Praktisch staatsrecht:
Hoofdstuk 1:
1.1 De Nederlandse staat:
De samenleving bestaat uit mensen die ieder hun individuele belangen nastreven (eigen inkomen, goede woning, vrijheid)
en collectieve belangen (veiligheid, volksgezondheid, onderwijs etc.)
We spreken van een staat als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald grondgebied, waarover een organisatie het
hoogste gezag uitoefent.
Grondgebied het grondgebied van een staat, het territorium, kent grenzen die soms na talloze oorlogen tot stand zijn
gekomen en in een verdrag( ovk tussen een of meer staten) met buurlanden zijn vastgelegd. De staat heeft exclusieve
zeggenschap op en over zijn gehele grondgebied.
Gemeenschap De gemeenschap wordt gevormd door mensen die daartoe behoren vanwege hun afstamming of die op
eigen verzoek de nationaliteit van de staat hebben verkregen. De verbondenheid van de gemeenschap uit zich in nationale
symbolen zoals een vlag en een volkslied. Door de onderlinge verbondenheid wordt de gemeenschap een volk oftewel een
natie.
Gezag het hoogste gezag van de staat is gericht op het scheppen en handhaven van orde en macht. Om te voorkomen dat
burgers voor eigen rechter gaan spelen, mag alleen het hoogste gezag van de staat geweld gebruiken (geweldsmonopolie)
Staat heeft dus 2 betekenissen namelijk; hiermee wordt land aangeduid, dus het grondgebied met de bevolking van de staat en
tegelijkertijd ook het gezag in de staat bedoeld, oftewel de overheid. De staat kan in beide betekenissen worden beschouwd
als een zelfstandige en ondeelbare overheid; de staat is soeverein. (art 2:1 BW: de NLse staat is een rechtspersoon naar
burgerlijk recht. Dus zelfstandige drager van rechten en plichten en kan als staatsmacht optreden in het juridisch verkeer
binnen NL en in contact met andere staten.
Een staat moet door andere staten worden erkend. Een moeilijkheid doet zich voor als een staat niet door alle staten wordt
erkend. De overheid zorgt voor bescherming van de burgers door de landgrenzen te verdedigen en de orde te handhaven.
Daarnaast zorgt de overheid er voor dat het algemeen belang wordt gediend. ( belang van meeste burgers en van de staat in
geheel.) De overheid vervult haar taken door als wetgever op te treden, door de staat te besturen en door middel van
rechtsspraak.
De term staat stamt af uit de renaissance ( 16e eeuw). Voor die tijd werden staatsaangelegenheden aangeduid met de publieke
zaak. Latijnse term: Res publica.
In NL wordt het publieksrecht onderverdeeld in het staatsrecht, het bestuursrecht en het strafrecht. Het staatsrecht betreft de
manier waarop de inrichting van de staat en het optreden van de overheid zijn georganiseerd, alsmede de zo belangrijke
grondrechten van burgers. Het bestuursrecht heeft betrekking op de wijze waarop de overheid de samenleving bestuurd. Het
strafrecht regelt de vervolging en bestraffing van (rechts)personen.
,De basis voor het Koninkrijk der Nederlanden is gelegd in de 17 e eeuw ( de gouden eeuw), toen NL ( net als andere EU-
landen) gebieden elders in de wereld veroverde die rijk waren aan grondstoffen en deze koloniseerde door ze onder NLs
staatsgezag te brengen.
De NL-se koloniën: Nederlandse Antillen: Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint-Maarten.
Aruba (1986), Suriname en Indonesië waren koloniën, maar worden nu erkend als onafhankelijke staten. (1945-1975)
Dusss:
Curacao, Sint-Maarten, Aruba zelfstandige staten.
Bonaire, Sint- EUstatius, Saba(BES- eilanden) krijgen status van openbaar lichaam art 134 GW. En worden overzeese
NLse gemeenten.
Het statuut is een staatsregeling waarin afspraken zijn vastgelegd over de onderlinge verhoudingen in het Koninkrijk en de
samenwerking. Wetten die van toepassing zijn in het gehele Koninkrijk heten rijkswetten.
De afzonderlijke staten mogen hun eigen aangelegenheden zelf behartigen ( art 41 lid 1 Statuut) Aruba, curacou en Sint-
Maarten hebben om deze reden net als NL een eigen bestuur(regering), wetgever en rechterlijke macht.
