Arbeidsrecht
Werkgroep opdrachten en aantekeningen
WG 1: inleiding en kwalificatie
>>>> Opdrachten:
Casus 1: De korfbaltrainer
Pierre werkt vanaf 1 april 2012 als trainer/coach voor korfbalclub SDO. Op 31 maart 2012 hebben
partijen in een schriftelijke overeenkomst hun relatie vastgelegd. Pierre krijgt €75,- per
trainingsavond of wedstrijdmiddag uitbetaald en hoeft geen contributie te betalen voor zijn
minderjarige zoons die als jeugdlid spelen bij dezelfde vereniging.
In de overeenkomst zijn de volgende bepalingen opgenomen:
Artikel 3
De trainingen vinden plaats op dinsdag- en donderdagavond. De wedstrijden op de door de bond
vastgestelde dagen. De trainer heeft de sportieve leiding over de training. Hij is verantwoordelijk voor
de sportieve invulling van de training en tijdens wedstrijden voor de te kiezen opstelling en tactiek.
Artikel 6
Het bestuur van de vereniging bepaalt welke spelers in welk team spelen en in welke competitie
wordt uitgekomen. In alle gevallen pleegt het, alvorens te beslissen, overleg met de trainer.
Artikel 9.3
Indien de trainer door ziekte of een ongeval niet in staat is zijn arbeid te verrichten, wordt gedurende
maximaal 7 weken het overeengekomen honorarium betaald.
Artikel 9.4
Indien de trainer wegens een andere reden dan ziekte of een ongeval niet in staat is zijn arbeid te
verrichten wordt zijn honorarium niet uitbetaald.
Artikel 10
Indien de trainer verhinderd is zijn diensten te verlenen, draagt hij zorg voor vervanging, met
instemming van het bestuur.
Vraag: na 7 jaar beëindigt de vereniging de overeenkomst. Partijen verschillen van mening of sprake
was van een arbeidsovereenkomst. Is naar uw mening sprake van een arbeidsovereenkomst?
Motiveer uw antwoord.
Hierop ziet het leerstuk van de kwalificatie van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW.
Om als zodanig te kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden:
arbeid, loon en ondergeschiktheid /gezagsverhouding (‘in dienst van’).
Allereerst kan gesteld worden dat Pierre arbeid verricht. Hij moet trainingsavonden sportief
begeleiden en wedstrijdmiddagen bijwonen. Hiervoor krijgt hij loon: namelijk €75 per evenement en
er hoeft geen contributie betaald te worden (art. 7:617 lid 1 sub d BW). Er is ook sprake van een
ondergeschikte rol, omdat artikel 10 bepaalt dat de trainer zorgdraagt voor vervanging indien hij
,verhinderd is zijn diensten te verlenen, maar dit dient te geschieden met instemming van het
bestuur.
Of er sprake is van een arbeidsovereenkomst hangt af van de omstandigheden van het geval (HR
arrest Groen/Schoevers). Het is niet duidelijk wat de formele partijbedoelingen zijn, maar materieel
gezien is er wel een beoogde arbeidsovereenkomst, want er zijn vaste werktijden. Daarnaast krijgt de
trainer loondoorbetaling bij ziekte (art. 7:629 BW).
Casus 2: Geloof
Roxanne is werkzaam bij stichting ‘Geloof!’. Tot haar belangrijkste taak behoort het verzorgen van
vijf bejaarden die in het aan de stichting verbonden bejaardenhuis wonen. Roxanne ziet het als haar
roeping en is blij dat ze op deze wijze haar roeping kan volgen. Omdat de aanwezigheid van Roxanne
van eminent belang is, woont zij in een huis naast het bejaardenhuis. Dit huis is eigendom van de
stichting. Zij krijgt van de stichting wat zakgeld, een kerstpakket en gratis kost en inwoning. Volgens
afspraak met de directie van de stichting verzorgt Roxanne de moestuin, kookt zij en doet
boodschappen voor de bejaarden.
