Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Inleiding Stress respons en evolutie _______________________________________________ 6
Onmiddellijke subjectieve stress-responsen: ____________________________________________________ 6
De omvang van het probleem, stress en ziekte: _________________________________________________ 6
Empirisch bewijs stress en ziekte: ____________________________________________________________ 6
Direct VS indirect _______________________________________________________________________ 6
Biologische theorieën over stress ____________________________________________________________ 7
Evolutie theoretisch kader voor de psychobiologische stress respons ________________________________ 8
Drie consequenties van haar fylogenetische ouderdom ________________________________________ 8
Basale psychologische factoren die het effect van stress op het lichaam bepalen ______________________ 9
Stressor-demensies _____________________________________________________________________ 9
Aversiviteit (soort dreiging) _____________________________________________________________ 9
Oncontroleerbaarheid & onvoorspelbaarheid ______________________________________________ 9
Respons-patronen _____________________________________________________________________ 10
Hoe kan stress het lichaam beinvloeden?_________________________________________________ 10
Er zijn twee systemen waar van het heel belangrijk is dat je ze kent. ___________________________ 11
Functie van biologische stress-respons ___________________________________________________ 14
Er zijn drie typen responsen die ziekte kunnen veroorzaken: _________________________________ 14
Hoorcollege 2: Wie wordt ziek en van welke stress? _____________________________________________ 17
Vaak voorkomende oorzaken van ziekte/gezondheidsklachten ____________________________________ 17
Verschillende soorten stressoren _________________________________________________________ 18
1.Life changing events ________________________________________________________________ 19
Life changing events en gezondheid ___________________________________________________ 19
2.Daily hassles, dagelijkse problemen____________________________________________________ 20
3.Chronische stressoren ______________________________________________________________ 21
Modulatoren van de stress respons _______________________________________________________ 22
Sociale steun _______________________________________________________________________ 22
Direct effect ______________________________________________________________________ 23
Indirecte effecten _________________________________________________________________ 23
Waargenomen oncontroleerbaarheid en voorspelbaarheid __________________________________ 23
Afreageren: Outlet for frustration_______________________________________________________ 23
Persoonlijkheid _____________________________________________________________________ 24
Hoorcollege 3: Stress, hartaanvallen en ‘killer’-cellen ____________________________________________ 26
1. Stress and cardiovascular disease _________________________________________________________ 26
2. Role of immuno-suppression in the stress-disease model_______________________________________ 28
Geschiedenis _________________________________________________________________________ 28
3. Basic knowlegde of the immune system ____________________________________________________ 29
Types of immunity ___________________________________________________________________ 30
Specific cells and fluids _______________________________________________________________ 30
The immune response ________________________________________________________________ 31
, 4. Routes from psychological factors to changes in the immune system _____________________________ 32
Waarom eerst versterking immuunrespons en daarna verzwakking? _____________________________ 34
Voorbeelden experimenten acute, oncontroleerbare stress ____________________________________ 34
Voorbeeld 1: _______________________________________________________________________ 34
Voorbeeld 2 ________________________________________________________________________ 36
5. Influence on disease ___________________________________________________________________ 36
Chronische stress & imuun-gerelateerde ziekten _____________________________________________ 36
Wat vaak is onderzocht zijn de volgende verbanden ________________________________________ 36
Hoorcollege 4: Stress en levenscyclus: Stofwisseling, veroudering, seks & voortplanting, groei. __________ 38
Stress en Stofwisseling____________________________________________________________________ 38
Insuline ___________________________________________________________________________ 38
1 & 2 Stofwisseling onder stress: een omgekeerd effect _______________________________________ 39
3 Insuline resistentie ___________________________________________________________________ 39
4 Energie van inactieve naar actieve spieren ________________________________________________ 39
5 meer ‘slecht’ cholesterol (LDL) en minder ‘goed’ cholesterol (HDL) _____________________________ 39
Van stress naar ziekte ____________________________________________________________________ 39
Diabetes _____________________________________________________________________________ 40
Chrnoische stress verterkt specifiek de volgende schadeijke effecten van diabetes type 1: _________ 40
Chronische stress versterkt specifiek de volgende schadelijke effecten van diabetes type 2: ________ 40
Zwaarlijvige ________________________________________________________________________ 40
