Kennisweek 1
Werkgroep 1 – De late volwassenheid
Leerdoelen die in deze werkgroep aan bod komen
De student verpleegkunde kan:
• weergeven wat het belang van het kennen en werken met het levensverhaal van de
oudere in de verpleegkundige relatie. [2, 3]
• de positie en behoeften van ouderen van verschillende (culturele) achtergronden
benoemen binnen de Nederlandse samenleving en gezondheidszorg. [2]
Jonge ouderen = 65-80 jaar
Oudere ouderen = 80-100 jaar
Eeuwelingen = 100+ers
Positieve gezondheid (Huber) is een belangrijk ding bij ouder worden.
- Wijsheden en ervaringen = positief van ouder worden
Cultuurverschillen:
- Nederland = ouder worden negatief (beperkingen) & veel zorgvoorzieningen
- Oosten = ouder worden positief (respect voor ouderen) & familie neemt zorg op zich
Werkgroep 2 – Gezond ouder worden
Leerdoelen die in deze werkgroep aan bod komen
De student verpleegkunde kan:
• de kenmerken van de normale veroudering en late volwassenheid (ontwikkelingsfase)
beschrijven [2]
• in een casus aangeven welke fysieke, psychische, spirituele sociaal-culturele,
economische en historische invloeden van belang zijn voor de gezondheid van ouderen.
[2]
• weergeven wat het belang van het kennen met het levensverhaal van de oudere in de
verpleegkundige relatie. [2, 3]
• benoemen hoe technische hulpmiddelen een bijdrage kunnen leveren aan het langer
gelukkig thuis wonen van de oudere. [3]
• de positie en behoeften van ouderen van verschillende (culturele) achtergronden
benoemen binnen de Nederlandse samenleving en gezondheidszorg. [2]
• in een casus verschillende (interculturele) perspectieven op oud worden onderscheiden.
[2]
Frailty = als er sprake is van 2+ actuele chronische aandoeningen in relatie tot organen,
cognitie en bewegingsapparaat = frail older
‘Use it or lose it’ = wat niet meer gebruikt wordt zal achteruitgaan in kwaliteit
Erikson: integriteit vs. wanhoop
Veranderingen:
- Fysiek grijs haar, rimpels, conditie
- Cognitief frontale kwabben kleiner
- Sociaal/emotioneel ‘wegvallen’ van dierbaren
,Blue zones = gebieden waar mensen een hele hoge levensverwachting hebben of heel
gezond ouder zijn geworden
Psychologie, een inleiding – 7.4.3
Late volwassenheid : integriteit vs. wanhoop
Rond 2030 zal er een switch plaatsvinden waarbij de groep 65+ers groter is dan de 20-
65+ers. Gevolg = meer tatoeages en piercings in verpleeghuizen + minder mensen die
sociale premies betalen.
Biologisch perspectief ouder worden:
- Energiereserves nemen af
- Celmachinerie functioneert minder efficiënt
Cognitief perspectief ouder worden:
- Vakkennis en geheugen kan zelfs beter worden i.p.v. achteruit gaan → wijsheid,
alleen als de geest open/actief blijft
Actief blijven (fysiek/sociaal-emotioneel/cognitie) is van groot belang om gezond ouder te
worden
Erikson
- Crisis in de late volwassenheid → integriteit vs. wanhoop
- Integriteit (gezond)
o = vermogen om zonder spijt terug te blikken op het leven en te genieten van
een gevoel van heelheid
o Nodig: reflectie, waardering voor goede dingen en acceptatie voor slechte
dingen. Goed ontwikkelde identiteit, betekenisvolle intieme relaties en het
gevoel iets aan de volgende generatie te hebben bijgedragen
- Wanhoop (ongezond)
Fysieke veranderingen:
- Huid rimpels, grijs/dun haar, 5cm korter
- Hart en longen minder efficiënt → uithoudingsvermogen neemt af
- Zintuigen gaan enigszins achteruit
- Fysieke achteruitgang afwenden door actief te blijven
o Wandelen/zwemmen → functioneren hart/bloedvaten
o Gewichten → spiermassa (houding, evenwicht, ADL)
o Bloed- en zuurstofvoorziening hersenen beter (minder hersencellen sterven
af; goed voor concentratie)
o Gevallen Alzheimer en hersenaandoeningen neemt af
o Seks → bevordert opwinding, lichaamsbeweging, levendigere fantasie en
sociale interactie
Cognitieve veranderingen:
- Frontale kwabben krimpen
- Fantasie (oude en nieuwe herinneringen koppelen zodat je ze kan onthouden) wordt
moeilijker
- 70-80 jaar → minder snel nieuwe informatie opnemen
- Achteruitgang afwenden:
o Mentale training → hersenen blijven effectief werken
, o Lichamelijke training
▪ Verbeteren leervermogen, geheugen en andere cognitieve functies
▪ I.c.m. omega-vetzuren = gunstig voor werking/plasticiteit hersenen
- Vooruitgang in:
o Woordenschat
o Sociale vaardigheden
o Musici van 90+ worden alleen maar beter
Confirmation bias (bevestigingsbias) = als een jonger iemand iets vergeet, vergeten we het
ook sneller. Als een ouder iemand iets vergeet, ga je erop letten en onthoud je het, je verwijt
het aan de leeftijd
Ziekte van Alzheimer = degeneratieve hersenaandoening die leidt tot een afname van het
denkvermogen, tot geheugenproblemen en uiteindelijk tot de dood. 1:5 mensen krijgt het.