Vraag: heeft Roxanne een arbeidsovereenkomst met de stichting? Noem een argument voor en een
argument tegen het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Hierop ziet het leerstuk van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW. Om als zodanig te
kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden: arbeid, loon en
ondergeschiktheid (‘in dienst van’).
Een argument dat wijst op het bestaan van een arbeidsovereenkomst is dat Roxanne arbeid verricht
voor de stichting, omdat zij bejaarden verzorgt. Echter, Roxanne ziet dit als haar roeping en daarom
kan hier tegenin worden gebracht dat het verzorgen van de bejaarden meer ten dienste is van
Roxanne zelf. Desalniettemin heeft de arbeid economische waarde.
Een tegenargument is dat Roxanne geen loon krijgt voor de verrichte arbeid. Ze krijgt echter wel kost
en inwoning als bedoeld in art. 7:617 BW.
Wat betreft het gezag is niet duidelijk of er sprake is van een afspraak over de manier waarop ze de
bejaarden verzorgt. Waarschijnlijk is er wel sprake van een gezagsverhouding, omdat haar
aanwezigheid erg belangrijk is. Ze moet instructies opvolgen over haar werktijden.
Casus 3: De Stagiair
Michelle heeft in het kader van haar tweedegraadslerarenopleiding aan de HvA in januari 2018 een
praktijkleerovereenkomst gesloten met HvA en het Barlaeus Gymnasium op grond waarvan zij in de
periode van 6 januari 2018 tot 7 juli 2018 twee dagen per week Griekse les heeft gegeven aan
leerlingen van het Barlaeus. Zij heeft een aantal gesprekken gevoerd met haar stagebegeleider die
ook een aantal lessen heeft bijgewoond. In de uiteindelijke eindbeoordeling is het functioneren van
Michelle met een onvoldoende beoordeeld.
Artikel 1 van de overeenkomst luidt:
Het doel van deze stage is om de student ervaring te laten opdoen met de praktische toepassing van
theoretische kennis die hij of zij reeds heeft verworven en het verwerven van nieuwe kennis en
vaardigheden voor de op het eerste blad genoemde opleiding. De stagebiediende organisatie en de
onderwijsinstelling zorgen ervoor dat de studentstagiair taken en verantwoordelijkheden krijgt
opgedragen overeenkomstig het competentieniveau van de student en de onderwijsdoelstellingen
voor de stageperiode. Deze overeenkomst is derhalve geen arbeidsovereenkomst.
,Artikel 2 van de overeenkomst luidt:
[…] heeft de studentstagiair een probleem, dan richt hij zich in de eerste plaats tot de
stagebegeleider. Lost het probleem zich niet op, dan went de studentstagiair of de stagebegeleider
zich tot de onderwijsbegeleider. […]
Artikel 5 van de overeenkomst luidt:
[…] De studentstagiair zal de stagebegeleider van de stagebiedende organisatie als eerste benaderen
ingeval van een geschil. Indien het geschil niet minnelijk kan worden opgelost tussen de
stagebegeleider en de studentstagiair zal het worden voorgelegd aan de onderwijsbegeleider
teneinde te trachten een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te vinden.
Er is geen onkostenvergoeding, reiskostenvergoeding en/of stagevergoeding tussen partijen
overeengekomen.
Michelle vordert over de periode van 6 januari 2018 tot en met 7 juli 2018 achterstallig loon van het
Barlaeus College conform de voor het Barlaeus College geldende cao voor het voortgezet onderwijs.
Volgens haar was de feitelijke begeleiding heel minimaal en heeft zij een zieke docent vervangen
volgens een vast rooster. Daarnaast zou Michelle vergaderingen hebben bijgewoond en
rapportcijfers hebben gegeven. Kortom, zij zou als een ‘gewone’ docent hebben gefunctioneerd.
Vraag: is sprake geweest van een arbeidsovereenkomst op grond waarvan het Barlaeus College loon
aan Michelle verschuldigd is?