Samenvattend- Stofwisseling & Stress ___________________________________________________ 41
Maag en darmproblemen _______________________________________________________________ 41
Eetlust ______________________________________________________________________________ 42
Zweren ______________________________________________________________________________ 42
Wanneer zweren? ___________________________________________________________________ 43
Zweren door stress: verschillende theorien _______________________________________________ 43
Darmproblemen: Irritable Bowel Syndrome _________________________________________________ 44
Chronische versus frequente stres ___________________________________________________________ 45
Frequente stress/herstel cycli ____________________________________________________________ 45
Chronic stress ________________________________________________________________________ 45
Stress en veroudering ____________________________________________________________________ 45
Twee theorieën over stress en veroudering _________________________________________________ 45
Met ouder worden neemt de capaciteit om met stress om te gaan af __________________________ 45
Stress kan ouderdom versnellen ________________________________________________________ 46
Stess, Seks en voortplaning ________________________________________________________________ 47
Stress en groei ________________________________________________________________________ 47
Hoorcollege 5: Chronische Stress & onbewuste stress ____________________________________________ 48
Introductie: Stress and negative emotions & disease ____________________________________________ 48
Direct bewijs wat ziekte aan negatieve emoties linkt__________________________________________ 48
Emotion specific physiologic & health effects __________________________________________________ 48
Verschillen tussen emtoties: op het gebied van functie (actietendens): _________________________ 49
Theorie 1: gelijke initiele fysiologische responses voor verschillende emoties ______________________ 49
Theorie 2: two-dimensional models _______________________________________________________ 50
Theorie 3: Anger with challenge and anger with threat ________________________________________ 51
2
, Simplifying the theoretical model: ______________________________________________________ 52
Samenvatting emotionele specifiteit & gezondheid _________________________________________ 52
3.Perservative emotional cognition: ‘’Keeping the trouble online’’ _________________________________ 53
Gezondheidsrelevantie van worry ________________________________________________________ 54
Patient E.P: Patient “E.P.’’ _____________________________________________________________ 54
Reactiviteits model ____________________________________________________________________ 55
Prolonged activation model _____________________________________________________________ 55
4.Onbewuste stress ______________________________________________________________________ 56
Aanwijzing onbewuste stress 1 : Verlengde cardiac effecten van stress & worry tijdens slaap in de nacht 57
Aanwijzing 2: Stressors & worry hebben verlengde cardiac effecten van twee uur ( onafhankelijk van worry
en levenstijl) _________________________________________________________________________ 57
Aanwijzing 3: langzaam psychologische herstel van boosheid is niet veroorzaakt door bewuste anger-
related gedachten (anger rumination) _____________________________________________________ 57
Aanwijzing 4: Subliminal (=zonder bewustzijn) bedreigende foto’s vergroten fysiologische activiteit ____ 57
Aanwijzing 5: Subliminal primes of negative stereotypes of aging increase bloodpressure ____________ 58
The EXTENDED perservative cognition hypothesis ____________________________________________ 58
Hoorcollege 6: stress, pijn en subjectieve gezondheidsklachten ____________________________________ 61
Inhoud college __________________________________________________________________________ 61
Introductie pijn _________________________________________________________________________ 61
Reumatoïde artritis ____________________________________________________________________ 62
Fibromyalgie _________________________________________________________________________ 62
Pijn is heel erg complex fenomeen ________________________________________________________ 62
Subjectieve gezondheidsklachten ___________________________________________________________ 63
Syndromen waarin subjectieve gezondheidsklachten een grote rol spelen ________________________ 63
Wat is pijn? ____________________________________________________________________________ 63
Biomedisch pijnmodel __________________________________________________________________ 63
Het multidimensionale pijnmodel _______________________________________________________ 64
Gate control Theory & neuromatrix model of pain _________________________________________ 64
Wat is de definitie van pijn? _____________________________________________________________ 64
Verschillende soorten pijn_______________________________________________________________ 65
Actute, scherpe, plotselinge pijn ________________________________________________________ 65
Langzame, diffuse, contstante pijn ______________________________________________________ 65
Pijnveranderingen _____________________________________________________________________ 65
Samenvatting wat is pijn ________________________________________________________________ 66
Stress, pijn en subjectieve gezondheidsklachten ________________________________________________ 66