1.2 Nederlanders en vreemdelingen
Burgers die tot een bepaalde staat horen, hebben de nationaliteit van die staat. (rechtspositie is het geheel van rechten en
plichten)
Burgers die tot het Koninkrijk der NLen behoren, hebben de NLse nationaliteit. Zij bezitten het Nederlanderschap.
Hiervan zijn de (juridische) rechtsgevolgen:
- Nlers zijn in Nl toegelaten en worden hier nooit uitgezet.
- Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is ook (grotendeels) van toepassing op Nederlanders die buiten het
territorium van het Koninkrijk bepaalde misdrijven hebben gepleegd (art. 5 Str.) Deze wet heeft een exterritoriale
werking.
- De NL die in het buitenland gevangen genomen wordt, geniet van diplomatieke bescherming. Dus…
vertegenwoordigers van NL kunnen zich ervoor inzetten dat hij door de buitenlandse staat goed wordt behandeld.
Zij kunnen ook proberen te bewerkingstellen dat NL hun straf in NL mogen uitzitten.
- NLs worden niet aan andere staten uitgeleverd ( overgedragen om berecht te worden) als niet zeker is dat zij na hun
veroordeling hun straf mogen uitzitten in NL ( art 4 uitleveringswet.)
, - NLs vallen op grond van het zogeheten personeel statuur in de wet algemene bepalingen, ook in het buitenland
onder het NLse erfrecht en personen en familierecht ( art 6 wet AB). Dus een in NL gesloten huwelijk is bijv. ook
in Frankrijk geldig en een NLse zoon in Canada kan aanspraak maken op de erfenis van zijn vader in NL.
- Art 4 GW geeft Nederlanders het recht om onder anderen de leden van de 2 e kamer, de volksvertegenwoordiging,
te kiezen (actief kiesrecht). Ook kunnen NL zelf gekozen worden als kamerlid (passief kiesrecht).
- Sommige functies kunnen alleen door NLS worden vervuld. (bijv functie van burgemeester art 63 Gemeentewet)
en die van de rechter ( art 1c wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren) alsmede het vervullen van een
vertrouwensfunctie als ambtenaar (125e Ambtenarenwet)
- NLs kunnen aanspraken maken op voorzieningen of uitkeringen ( bijstand, kinderbijslag, huurtoeslag)
DUSSSS
Nederlanderschap heeft allerlei juridische gevolgen, bijvoorbeeld:
Recht om in NL te verblijven
Diplomatieke bescherming
Kiesrecht (actief en passief)
Aanspraak op voorzieningen
Uitlevering
Exterritoriale werking strafrecht
Aanspraak voorzieningen Diplomatieke bescherming: Bescherming van eigen staat in het buitenland.
Vreemdeling: Hij die de Nederlandse nationaliteit niet bezit. (art 1 lid 1e Rijkswet op het NLschap) > een vreemdeling heeft
geen recht op de bovenstaande juridische gevolgen behalve het laatste kopje. Deze kan hij alleen verkrijgen als hij rechtmatig
in NL verblijft.
De staat bepaalt zelf hoe iemand de nationaliteit van de staat verkrijgt of verliest.
• Kinderen van een Nederlandse ouder (Art 3 RWN) krijgen van rechtswege.
• Derde generatie (Art 3 RWN)
• Minderjarige die geadopteerd worden (Art 5 RWN)
•Tweede generatie
- Optieverklaring tussen 18 en 25 jaar (Art 6 RWN). Zij leggen deze verklaring af bij het gemeentehuis van hun woonplaats.
• Vreemdelingen die legaal 5 jaar in NL verblijven of 3 jaar getrouwd zijn met NLse partner en ouder zijn dan 18 kunnen
Naturalisatieverzoek indienen bij minister van justitie (Art 7 RWN). Voorwaarden: zij moeten geen gevaar vormen voor de
openbare orde en veiligheid, zij moeten ingeburgerd zijn en in de NLse samenleving de NLse taal beheersen. Zij moeten
hiervoor een naturalisatietoets maken.
Van degene die NLer wil worden, wordt verlangd dat hij afstand doet van zijn eigen Nationaliteit. Sommige staten zoals
marokko, verbieden dit. Burgers hebben dan dubbele nationaliteit en kunnen aanspraak maken in Marokko als in NL op
bepaalde rechten.