Hierop ziet het leerstuk van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW. Om als zodanig te
kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden: arbeid, loon en
ondergeschiktheid (‘in dienst van’).
Arbeid: ze kreeg taken en verantwoordelijkheden naar de mate van haar competentieniveau. Ze
heeft echter wel zelf lessen gegeven, rapportcijfers uitgeschreven en vergaderingen bijgewoond. Als
er sprake is van een stage in het kader van een opleiding, blijft toch wel primair het doel om kennis
en ervaring op te doen. Een stageovereenkomst zal niet zomaar een arbeidsovereenkomst zijn (HR
arrest ABN AMRO/Malhi).
Er is dus geen arbeidsovereenkomst, want er zit voornamelijk een leeraspect verbonden aan de
gesloten overeenkomst.
>>>> Aantekeningen:
Doelen van het arbeidsrecht:
Het arbeidsrecht kent twee doelen, namelijk:
1. Beschermingsfunctie: het beschermen van de zwakke werknemer tegen de sterkere
werkgever.
2. Ordeningsfunctie: het arbeidsrecht als middel om de samenhang in te delen.
, Bronnen van het arbeidsrecht:
Burgerlijk Wetboek, verdragsrecht, internationaal recht en cao. In laatstgenoemde wordt veel
gebruik gemaakt van open normen, zodat het arbeidsrecht makkelijk mee kan groeien met de tijd.
Ten aanzien van regeling omtrent arbeidsrecht kent het een aantal vormen van dwingend recht:
- Dwingend recht: zodra een persoon als werknemer wordt aangemerkt, dan komen aan hem
een aantal bepalingen/rechten toe waarvan niet kan worden afgeweken.
- Driekwart dwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten
(eventueel ook ten nadele van de werknemer) als dat in de cao is afgesproken met de
vakbonden.
- Vijf achtste dwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten in
overleg met de ondernemingsraad.
- Semidwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten in
schriftelijke overeenkomsten.
Overeenkomsten binnen het arbeidsrecht:
Binnen het arbeidsrecht bestaan er een aantal soorten overeenkomsten, namelijk:
- Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW): “De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst
waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de
werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten.”
o Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als is voldaan aan de volgende vereisten:
Loon: vergoeding voor werk, dus tegenprestatie van arbeid die is verricht.
In art. 7:617 BW wordt bepaald dat de vastgestelde vorm van loon niet anders
mag zijn dan: geld, in natura (mits er voldoende verband bestaat), auto van de
zaak (als je het ook in de vrije tijd mag gebruiken), geen onkostenvergoeding.
Arbeid: de werknemer is niet zomaar vervangbaar, maar de werknemer is verplicht
om persoonlijke arbeid te verrichten (art. 7:659 BW).
Hierachter schuilt een economisch belang.
Arbeid dient primair het doel van de werkgever.
In HR arrest Beurspromovendi/UvA staat de vraag centraal of er sprake is van
een arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW tussen de UvA en de
beurspromovendi. Het eigen doel en nut voor de beurspromovendi neemt
niet weg dat zij met hun werk primair een bijdrage leveren aan het
onderzoek en de onderzoeksresultaten waarop de UvA zich richt in het kader
van haar maatschappelijke doelstellingen, waardoor sprake is van ‘arbeid’.
Ondergeschiktheid (gezag): dit is het kernelement (zie extra literatuur week 1 voor
extra toelichting).
Formeel aspect: “de werknemer is verplicht zich te houden aan de voorschriften
omtrent het verrichten van de arbeid alsmede aan die welke strekken ter
bevordering van de goede orde in de onderneming van de werkgever, door of
namens de werkgever binnen de grenzen van algemeen verbindende
voorschriften, of overeenkomst aan hem, al dan niet tegelijk met andere
werknemers, gegeven” (art. 7:660 BW).