Stress als risicofactor voor ontwikkeling van pijn en subjectieve gezondheidsklachten _____________ 66
Stress als risico voor verergering van pijn en subjectieve gezondheidsklachten ___________________ 67
Samenvatting subjectieve gezondheidsklachten. _____________________________________________ 67
Stress mechanismen: fysiologisch ___________________________________________________________ 67
Stress-systeem responsen _______________________________________________________________ 67
Acute stress ________________________________________________________________________ 67
Chronische stress ____________________________________________________________________ 67
Somatische sentisisatie _________________________________________________________________ 68
Samengevat fysiologische stress mechanismen ______________________________________________ 69
Stressmechanismen: Psychologisch__________________________________________________________ 69
3
, Emoties _____________________________________________________________________________ 69
Onderzoek prospectieve verbanden emoties-pijn: _________________________________________ 69
Causale invloed van emoties op pijn: ____________________________________________________ 69
Onbegrip voor chronische pijn _________________________________________________________ 70
Samenvatting _______________________________________________________________________ 70
Cognities en gedrag ____________________________________________________________________ 70
Casus 1 – somatische amplificatie _______________________________________________________ 70
Casus 2- somatische de-amplificatie _____________________________________________________ 71
Cognitieve sensitisatie ________________________________________________________________ 71
Voorbeeld missattributie van lichamelijke arousal (pennebaker, 1982) _______________________ 71
Pijngerelateerde cognities _____________________________________________________________ 71
Pijnvermijdingspatroon _______________________________________________________________ 72
Pijn persistentie patroon ______________________________________________________________ 72
Samenvatting cognities _______________________________________________________________ 73
Verwachtingen________________________________________________________________________ 73
Placebo/nocebo effect _______________________________________________________________ 73
Samenvatitng verwachtingen __________________________________________________________ 75
Stress-management interventies voor pijn en subjectieve gezondheidsklachten ______________________ 75
Emotionele interventies ________________________________________________________________ 76
Cognitieve interventies _________________________________________________________________ 76
Verwachtings interventies _______________________________________________________________ 76
Conclusies ___________________________________________________________________________ 77
Artikel college 6- Eriksen en Ursin (2004) _____________________________________________________ 78
Subjective Health complaints, sentization, and sustained cognitive activation (stress) _______________ 78
Introductie _________________________________________________________________________ 78
Symptoms or complaints? _____________________________________________________________ 78
Sensitization and its psychobiological basis _______________________________________________ 79
Cognitive bias, comorbidity, and sentisization to complaints _________________________________ 79
Cognitive activation theory of stress_____________________________________________________ 80
Conclusie __________________________________________________________________________ 81
hoorcollege 7: WErk stress __________________________________________________________________ 81
How your job is kiling you _________________________________________________________________ 81
De positieve kanten van werk ______________________________________________________________ 81
Early symptoms of occupational stress _______________________________________________________ 82
Fysiek _____________________________________________________________________________ 82
Psychologisch_______________________________________________________________________ 82
Behavioral _________________________________________________________________________ 82
Lange termijn condequenties van occupational stress ___________________________________________ 82
Fysiek _____________________________________________________________________________ 82
Psychologisch_______________________________________________________________________ 82
Behavioural ________________________________________________________________________ 82
Ontwikkeleing van Burnout (Maslach, 1993) __________________________________________________ 82
Prevalence burnout klachten ____________________________________________________________ 83
Coronary heart disease (CHD) ______________________________________________________________ 83
Absenteeism in Europa ___________________________________________________________________ 83
4
, Negatieve consequenties van occupational stress ______________________________________________ 83
Individuele werknemer _________________________________________________________________ 83
Werkgever/organisatie _________________________________________________________________ 83
Society ______________________________________________________________________________ 83
Factoren die een rol spelen bij de ‘Stress’ Response ____________________________________________ 84