Identificatieplicht: art 1 Wet op de identificatieplicht (Wid) geeft aan met welke documenten iemand zijn identiteit, dus
nationaliteit kan aantonen … Bijvoorbeeld. Rijbewijs, paspoort, vreemdelingendocumenten, ID kaart, visum. Art 2 Wid
verplicht iedereen vanaf 14 jaar een identiteitsbewijs te laten zien bij politiecontroles.
Koppelingsbeginsel: art 10 lid 1 vreemdelingenwet. (Vw) Uitgangspunt dat het recht op een verstrekking of voorziening van
de overheid is gekoppeld aan het rechtmatig verblijf. Iemand die niet rechtmatig verblijft in NL kan geen aanspraak maken op
toekenning van verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen. Uitzondering lid 2.
Visum: Met een visum verleent Nederland toestemming aan een vreemdeling om gedurende korte tijd in Nederland te
verblijven. Max. 3 maanden. Wanneer de vreemdeling langer in Nederland wil blijven moet hij een machtiging tot voorlopig
verblijf aanvragen ( art 3.3 Vreemdelingenbesluit)
Voor kort verblijf (toerist, zaken, familiebezoek etc.) moet de vreemdeling in eigen land een visum aanvragen bij de NLse
ambassade. De ambassade is feitelijk een stukje Nlse grondgebied in het buitenland, waar de Nlse staatsmacht geldt.
Voor een langer verblijf bijv. Voor werk, studie of gezinshereniging moet de vreemdeling op een NLse ambassade een
zogeheten machtiging tot voorlopig verblijf aanvragen. In Nl kan daarna een zogenoemd verblijfsdocument regulier worden
aangevraagd ( art 14 Vw) vrije termijn van 6 maanden.
Naast reguliere vreemdelingen zijn er ook vreemdelingen die hun toevlucht (asylum) zoeken tot NL vanwege een
bedreigende situatie of slechte economische omstandigheden in hun land. Voor deze vluchtelingen gelden andere
toegangsregels. Asielzoekers moeten een verblijfsdocument asiel aanvragen in een NL aanmeldcentrum(art 28 Vw) Per 1 juli
2010 gaat een rust en voorbereidingstermijn van 6 dagen vooraf. Daarna wordt in een procedure die maximaal 8 dagen duurt
aan de asielzoeker duidelijk gemaakt of zijn verzoek om een rechtmatige verblijf in Nl kans van slagen heeft. De asielzoeker
Hoofdstuk 1:
1.1 De Nederlandse staat:
De samenleving bestaat uit mensen die ieder hun individuele belangen nastreven (eigen inkomen, goede woning, vrijheid)
en collectieve belangen (veiligheid, volksgezondheid, onderwijs etc.)
We spreken van een staat als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald grondgebied, waarover een organisatie het
hoogste gezag uitoefent.
Grondgebied het grondgebied van een staat, het territorium, kent grenzen die soms na talloze oorlogen tot stand zijn
gekomen en in een verdrag( ovk tussen een of meer staten) met buurlanden zijn vastgelegd. De staat heeft exclusieve
zeggenschap op en over zijn gehele grondgebied.
Gemeenschap De gemeenschap wordt gevormd door mensen die daartoe behoren vanwege hun afstamming of die op
eigen verzoek de nationaliteit van de staat hebben verkregen. De verbondenheid van de gemeenschap uit zich in nationale
symbolen zoals een vlag en een volkslied. Door de onderlinge verbondenheid wordt de gemeenschap een volk oftewel een
natie.
Gezag het hoogste gezag van de staat is gericht op het scheppen en handhaven van orde en macht. Om te voorkomen dat
burgers voor eigen rechter gaan spelen, mag alleen het hoogste gezag van de staat geweld gebruiken (geweldsmonopolie)
Staat heeft dus 2 betekenissen namelijk; hiermee wordt land aangeduid, dus het grondgebied met de bevolking van de staat en
tegelijkertijd ook het gezag in de staat bedoeld, oftewel de overheid. De staat kan in beide betekenissen worden beschouwd
als een zelfstandige en ondeelbare overheid; de staat is soeverein. (art 2:1 BW: de NLse staat is een rechtspersoon naar
burgerlijk recht. Dus zelfstandige drager van rechten en plichten en kan als staatsmacht optreden in het juridisch verkeer
binnen NL en in contact met andere staten.
Een staat moet door andere staten worden erkend. Een moeilijkheid doet zich voor als een staat niet door alle staten wordt
erkend. De overheid zorgt voor bescherming van de burgers door de landgrenzen te verdedigen en de orde te handhaven.