Werkgroep opdrachten en aantekeningen
WG 1: inleiding en kwalificatie
>>>> Opdrachten:
Casus 1: De korfbaltrainer
Pierre werkt vanaf 1 april 2012 als trainer/coach voor korfbalclub SDO. Op 31 maart 2012 hebben
partijen in een schriftelijke overeenkomst hun relatie vastgelegd. Pierre krijgt €75,- per
trainingsavond of wedstrijdmiddag uitbetaald en hoeft geen contributie te betalen voor zijn
minderjarige zoons die als jeugdlid spelen bij dezelfde vereniging.
In de overeenkomst zijn de volgende bepalingen opgenomen:
Artikel 3
De trainingen vinden plaats op dinsdag- en donderdagavond. De wedstrijden op de door de bond
vastgestelde dagen. De trainer heeft de sportieve leiding over de training. Hij is verantwoordelijk voor
de sportieve invulling van de training en tijdens wedstrijden voor de te kiezen opstelling en tactiek.
Artikel 6
Het bestuur van de vereniging bepaalt welke spelers in welk team spelen en in welke competitie
wordt uitgekomen. In alle gevallen pleegt het, alvorens te beslissen, overleg met de trainer.
Artikel 9.3
Indien de trainer door ziekte of een ongeval niet in staat is zijn arbeid te verrichten, wordt gedurende
maximaal 7 weken het overeengekomen honorarium betaald.
Artikel 9.4
Indien de trainer wegens een andere reden dan ziekte of een ongeval niet in staat is zijn arbeid te
verrichten wordt zijn honorarium niet uitbetaald.
Artikel 10
Indien de trainer verhinderd is zijn diensten te verlenen, draagt hij zorg voor vervanging, met
instemming van het bestuur.
Vraag: na 7 jaar beëindigt de vereniging de overeenkomst. Partijen verschillen van mening of sprake
was van een arbeidsovereenkomst. Is naar uw mening sprake van een arbeidsovereenkomst?
Motiveer uw antwoord.
Hierop ziet het leerstuk van de kwalificatie van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW.
Om als zodanig te kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden:
arbeid, loon en ondergeschiktheid /gezagsverhouding (‘in dienst van’).
Allereerst kan gesteld worden dat Pierre arbeid verricht. Hij moet trainingsavonden sportief
begeleiden en wedstrijdmiddagen bijwonen. Hiervoor krijgt hij loon: namelijk €75 per evenement en
er hoeft geen contributie betaald te worden (art. 7:617 lid 1 sub d BW). Er is ook sprake van een
ondergeschikte rol, omdat artikel 10 bepaalt dat de trainer zorgdraagt voor vervanging indien hij
,verhinderd is zijn diensten te verlenen, maar dit dient te geschieden met instemming van het
bestuur.
Of er sprake is van een arbeidsovereenkomst hangt af van de omstandigheden van het geval (HR
arrest Groen/Schoevers). Het is niet duidelijk wat de formele partijbedoelingen zijn, maar materieel
gezien is er wel een beoogde arbeidsovereenkomst, want er zijn vaste werktijden. Daarnaast krijgt de
trainer loondoorbetaling bij ziekte (art. 7:629 BW).
Casus 2: Geloof
Roxanne is werkzaam bij stichting ‘Geloof!’. Tot haar belangrijkste taak behoort het verzorgen van
vijf bejaarden die in het aan de stichting verbonden bejaardenhuis wonen. Roxanne ziet het als haar
roeping en is blij dat ze op deze wijze haar roeping kan volgen. Omdat de aanwezigheid van Roxanne
van eminent belang is, woont zij in een huis naast het bejaardenhuis. Dit huis is eigendom van de
stichting. Zij krijgt van de stichting wat zakgeld, een kerstpakket en gratis kost en inwoning. Volgens
afspraak met de directie van de stichting verzorgt Roxanne de moestuin, kookt zij en doet
boodschappen voor de bejaarden.
