KUNST ALGEMEEN HOFCULTUUR
VOORWOORD
Door de opkomst van de moderne wetenschap en kerkelijke misstanden verliest de
kerk aanzien en invloed. De reformatie wint langzaam terrein. Italiaanse hoven
worden centra van politieke macht. Hier ontwikkelt zich een cultuur die inspiratie
opdoet van de klassieken. Kennis van de klassieken, de kunsten en de wetenschap
zijn een voorwaarde voor een succesvol bestaan als hoveling. In Spanje leiden ze
aan het hof een sober leven door godsdienstig fundamentalisme, maar in Italië
hebben ze daar geen last van en in Frankrijk gaan zelfs alle remmen los: ‘the sky is
the limit.’ Het Franse hof is een voorbeeld voor andere landen. De 16e en 17e eeuw
bieden aan kunstenaars ongekende kansen om hun talent te ontplooien. De burgers
weigeren nog langer de rekeningen te betalen. De adel verdwijnt. De kunstenaars
moeten zich dus nu zonder het hof staande houden.
HOOFDSTUK 1
In de middeleeuwen leven mensen op aarde alleen om Gods wensen te vervullen.
Daarna gaan ze naar de hemel of de hel. Er komt kritiek op de kerk. In de steden
begint de renaissance. Wetenschap in de middeleeuwen is beperkt. In de
renaissance blijven wetenschappers zich richten op de klassieken, maar ze
ontdekken wel fouten in de vertalingen. Door de kruistochten → veel geschriften uit
klassieke oudheid gevonden → begin wetenschappelijke revolutie.
Door de ontdekkingsreizen die vanuit Europa worden gevoerd, komen andere
werelddelen in beeld. Een goede kaart is hierbij onmisbaar. Het kompas, de
telescoop en de sextant maken de reizen makkelijker. En door de mercatorkaarten
worden de reizen minder riskant. Door ontdekkingsreizen ontdekt Europa nieuwe
producten, maar hierdoor komt ook de slavenhandel op gang. Doordat Spanje en
Portugal hierop gefocust zijn, wordt de landbouw verwaarloosd. Hun laatste geld
geven ze uit aan noodvoorraden. In Spanje, Frankrijk en Engeland zijn er absolute
machthebbers. Er is veel kritiek op de kerk (bijv. op de aflatenhandel). Ook de
geestelijken verzetten zich tegen de kerk. Girolamo Savonarola doet hetzelfde, en
komt uiteindelijk op de brandstapel. Maarten Luther keert zich ook tegen de
aflatenhandel en andere dingen in de kerk. Hij wil de kerk terugbrengen naar de
basis. Zijn 90 stellingen zijn het begin van de reformatie.
In Noord-Italië voeren de losse staten voortdurend oorlog. De bloei van de grote
steden hier hebben ze vooral te danken aan de handel rond de Middellandse Zee.
De elite kan van het leven genieten en ze hebben kunstenaars die voor hen werken.
In de middeleeuwen was het goed om arm en kuis te zijn, maar in de renaissance
wordt rijkdom verheerlijkt. Men moet actief deelnemen aan de maatschappij en
genieten van het leven. Er is sprake van een mentaliteitsverandering. De
, middeleeuwen zou snel vergeten moeten worden. De humanisten zijn de kracht
achter de vernieuwing. Het humanisme is afgeleid van ‘de mens’ die de maat is voor
alles. Mensen moeten hun verstand gebruiken en niet naar de kerk luisteren. Ook
moeten ze genieten van het leven.
HOOFDSTUK 2
Nadat het Romeinse Rijk is gevallen wordt het leenstelsel ingevoerd. Rond 1000 is
de situatie in Europa stabiel. Er ontstaat onderscheid tussen hoge en lage adel.
Ridderlijk gedrag wordt belangrijker dan de adellijke afkomst. Moed, trouw en
heldhaftigheid staan centraal.