De soorten werkstressoren à taxonomie (sonnentag & frese) ____________________________________ 84
Acute stress ________________________________________________________________________ 84
Chronische stress ____________________________________________________________________ 84
Acute severe stressors (traumatic events) = ‘Critical incident’ __________________________________ 85
Important aspects of critical incidents: ___________________________________________________ 85
Consequences of Critical Incidents ______________________________________________________ 85
Challenge vs Hindrance stressors _________________________________________________________ 85
Hoe hebben werk stressoren invloed op fysieke en mentale gezondheid? ____________________________ 85
Risico op een neerwaardse spiraal ________________________________________________________ 86
Job insecurity- infecties en gezondheidsklachten onderzoek ___________________________________ 86
Occupational stress theories _______________________________________________________________ 87
Theoretische modellen over de relatie tussen stressvolle situaties en strains (stressresponsen) __________ 88
‘simple’ cause-consequence view (oorzaak gevolg) ___________________________________________ 88
Vitamin model ______________________________________________________________________ 88
Onderzoek naar vitamine model ________________________________________________________ 89
Interactional views ____________________________________________________________________ 89
Job Demand-Control Model ___________________________________________________________ 89
Job Demands-Resources JDR model (bakker & demerouti, 2007) ______________________________ 90
Demand-induced Strain Compensation (DISC) model (Jonge & Dormann, 2005) __________________ 91
Effort-Reward Imbalance (ERI) model____________________________________________________ 92
Person-enviroment Fit model __________________________________________________________ 93
Modellen van het stress proces _____________________________________________________________ 95
Transactional view _____________________________________________________________________ 95
Transactionele model van Lazarus ______________________________________________________ 95
Cybernetic model ___________________________________________________________________ 95
Diagnostische toets________________________________________________________________________ 96
5
,HOORCOLLEGE 1: INLEIDING STRESS RESPONS EN
EVOLUTIE
Onmiddellijke subjectieve stress-responsen :
De omvang van het probleem, stress en ziekte:
Empirisch bewijs stress en ziekte:
Direct VS indirect
6
,Biologische theorieën over stress
7
,Evolutie theoretisch kader voor de psychobiologische stress respons
Drie consequenties van haar fylogenetische ouderdom
8
, Basale psychologische factoren die het effect van stress op het lichaam
bepalen
Stressor-demensies
Aversiviteit (soort dreiging)
Oncontroleerbaarheid & onvoorspelbaarheid
9
Hoorcollege 1: Inleiding Stress respons en evolutie _______________________________________________ 6
Onmiddellijke subjectieve stress-responsen: ____________________________________________________ 6
De omvang van het probleem, stress en ziekte: _________________________________________________ 6
Empirisch bewijs stress en ziekte: ____________________________________________________________ 6
Direct VS indirect _______________________________________________________________________ 6
Biologische theorieën over stress ____________________________________________________________ 7
Evolutie theoretisch kader voor de psychobiologische stress respons ________________________________ 8
Drie consequenties van haar fylogenetische ouderdom ________________________________________ 8
Basale psychologische factoren die het effect van stress op het lichaam bepalen ______________________ 9
Stressor-demensies _____________________________________________________________________ 9
Aversiviteit (soort dreiging) _____________________________________________________________ 9
Oncontroleerbaarheid & onvoorspelbaarheid ______________________________________________ 9
Respons-patronen _____________________________________________________________________ 10
Hoe kan stress het lichaam beinvloeden?_________________________________________________ 10
Er zijn twee systemen waar van het heel belangrijk is dat je ze kent. ___________________________ 11
Functie van biologische stress-respons ___________________________________________________ 14
Er zijn drie typen responsen die ziekte kunnen veroorzaken: _________________________________ 14
Hoorcollege 2: Wie wordt ziek en van welke stress? _____________________________________________ 17
Vaak voorkomende oorzaken van ziekte/gezondheidsklachten ____________________________________ 17
Verschillende soorten stressoren _________________________________________________________ 18
1.Life changing events ________________________________________________________________ 19
Life changing events en gezondheid ___________________________________________________ 19
2.Daily hassles, dagelijkse problemen____________________________________________________ 20
3.Chronische stressoren ______________________________________________________________ 21
Modulatoren van de stress respons _______________________________________________________ 22
Sociale steun _______________________________________________________________________ 22
Direct effect ______________________________________________________________________ 23