Vraag: heeft Roxanne een arbeidsovereenkomst met de stichting? Noem een argument voor en een
argument tegen het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Hierop ziet het leerstuk van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW. Om als zodanig te
kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden: arbeid, loon en
ondergeschiktheid (‘in dienst van’).
Een argument dat wijst op het bestaan van een arbeidsovereenkomst is dat Roxanne arbeid verricht
voor de stichting, omdat zij bejaarden verzorgt. Echter, Roxanne ziet dit als haar roeping en daarom
kan hier tegenin worden gebracht dat het verzorgen van de bejaarden meer ten dienste is van
Roxanne zelf. Desalniettemin heeft de arbeid economische waarde.
Een tegenargument is dat Roxanne geen loon krijgt voor de verrichte arbeid. Ze krijgt echter wel kost
en inwoning als bedoeld in art. 7:617 BW.
Wat betreft het gezag is niet duidelijk of er sprake is van een afspraak over de manier waarop ze de
bejaarden verzorgt. Waarschijnlijk is er wel sprake van een gezagsverhouding, omdat haar
aanwezigheid erg belangrijk is. Ze moet instructies opvolgen over haar werktijden.
Casus 3: De Stagiair
Michelle heeft in het kader van haar tweedegraadslerarenopleiding aan de HvA in januari 2018 een
praktijkleerovereenkomst gesloten met HvA en het Barlaeus Gymnasium op grond waarvan zij in de
periode van 6 januari 2018 tot 7 juli 2018 twee dagen per week Griekse les heeft gegeven aan
leerlingen van het Barlaeus. Zij heeft een aantal gesprekken gevoerd met haar stagebegeleider die
ook een aantal lessen heeft bijgewoond. In de uiteindelijke eindbeoordeling is het functioneren van
Michelle met een onvoldoende beoordeeld.
Artikel 1 van de overeenkomst luidt:
Het doel van deze stage is om de student ervaring te laten opdoen met de praktische toepassing van
theoretische kennis die hij of zij reeds heeft verworven en het verwerven van nieuwe kennis en
vaardigheden voor de op het eerste blad genoemde opleiding. De stagebiediende organisatie en de
onderwijsinstelling zorgen ervoor dat de studentstagiair taken en verantwoordelijkheden krijgt
opgedragen overeenkomstig het competentieniveau van de student en de onderwijsdoelstellingen
voor de stageperiode. Deze overeenkomst is derhalve geen arbeidsovereenkomst.
,Artikel 2 van de overeenkomst luidt:
[…] heeft de studentstagiair een probleem, dan richt hij zich in de eerste plaats tot de
stagebegeleider. Lost het probleem zich niet op, dan went de studentstagiair of de stagebegeleider
zich tot de onderwijsbegeleider. […]
Artikel 5 van de overeenkomst luidt:
[…] De studentstagiair zal de stagebegeleider van de stagebiedende organisatie als eerste benaderen
ingeval van een geschil. Indien het geschil niet minnelijk kan worden opgelost tussen de
stagebegeleider en de studentstagiair zal het worden voorgelegd aan de onderwijsbegeleider
teneinde te trachten een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te vinden.
Er is geen onkostenvergoeding, reiskostenvergoeding en/of stagevergoeding tussen partijen
overeengekomen.
Michelle vordert over de periode van 6 januari 2018 tot en met 7 juli 2018 achterstallig loon van het
Barlaeus College conform de voor het Barlaeus College geldende cao voor het voortgezet onderwijs.
Volgens haar was de feitelijke begeleiding heel minimaal en heeft zij een zieke docent vervangen
volgens een vast rooster. Daarnaast zou Michelle vergaderingen hebben bijgewoond en
rapportcijfers hebben gegeven. Kortom, zij zou als een ‘gewone’ docent hebben gefunctioneerd.
Vraag: is sprake geweest van een arbeidsovereenkomst op grond waarvan het Barlaeus College loon
aan Michelle verschuldigd is?