Daarnaast zorgt de overheid er voor dat het algemeen belang wordt gediend. ( belang van meeste burgers en van de staat in
geheel.) De overheid vervult haar taken door als wetgever op te treden, door de staat te besturen en door middel van
rechtsspraak.
De term staat stamt af uit de renaissance ( 16e eeuw). Voor die tijd werden staatsaangelegenheden aangeduid met de publieke
zaak. Latijnse term: Res publica.
In NL wordt het publieksrecht onderverdeeld in het staatsrecht, het bestuursrecht en het strafrecht. Het staatsrecht betreft de
manier waarop de inrichting van de staat en het optreden van de overheid zijn georganiseerd, alsmede de zo belangrijke
grondrechten van burgers. Het bestuursrecht heeft betrekking op de wijze waarop de overheid de samenleving bestuurd. Het
strafrecht regelt de vervolging en bestraffing van (rechts)personen.
,De basis voor het Koninkrijk der Nederlanden is gelegd in de 17 e eeuw ( de gouden eeuw), toen NL ( net als andere EU-
landen) gebieden elders in de wereld veroverde die rijk waren aan grondstoffen en deze koloniseerde door ze onder NLs
staatsgezag te brengen.
De NL-se koloniën: Nederlandse Antillen: Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint-Maarten.
Aruba (1986), Suriname en Indonesië waren koloniën, maar worden nu erkend als onafhankelijke staten. (1945-1975)
Dusss:
Curacao, Sint-Maarten, Aruba zelfstandige staten.
Bonaire, Sint- EUstatius, Saba(BES- eilanden) krijgen status van openbaar lichaam art 134 GW. En worden overzeese
NLse gemeenten.
Het statuut is een staatsregeling waarin afspraken zijn vastgelegd over de onderlinge verhoudingen in het Koninkrijk en de
samenwerking. Wetten die van toepassing zijn in het gehele Koninkrijk heten rijkswetten.
De afzonderlijke staten mogen hun eigen aangelegenheden zelf behartigen ( art 41 lid 1 Statuut) Aruba, curacou en Sint-
Maarten hebben om deze reden net als NL een eigen bestuur(regering), wetgever en rechterlijke macht.
1.2 Nederlanders en vreemdelingen
Burgers die tot een bepaalde staat horen, hebben de nationaliteit van die staat. (rechtspositie is het geheel van rechten en
plichten)
Burgers die tot het Koninkrijk der NLen behoren, hebben de NLse nationaliteit. Zij bezitten het Nederlanderschap.
Hiervan zijn de (juridische) rechtsgevolgen:
- Nlers zijn in Nl toegelaten en worden hier nooit uitgezet.
- Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is ook (grotendeels) van toepassing op Nederlanders die buiten het
territorium van het Koninkrijk bepaalde misdrijven hebben gepleegd (art. 5 Str.) Deze wet heeft een exterritoriale
werking.
- De NL die in het buitenland gevangen genomen wordt, geniet van diplomatieke bescherming. Dus…
vertegenwoordigers van NL kunnen zich ervoor inzetten dat hij door de buitenlandse staat goed wordt behandeld.
Zij kunnen ook proberen te bewerkingstellen dat NL hun straf in NL mogen uitzitten.
- NLs worden niet aan andere staten uitgeleverd ( overgedragen om berecht te worden) als niet zeker is dat zij na hun
veroordeling hun straf mogen uitzitten in NL ( art 4 uitleveringswet.)
, - NLs vallen op grond van het zogeheten personeel statuur in de wet algemene bepalingen, ook in het buitenland
onder het NLse erfrecht en personen en familierecht ( art 6 wet AB). Dus een in NL gesloten huwelijk is bijv. ook
in Frankrijk geldig en een NLse zoon in Canada kan aanspraak maken op de erfenis van zijn vader in NL.
- Art 4 GW geeft Nederlanders het recht om onder anderen de leden van de 2 e kamer, de volksvertegenwoordiging,
te kiezen (actief kiesrecht). Ook kunnen NL zelf gekozen worden als kamerlid (passief kiesrecht).
- Sommige functies kunnen alleen door NLS worden vervuld. (bijv functie van burgemeester art 63 Gemeentewet)
en die van de rechter ( art 1c wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren) alsmede het vervullen van een
vertrouwensfunctie als ambtenaar (125e Ambtenarenwet)
- NLs kunnen aanspraken maken op voorzieningen of uitkeringen ( bijstand, kinderbijslag, huurtoeslag)
DUSSSS
Nederlanderschap heeft allerlei juridische gevolgen, bijvoorbeeld:
Recht om in NL te verblijven
Diplomatieke bescherming
Kiesrecht (actief en passief)
Aanspraak op voorzieningen
Uitlevering
Exterritoriale werking strafrecht
Aanspraak voorzieningen Diplomatieke bescherming: Bescherming van eigen staat in het buitenland.