Door vroege signalering/tests kan de progressie worden vertraagt, waardoor de kwaliteit van
het leven kan verbeteren
Sociale en emotionele veranderingen:
- Gezonde emoties en relaties, ondanks negatieve beeld (om je heen overlijdt
iedereen)
- Steeds selectiever worden in de keuzes van hun relaties → energie alleen aan meest
waardevolle contacten besteden
- Emotionelere reactie op zielige films, maar wel meer positieve emoties dan jongere
volwassenen → want mijden negatieve situaties, zoeken positieve omgevingen op
- Accepteren van veranderingen, genieten van het leven en koesteren van gevoel voor
humor
Sleutels voor gezond ouder worden:
- Benutten mogelijkheden + realistisch zijn over beperkingen
- Nauw contact met anderen
o Alles wat ons isoleert van sociale ondersteuning (van een betrouwbaar
netwerk van vrienden en familie) maakt ons kwetsbaar voor een hoop
lichamelijke kwalen, mentale problemen en zelfs sociale problemen
- Het beste maken van de voordelen en de invloed van verlies tot een minimum te
beperken
- Lichamelijke/mentale beperkingen niet als bedreiging voor het zelfbeeld zien
- Lichamelijke beweging
- Mentale training
E-college 1 – Gezond ouder worden deel 1
Determinanten op ouder worden:
Model van Bloem:
, Biologische factoren en zorgvoorzieningen → 35-40% verantwoordelijk voor je
gezondheidstoestand
Omgeving en leefstijl → 65-60% verantwoordelijk voor je gezondheidstoestand
ICF-model:
Alles toegepast op Active Healthy Aging:
Werkgroep 1 – De late volwassenheid
Leerdoelen die in deze werkgroep aan bod komen
De student verpleegkunde kan:
• weergeven wat het belang van het kennen en werken met het levensverhaal van de
oudere in de verpleegkundige relatie. [2, 3]
• de positie en behoeften van ouderen van verschillende (culturele) achtergronden
benoemen binnen de Nederlandse samenleving en gezondheidszorg. [2]
Jonge ouderen = 65-80 jaar
Oudere ouderen = 80-100 jaar
Eeuwelingen = 100+ers
Positieve gezondheid (Huber) is een belangrijk ding bij ouder worden.
- Wijsheden en ervaringen = positief van ouder worden
Cultuurverschillen:
- Nederland = ouder worden negatief (beperkingen) & veel zorgvoorzieningen
- Oosten = ouder worden positief (respect voor ouderen) & familie neemt zorg op zich
Werkgroep 2 – Gezond ouder worden
Leerdoelen die in deze werkgroep aan bod komen
De student verpleegkunde kan:
• de kenmerken van de normale veroudering en late volwassenheid (ontwikkelingsfase)
beschrijven [2]
• in een casus aangeven welke fysieke, psychische, spirituele sociaal-culturele,
economische en historische invloeden van belang zijn voor de gezondheid van ouderen.
[2]
• weergeven wat het belang van het kennen met het levensverhaal van de oudere in de
verpleegkundige relatie. [2, 3]
• benoemen hoe technische hulpmiddelen een bijdrage kunnen leveren aan het langer
gelukkig thuis wonen van de oudere. [3]
• de positie en behoeften van ouderen van verschillende (culturele) achtergronden
benoemen binnen de Nederlandse samenleving en gezondheidszorg. [2]
• in een casus verschillende (interculturele) perspectieven op oud worden onderscheiden.
[2]
Frailty = als er sprake is van 2+ actuele chronische aandoeningen in relatie tot organen,
cognitie en bewegingsapparaat = frail older
‘Use it or lose it’ = wat niet meer gebruikt wordt zal achteruitgaan in kwaliteit
Erikson: integriteit vs. wanhoop
Veranderingen:
- Fysiek grijs haar, rimpels, conditie
- Cognitief frontale kwabben kleiner
- Sociaal/emotioneel ‘wegvallen’ van dierbaren
,Blue zones = gebieden waar mensen een hele hoge levensverwachting hebben of heel
gezond ouder zijn geworden
Psychologie, een inleiding – 7.4.3
Late volwassenheid : integriteit vs. wanhoop
Rond 2030 zal er een switch plaatsvinden waarbij de groep 65+ers groter is dan de 20-
65+ers. Gevolg = meer tatoeages en piercings in verpleeghuizen + minder mensen die
sociale premies betalen.