Indirecte effecten _________________________________________________________________ 23
Waargenomen oncontroleerbaarheid en voorspelbaarheid __________________________________ 23
Afreageren: Outlet for frustration_______________________________________________________ 23
Persoonlijkheid _____________________________________________________________________ 24
Hoorcollege 3: Stress, hartaanvallen en ‘killer’-cellen ____________________________________________ 26
1. Stress and cardiovascular disease _________________________________________________________ 26
2. Role of immuno-suppression in the stress-disease model_______________________________________ 28
Geschiedenis _________________________________________________________________________ 28
3. Basic knowlegde of the immune system ____________________________________________________ 29
Types of immunity ___________________________________________________________________ 30
Specific cells and fluids _______________________________________________________________ 30
The immune response ________________________________________________________________ 31
, 4. Routes from psychological factors to changes in the immune system _____________________________ 32
Waarom eerst versterking immuunrespons en daarna verzwakking? _____________________________ 34
Voorbeelden experimenten acute, oncontroleerbare stress ____________________________________ 34
Voorbeeld 1: _______________________________________________________________________ 34
Voorbeeld 2 ________________________________________________________________________ 36
5. Influence on disease ___________________________________________________________________ 36
Chronische stress & imuun-gerelateerde ziekten _____________________________________________ 36
Wat vaak is onderzocht zijn de volgende verbanden ________________________________________ 36
Hoorcollege 4: Stress en levenscyclus: Stofwisseling, veroudering, seks & voortplanting, groei. __________ 38
Stress en Stofwisseling____________________________________________________________________ 38
Insuline ___________________________________________________________________________ 38
1 & 2 Stofwisseling onder stress: een omgekeerd effect _______________________________________ 39
3 Insuline resistentie ___________________________________________________________________ 39
4 Energie van inactieve naar actieve spieren ________________________________________________ 39
5 meer ‘slecht’ cholesterol (LDL) en minder ‘goed’ cholesterol (HDL) _____________________________ 39
Van stress naar ziekte ____________________________________________________________________ 39
Diabetes _____________________________________________________________________________ 40
Chrnoische stress verterkt specifiek de volgende schadeijke effecten van diabetes type 1: _________ 40
Chronische stress versterkt specifiek de volgende schadelijke effecten van diabetes type 2: ________ 40
Zwaarlijvige ________________________________________________________________________ 40
Samenvattend- Stofwisseling & Stress ___________________________________________________ 41
Maag en darmproblemen _______________________________________________________________ 41
Eetlust ______________________________________________________________________________ 42
Zweren ______________________________________________________________________________ 42
Wanneer zweren? ___________________________________________________________________ 43
Zweren door stress: verschillende theorien _______________________________________________ 43
Darmproblemen: Irritable Bowel Syndrome _________________________________________________ 44
Chronische versus frequente stres ___________________________________________________________ 45
Frequente stress/herstel cycli ____________________________________________________________ 45
Chronic stress ________________________________________________________________________ 45
Stress en veroudering ____________________________________________________________________ 45
Twee theorieën over stress en veroudering _________________________________________________ 45
Met ouder worden neemt de capaciteit om met stress om te gaan af __________________________ 45
Stress kan ouderdom versnellen ________________________________________________________ 46
Stess, Seks en voortplaning ________________________________________________________________ 47
Stress en groei ________________________________________________________________________ 47
Hoorcollege 5: Chronische Stress & onbewuste stress ____________________________________________ 48
Introductie: Stress and negative emotions & disease ____________________________________________ 48
Direct bewijs wat ziekte aan negatieve emoties linkt__________________________________________ 48
Emotion specific physiologic & health effects __________________________________________________ 48
Verschillen tussen emtoties: op het gebied van functie (actietendens): _________________________ 49
Theorie 1: gelijke initiele fysiologische responses voor verschillende emoties ______________________ 49
Theorie 2: two-dimensional models _______________________________________________________ 50
Theorie 3: Anger with challenge and anger with threat ________________________________________ 51
2
, Simplifying the theoretical model: ______________________________________________________ 52
Samenvatting emotionele specifiteit & gezondheid _________________________________________ 52
3.Perservative emotional cognition: ‘’Keeping the trouble online’’ _________________________________ 53