Vreemdeling: Hij die de Nederlandse nationaliteit niet bezit. (art 1 lid 1e Rijkswet op het NLschap) > een vreemdeling heeft
geen recht op de bovenstaande juridische gevolgen behalve het laatste kopje. Deze kan hij alleen verkrijgen als hij rechtmatig
in NL verblijft.
De staat bepaalt zelf hoe iemand de nationaliteit van de staat verkrijgt of verliest.
• Kinderen van een Nederlandse ouder (Art 3 RWN) krijgen van rechtswege.
• Derde generatie (Art 3 RWN)
• Minderjarige die geadopteerd worden (Art 5 RWN)
•Tweede generatie
- Optieverklaring tussen 18 en 25 jaar (Art 6 RWN). Zij leggen deze verklaring af bij het gemeentehuis van hun woonplaats.
• Vreemdelingen die legaal 5 jaar in NL verblijven of 3 jaar getrouwd zijn met NLse partner en ouder zijn dan 18 kunnen
Naturalisatieverzoek indienen bij minister van justitie (Art 7 RWN). Voorwaarden: zij moeten geen gevaar vormen voor de
openbare orde en veiligheid, zij moeten ingeburgerd zijn en in de NLse samenleving de NLse taal beheersen. Zij moeten
hiervoor een naturalisatietoets maken.
Van degene die NLer wil worden, wordt verlangd dat hij afstand doet van zijn eigen Nationaliteit. Sommige staten zoals
marokko, verbieden dit. Burgers hebben dan dubbele nationaliteit en kunnen aanspraak maken in Marokko als in NL op
bepaalde rechten.
Identificatieplicht: art 1 Wet op de identificatieplicht (Wid) geeft aan met welke documenten iemand zijn identiteit, dus
nationaliteit kan aantonen … Bijvoorbeeld. Rijbewijs, paspoort, vreemdelingendocumenten, ID kaart, visum. Art 2 Wid
verplicht iedereen vanaf 14 jaar een identiteitsbewijs te laten zien bij politiecontroles.
Koppelingsbeginsel: art 10 lid 1 vreemdelingenwet. (Vw) Uitgangspunt dat het recht op een verstrekking of voorziening van
de overheid is gekoppeld aan het rechtmatig verblijf. Iemand die niet rechtmatig verblijft in NL kan geen aanspraak maken op
toekenning van verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen. Uitzondering lid 2.
Visum: Met een visum verleent Nederland toestemming aan een vreemdeling om gedurende korte tijd in Nederland te
verblijven. Max. 3 maanden. Wanneer de vreemdeling langer in Nederland wil blijven moet hij een machtiging tot voorlopig
verblijf aanvragen ( art 3.3 Vreemdelingenbesluit)
Voor kort verblijf (toerist, zaken, familiebezoek etc.) moet de vreemdeling in eigen land een visum aanvragen bij de NLse
ambassade. De ambassade is feitelijk een stukje Nlse grondgebied in het buitenland, waar de Nlse staatsmacht geldt.
Voor een langer verblijf bijv. Voor werk, studie of gezinshereniging moet de vreemdeling op een NLse ambassade een
zogeheten machtiging tot voorlopig verblijf aanvragen. In Nl kan daarna een zogenoemd verblijfsdocument regulier worden
aangevraagd ( art 14 Vw) vrije termijn van 6 maanden.
Naast reguliere vreemdelingen zijn er ook vreemdelingen die hun toevlucht (asylum) zoeken tot NL vanwege een
bedreigende situatie of slechte economische omstandigheden in hun land. Voor deze vluchtelingen gelden andere
toegangsregels. Asielzoekers moeten een verblijfsdocument asiel aanvragen in een NL aanmeldcentrum(art 28 Vw) Per 1 juli
2010 gaat een rust en voorbereidingstermijn van 6 dagen vooraf. Daarna wordt in een procedure die maximaal 8 dagen duurt
aan de asielzoeker duidelijk gemaakt of zijn verzoek om een rechtmatige verblijf in Nl kans van slagen heeft. De asielzoeker