Jonge ridders worden opgeleid aan hoven en blijven daar tot hij zijn vaders leen kan
erven. Trouwen kan alleen met iemand van dezelfde stand. Liefde is niet van belang.
Dit is hoofse liefde (onbereikbaar). De aandacht gaat naar de vrouw van de heer. Het
is een wedstrijdje om haar. Liederen en gedichten worden voor haar geschreven
(ook het thema van de troubadours). De nieuwe ridder moet rechtvaardig en moedig
zijn. De taal en de beheersing wordt hierbij belangrijker.
De ideale hoveling moet kunnen musiceren, zingen en dansen. Hij moet kennis
hebben van rechtspraak, klassieken, wetenschap en kunst. Eer staat boven moed. Al
deze kwaliteiten staan voor de liefde voor de vorst. Op het hof is het niet saai. Het
boek ‘De Hoveling’ is een succes.
De grote hoven zijn: Gonzaga, De’ Medici en Macchiavelli. Ze worden in de
renaissance het centrum voor het sociale verkeer van de elite.
− Gonzaga staat bekend om zijn culturele interesses. Ze zijn ook politiek
machtig. Ze hebben al drie eeuwen de macht over de stad Mantua. Ze hebben
veel mensen en kunstenaars in dienst.
− Het hof van De’ Medici ligt in Florence. Er wonen rijke families. Tussen de
families worden moorden gepleegd. Cosimo heeft het in Florence voor het
zeggen → groot mecenas. Ze krijgen overal in Europa politieke invloed. Er
wonen ook kunstenaars en wetenschappers aan het hof. De gildes krijgen
meer macht → adel verplaatst naar de stad voor meer macht. De kerk wil ook
meer macht → strijd om pauzen.
− Macchiavelli, humanist en politiek in dienst van Florence, vertrekt omdat De’
Medici alle macht naar zich toe trekken. In zijn boek De Vorst beschrijft hij de
dagelijkse praktijk. Zijn ideaal is een republiek die willekeur uitsluit en
gelijkheid van burgers garandeert.
VOORWOORD
Door de opkomst van de moderne wetenschap en kerkelijke misstanden verliest de
kerk aanzien en invloed. De reformatie wint langzaam terrein. Italiaanse hoven
worden centra van politieke macht. Hier ontwikkelt zich een cultuur die inspiratie
opdoet van de klassieken. Kennis van de klassieken, de kunsten en de wetenschap
zijn een voorwaarde voor een succesvol bestaan als hoveling. In Spanje leiden ze
aan het hof een sober leven door godsdienstig fundamentalisme, maar in Italië
hebben ze daar geen last van en in Frankrijk gaan zelfs alle remmen los: ‘the sky is
the limit.’ Het Franse hof is een voorbeeld voor andere landen. De 16e en 17e eeuw
bieden aan kunstenaars ongekende kansen om hun talent te ontplooien. De burgers
weigeren nog langer de rekeningen te betalen. De adel verdwijnt. De kunstenaars
moeten zich dus nu zonder het hof staande houden.
HOOFDSTUK 1
In de middeleeuwen leven mensen op aarde alleen om Gods wensen te vervullen.
Daarna gaan ze naar de hemel of de hel. Er komt kritiek op de kerk. In de steden
begint de renaissance. Wetenschap in de middeleeuwen is beperkt. In de
renaissance blijven wetenschappers zich richten op de klassieken, maar ze
ontdekken wel fouten in de vertalingen. Door de kruistochten → veel geschriften uit
klassieke oudheid gevonden → begin wetenschappelijke revolutie.