Hierop ziet het leerstuk van de arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW. Om als zodanig te
kunnen worden aangemerkt, dient voldaan te zijn aan de volgende voorwaarden: arbeid, loon en
ondergeschiktheid (‘in dienst van’).
Arbeid: ze kreeg taken en verantwoordelijkheden naar de mate van haar competentieniveau. Ze
heeft echter wel zelf lessen gegeven, rapportcijfers uitgeschreven en vergaderingen bijgewoond. Als
er sprake is van een stage in het kader van een opleiding, blijft toch wel primair het doel om kennis
en ervaring op te doen. Een stageovereenkomst zal niet zomaar een arbeidsovereenkomst zijn (HR
arrest ABN AMRO/Malhi).
Er is dus geen arbeidsovereenkomst, want er zit voornamelijk een leeraspect verbonden aan de
gesloten overeenkomst.
>>>> Aantekeningen:
Doelen van het arbeidsrecht:
Het arbeidsrecht kent twee doelen, namelijk:
1. Beschermingsfunctie: het beschermen van de zwakke werknemer tegen de sterkere
werkgever.
2. Ordeningsfunctie: het arbeidsrecht als middel om de samenhang in te delen.
, Bronnen van het arbeidsrecht:
Burgerlijk Wetboek, verdragsrecht, internationaal recht en cao. In laatstgenoemde wordt veel
gebruik gemaakt van open normen, zodat het arbeidsrecht makkelijk mee kan groeien met de tijd.
Ten aanzien van regeling omtrent arbeidsrecht kent het een aantal vormen van dwingend recht:
- Dwingend recht: zodra een persoon als werknemer wordt aangemerkt, dan komen aan hem
een aantal bepalingen/rechten toe waarvan niet kan worden afgeweken.
- Driekwart dwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten
(eventueel ook ten nadele van de werknemer) als dat in de cao is afgesproken met de
vakbonden.
- Vijf achtste dwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten in
overleg met de ondernemingsraad.
- Semidwingend recht: er mag alleen worden afgeweken van de bepalingen/rechten in
schriftelijke overeenkomsten.
Overeenkomsten binnen het arbeidsrecht:
Binnen het arbeidsrecht bestaan er een aantal soorten overeenkomsten, namelijk:
- Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW): “De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst
waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de
werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten.”
o Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als is voldaan aan de volgende vereisten:
Loon: vergoeding voor werk, dus tegenprestatie van arbeid die is verricht.
In art. 7:617 BW wordt bepaald dat de vastgestelde vorm van loon niet anders
mag zijn dan: geld, in natura (mits er voldoende verband bestaat), auto van de
zaak (als je het ook in de vrije tijd mag gebruiken), geen onkostenvergoeding.
Arbeid: de werknemer is niet zomaar vervangbaar, maar de werknemer is verplicht
om persoonlijke arbeid te verrichten (art. 7:659 BW).
Hierachter schuilt een economisch belang.
Arbeid dient primair het doel van de werkgever.
In HR arrest Beurspromovendi/UvA staat de vraag centraal of er sprake is van
een arbeidsovereenkomst in de zin van art. 7:610 BW tussen de UvA en de
beurspromovendi. Het eigen doel en nut voor de beurspromovendi neemt
niet weg dat zij met hun werk primair een bijdrage leveren aan het
onderzoek en de onderzoeksresultaten waarop de UvA zich richt in het kader
van haar maatschappelijke doelstellingen, waardoor sprake is van ‘arbeid’.
Ondergeschiktheid (gezag): dit is het kernelement (zie extra literatuur week 1 voor
extra toelichting).
Formeel aspect: “de werknemer is verplicht zich te houden aan de voorschriften
omtrent het verrichten van de arbeid alsmede aan die welke strekken ter
bevordering van de goede orde in de onderneming van de werkgever, door of
namens de werkgever binnen de grenzen van algemeen verbindende
voorschriften, of overeenkomst aan hem, al dan niet tegelijk met andere
werknemers, gegeven” (art. 7:660 BW).