Gezondheidsrelevantie van worry ________________________________________________________ 54
Patient E.P: Patient “E.P.’’ _____________________________________________________________ 54
Reactiviteits model ____________________________________________________________________ 55
Prolonged activation model _____________________________________________________________ 55
4.Onbewuste stress ______________________________________________________________________ 56
Aanwijzing onbewuste stress 1 : Verlengde cardiac effecten van stress & worry tijdens slaap in de nacht 57
Aanwijzing 2: Stressors & worry hebben verlengde cardiac effecten van twee uur ( onafhankelijk van worry
en levenstijl) _________________________________________________________________________ 57
Aanwijzing 3: langzaam psychologische herstel van boosheid is niet veroorzaakt door bewuste anger-
related gedachten (anger rumination) _____________________________________________________ 57
Aanwijzing 4: Subliminal (=zonder bewustzijn) bedreigende foto’s vergroten fysiologische activiteit ____ 57
Aanwijzing 5: Subliminal primes of negative stereotypes of aging increase bloodpressure ____________ 58
The EXTENDED perservative cognition hypothesis ____________________________________________ 58
Hoorcollege 6: stress, pijn en subjectieve gezondheidsklachten ____________________________________ 61
Inhoud college __________________________________________________________________________ 61
Introductie pijn _________________________________________________________________________ 61
Reumatoïde artritis ____________________________________________________________________ 62
Fibromyalgie _________________________________________________________________________ 62
Pijn is heel erg complex fenomeen ________________________________________________________ 62
Subjectieve gezondheidsklachten ___________________________________________________________ 63
Syndromen waarin subjectieve gezondheidsklachten een grote rol spelen ________________________ 63
Wat is pijn? ____________________________________________________________________________ 63
Biomedisch pijnmodel __________________________________________________________________ 63
Het multidimensionale pijnmodel _______________________________________________________ 64
Gate control Theory & neuromatrix model of pain _________________________________________ 64
Wat is de definitie van pijn? _____________________________________________________________ 64
Verschillende soorten pijn_______________________________________________________________ 65
Actute, scherpe, plotselinge pijn ________________________________________________________ 65
Langzame, diffuse, contstante pijn ______________________________________________________ 65
Pijnveranderingen _____________________________________________________________________ 65
Samenvatting wat is pijn ________________________________________________________________ 66
Stress, pijn en subjectieve gezondheidsklachten ________________________________________________ 66
Stress als risicofactor voor ontwikkeling van pijn en subjectieve gezondheidsklachten _____________ 66
Stress als risico voor verergering van pijn en subjectieve gezondheidsklachten ___________________ 67
Samenvatting subjectieve gezondheidsklachten. _____________________________________________ 67
Stress mechanismen: fysiologisch ___________________________________________________________ 67
Stress-systeem responsen _______________________________________________________________ 67
Acute stress ________________________________________________________________________ 67
Chronische stress ____________________________________________________________________ 67
Somatische sentisisatie _________________________________________________________________ 68
Samengevat fysiologische stress mechanismen ______________________________________________ 69
Stressmechanismen: Psychologisch__________________________________________________________ 69
3
, Emoties _____________________________________________________________________________ 69
Onderzoek prospectieve verbanden emoties-pijn: _________________________________________ 69
Causale invloed van emoties op pijn: ____________________________________________________ 69
Onbegrip voor chronische pijn _________________________________________________________ 70
Samenvatting _______________________________________________________________________ 70
Cognities en gedrag ____________________________________________________________________ 70
Casus 1 – somatische amplificatie _______________________________________________________ 70
Casus 2- somatische de-amplificatie _____________________________________________________ 71
Cognitieve sensitisatie ________________________________________________________________ 71
Voorbeeld missattributie van lichamelijke arousal (pennebaker, 1982) _______________________ 71
Pijngerelateerde cognities _____________________________________________________________ 71
Pijnvermijdingspatroon _______________________________________________________________ 72
Pijn persistentie patroon ______________________________________________________________ 72
Samenvatting cognities _______________________________________________________________ 73
Verwachtingen________________________________________________________________________ 73
Placebo/nocebo effect _______________________________________________________________ 73
Samenvatitng verwachtingen __________________________________________________________ 75
Stress-management interventies voor pijn en subjectieve gezondheidsklachten ______________________ 75