Door de ontdekkingsreizen die vanuit Europa worden gevoerd, komen andere
werelddelen in beeld. Een goede kaart is hierbij onmisbaar. Het kompas, de
telescoop en de sextant maken de reizen makkelijker. En door de mercatorkaarten
worden de reizen minder riskant. Door ontdekkingsreizen ontdekt Europa nieuwe
producten, maar hierdoor komt ook de slavenhandel op gang. Doordat Spanje en
Portugal hierop gefocust zijn, wordt de landbouw verwaarloosd. Hun laatste geld
geven ze uit aan noodvoorraden. In Spanje, Frankrijk en Engeland zijn er absolute
machthebbers. Er is veel kritiek op de kerk (bijv. op de aflatenhandel). Ook de
geestelijken verzetten zich tegen de kerk. Girolamo Savonarola doet hetzelfde, en
komt uiteindelijk op de brandstapel. Maarten Luther keert zich ook tegen de
aflatenhandel en andere dingen in de kerk. Hij wil de kerk terugbrengen naar de
basis. Zijn 90 stellingen zijn het begin van de reformatie.
In Noord-Italië voeren de losse staten voortdurend oorlog. De bloei van de grote
steden hier hebben ze vooral te danken aan de handel rond de Middellandse Zee.
De elite kan van het leven genieten en ze hebben kunstenaars die voor hen werken.
In de middeleeuwen was het goed om arm en kuis te zijn, maar in de renaissance
wordt rijkdom verheerlijkt. Men moet actief deelnemen aan de maatschappij en
genieten van het leven. Er is sprake van een mentaliteitsverandering. De
, middeleeuwen zou snel vergeten moeten worden. De humanisten zijn de kracht
achter de vernieuwing. Het humanisme is afgeleid van ‘de mens’ die de maat is voor
alles. Mensen moeten hun verstand gebruiken en niet naar de kerk luisteren. Ook
moeten ze genieten van het leven.
HOOFDSTUK 2
Nadat het Romeinse Rijk is gevallen wordt het leenstelsel ingevoerd. Rond 1000 is
de situatie in Europa stabiel. Er ontstaat onderscheid tussen hoge en lage adel.
Ridderlijk gedrag wordt belangrijker dan de adellijke afkomst. Moed, trouw en
heldhaftigheid staan centraal.
Jonge ridders worden opgeleid aan hoven en blijven daar tot hij zijn vaders leen kan
erven. Trouwen kan alleen met iemand van dezelfde stand. Liefde is niet van belang.
Dit is hoofse liefde (onbereikbaar). De aandacht gaat naar de vrouw van de heer. Het
is een wedstrijdje om haar. Liederen en gedichten worden voor haar geschreven
(ook het thema van de troubadours). De nieuwe ridder moet rechtvaardig en moedig
zijn. De taal en de beheersing wordt hierbij belangrijker.
De ideale hoveling moet kunnen musiceren, zingen en dansen. Hij moet kennis
hebben van rechtspraak, klassieken, wetenschap en kunst. Eer staat boven moed. Al
deze kwaliteiten staan voor de liefde voor de vorst. Op het hof is het niet saai. Het
boek ‘De Hoveling’ is een succes.
De grote hoven zijn: Gonzaga, De’ Medici en Macchiavelli. Ze worden in de
renaissance het centrum voor het sociale verkeer van de elite.
− Gonzaga staat bekend om zijn culturele interesses. Ze zijn ook politiek
machtig. Ze hebben al drie eeuwen de macht over de stad Mantua. Ze hebben
veel mensen en kunstenaars in dienst.
− Het hof van De’ Medici ligt in Florence. Er wonen rijke families. Tussen de
families worden moorden gepleegd. Cosimo heeft het in Florence voor het
zeggen → groot mecenas. Ze krijgen overal in Europa politieke invloed. Er
wonen ook kunstenaars en wetenschappers aan het hof. De gildes krijgen
meer macht → adel verplaatst naar de stad voor meer macht. De kerk wil ook
meer macht → strijd om pauzen.
− Macchiavelli, humanist en politiek in dienst van Florence, vertrekt omdat De’
Medici alle macht naar zich toe trekken. In zijn boek De Vorst beschrijft hij de
dagelijkse praktijk. Zijn ideaal is een republiek die willekeur uitsluit en
gelijkheid van burgers garandeert.