Biologisch perspectief ouder worden:
- Energiereserves nemen af
- Celmachinerie functioneert minder efficiënt
Cognitief perspectief ouder worden:
- Vakkennis en geheugen kan zelfs beter worden i.p.v. achteruit gaan → wijsheid,
alleen als de geest open/actief blijft
Actief blijven (fysiek/sociaal-emotioneel/cognitie) is van groot belang om gezond ouder te
worden
Erikson
- Crisis in de late volwassenheid → integriteit vs. wanhoop
- Integriteit (gezond)
o = vermogen om zonder spijt terug te blikken op het leven en te genieten van
een gevoel van heelheid
o Nodig: reflectie, waardering voor goede dingen en acceptatie voor slechte
dingen. Goed ontwikkelde identiteit, betekenisvolle intieme relaties en het
gevoel iets aan de volgende generatie te hebben bijgedragen
- Wanhoop (ongezond)
Fysieke veranderingen:
- Huid rimpels, grijs/dun haar, 5cm korter
- Hart en longen minder efficiënt → uithoudingsvermogen neemt af
- Zintuigen gaan enigszins achteruit
- Fysieke achteruitgang afwenden door actief te blijven
o Wandelen/zwemmen → functioneren hart/bloedvaten
o Gewichten → spiermassa (houding, evenwicht, ADL)
o Bloed- en zuurstofvoorziening hersenen beter (minder hersencellen sterven
af; goed voor concentratie)
o Gevallen Alzheimer en hersenaandoeningen neemt af
o Seks → bevordert opwinding, lichaamsbeweging, levendigere fantasie en
sociale interactie
Cognitieve veranderingen:
- Frontale kwabben krimpen
- Fantasie (oude en nieuwe herinneringen koppelen zodat je ze kan onthouden) wordt
moeilijker
- 70-80 jaar → minder snel nieuwe informatie opnemen
- Achteruitgang afwenden:
o Mentale training → hersenen blijven effectief werken
, o Lichamelijke training
▪ Verbeteren leervermogen, geheugen en andere cognitieve functies
▪ I.c.m. omega-vetzuren = gunstig voor werking/plasticiteit hersenen
- Vooruitgang in:
o Woordenschat
o Sociale vaardigheden
o Musici van 90+ worden alleen maar beter
Confirmation bias (bevestigingsbias) = als een jonger iemand iets vergeet, vergeten we het
ook sneller. Als een ouder iemand iets vergeet, ga je erop letten en onthoud je het, je verwijt
het aan de leeftijd
Ziekte van Alzheimer = degeneratieve hersenaandoening die leidt tot een afname van het
denkvermogen, tot geheugenproblemen en uiteindelijk tot de dood. 1:5 mensen krijgt het.
Door vroege signalering/tests kan de progressie worden vertraagt, waardoor de kwaliteit van
het leven kan verbeteren
Sociale en emotionele veranderingen:
- Gezonde emoties en relaties, ondanks negatieve beeld (om je heen overlijdt
iedereen)
- Steeds selectiever worden in de keuzes van hun relaties → energie alleen aan meest
waardevolle contacten besteden
- Emotionelere reactie op zielige films, maar wel meer positieve emoties dan jongere
volwassenen → want mijden negatieve situaties, zoeken positieve omgevingen op
- Accepteren van veranderingen, genieten van het leven en koesteren van gevoel voor
humor
Sleutels voor gezond ouder worden:
- Benutten mogelijkheden + realistisch zijn over beperkingen
- Nauw contact met anderen
o Alles wat ons isoleert van sociale ondersteuning (van een betrouwbaar
netwerk van vrienden en familie) maakt ons kwetsbaar voor een hoop
lichamelijke kwalen, mentale problemen en zelfs sociale problemen
- Het beste maken van de voordelen en de invloed van verlies tot een minimum te
beperken
- Lichamelijke/mentale beperkingen niet als bedreiging voor het zelfbeeld zien
- Lichamelijke beweging
- Mentale training
E-college 1 – Gezond ouder worden deel 1
Determinanten op ouder worden:
Model van Bloem:
, Biologische factoren en zorgvoorzieningen → 35-40% verantwoordelijk voor je
gezondheidstoestand
Omgeving en leefstijl → 65-60% verantwoordelijk voor je gezondheidstoestand
ICF-model:
Alles toegepast op Active Healthy Aging:
