan vervoerd door transporteiwitten → Lipoproteïne.
▪ Low-density lipoprotein (LDL) is het belangrijkste transporteiwit.
• LDL cholesterol wordt ook wel het ‘slechte cholesterol’ genoemd,
omdat het zich afzet op de vaatwand en daar atherosclerotische
plaques van vettig materiaal vormt.
• Deze plaques vernauwen de arteriën en belemmeren de
bloedstroom.
• Hoe hoger de LDL-spiegel in het bloed, hoe groter de kans op hart-
en vaatziekten.
▪ Een ander deel wordt vervoerd door high-density lipoprotein (HDL).
• HDL cholesterol wordt ook wel het ‘goede cholesterol’ genoemd,
omdat HDL het cholesterol naar de lever transporteert, waar het
wordt afgebroken.
• In het algemeen geldt: hoe hoger het HDL-gehalte in het bloed, hoe
kleiner het risico op coronaire hartaandoeningen.
• Cholesterolesters
• Vetzuren
• Fosfolipiden
• Triglyceriden
Het in het lichaam opgeslagen vet bestaat hoofdzakelijk uit triglyceriden. Een hoger
triglyceridengehalte in het bloed hangt samen met een hoger risico op coronaire vaatziekten.
1
, Hypercholesterolemie
Wanneer het cholesterol gehalte in het bloed abnormaal hoog is, spreken we van
hypercholesterolemie.
Het kan worden ingedeeld in:
• Primaire hypercholesterolemie
o Heeft een genetische oorsprong
▪ Familiaire hypercholesterolemie
• Secundaire hypercholesterolemie
o Hoge cholesterol als gevolg van een andere ziekte, zoals:
▪ Diabetes mellitus
▪ Leverfunctiestoornis
Calorierijke voeding zorgt voor een verhoogde productie van LDL en cholesterol. Voeding die veel
triglyceriden en verzadigde vetzuren bevat, verhoogt eveneens de productie van cholesterol en remt
de opname van cholesterol uit het bloed door de lever.
Risicofactoren voor hart- en vaatzieketen:
6.3.2 Arteriële aandoeningen
Afwijkingen aan de arteriën belemmeren de bloedstroming en zuurstoftoevoer naar de weefsels.
Afwijkingen aan de arteriën kunnen ook leiden tot een verhoogde bloeddruk.
Belangrijke risicofactoren voor arteriële aandoeningen zijn roken, een verhoogd lipidengehalte in het
bloed en hypertensie.
Arteriosclerose
Bij arteriosclerose verdikken de arteriewanden zich en worden har en onbuigzaam, mede door de
afzetting van kalk.
Arteriosclerose wordt vaak ten onrechte ‘aderverkalking genoemd’ → slagaderverkalking is een
betere naam.
2