Emotionele interventies ________________________________________________________________ 76
Cognitieve interventies _________________________________________________________________ 76
Verwachtings interventies _______________________________________________________________ 76
Conclusies ___________________________________________________________________________ 77
Artikel college 6- Eriksen en Ursin (2004) _____________________________________________________ 78
Subjective Health complaints, sentization, and sustained cognitive activation (stress) _______________ 78
Introductie _________________________________________________________________________ 78
Symptoms or complaints? _____________________________________________________________ 78
Sensitization and its psychobiological basis _______________________________________________ 79
Cognitive bias, comorbidity, and sentisization to complaints _________________________________ 79
Cognitive activation theory of stress_____________________________________________________ 80
Conclusie __________________________________________________________________________ 81
hoorcollege 7: WErk stress __________________________________________________________________ 81
How your job is kiling you _________________________________________________________________ 81
De positieve kanten van werk ______________________________________________________________ 81
Early symptoms of occupational stress _______________________________________________________ 82
Fysiek _____________________________________________________________________________ 82
Psychologisch_______________________________________________________________________ 82
Behavioral _________________________________________________________________________ 82
Lange termijn condequenties van occupational stress ___________________________________________ 82
Fysiek _____________________________________________________________________________ 82
Psychologisch_______________________________________________________________________ 82
Behavioural ________________________________________________________________________ 82
Ontwikkeleing van Burnout (Maslach, 1993) __________________________________________________ 82
Prevalence burnout klachten ____________________________________________________________ 83
Coronary heart disease (CHD) ______________________________________________________________ 83
Absenteeism in Europa ___________________________________________________________________ 83
4
, Negatieve consequenties van occupational stress ______________________________________________ 83
Individuele werknemer _________________________________________________________________ 83
Werkgever/organisatie _________________________________________________________________ 83
Society ______________________________________________________________________________ 83
Factoren die een rol spelen bij de ‘Stress’ Response ____________________________________________ 84
De soorten werkstressoren à taxonomie (sonnentag & frese) ____________________________________ 84
Acute stress ________________________________________________________________________ 84
Chronische stress ____________________________________________________________________ 84
Acute severe stressors (traumatic events) = ‘Critical incident’ __________________________________ 85
Important aspects of critical incidents: ___________________________________________________ 85
Consequences of Critical Incidents ______________________________________________________ 85
Challenge vs Hindrance stressors _________________________________________________________ 85
Hoe hebben werk stressoren invloed op fysieke en mentale gezondheid? ____________________________ 85
Risico op een neerwaardse spiraal ________________________________________________________ 86
Job insecurity- infecties en gezondheidsklachten onderzoek ___________________________________ 86
Occupational stress theories _______________________________________________________________ 87
Theoretische modellen over de relatie tussen stressvolle situaties en strains (stressresponsen) __________ 88
‘simple’ cause-consequence view (oorzaak gevolg) ___________________________________________ 88
Vitamin model ______________________________________________________________________ 88
Onderzoek naar vitamine model ________________________________________________________ 89
Interactional views ____________________________________________________________________ 89
Job Demand-Control Model ___________________________________________________________ 89
Job Demands-Resources JDR model (bakker & demerouti, 2007) ______________________________ 90
Demand-induced Strain Compensation (DISC) model (Jonge & Dormann, 2005) __________________ 91
Effort-Reward Imbalance (ERI) model____________________________________________________ 92
Person-enviroment Fit model __________________________________________________________ 93
Modellen van het stress proces _____________________________________________________________ 95
Transactional view _____________________________________________________________________ 95
Transactionele model van Lazarus ______________________________________________________ 95
Cybernetic model ___________________________________________________________________ 95
Diagnostische toets________________________________________________________________________ 96
5
,HOORCOLLEGE 1: INLEIDING STRESS RESPONS EN
EVOLUTIE
Onmiddellijke subjectieve stress-responsen :
De omvang van het probleem, stress en ziekte:
Empirisch bewijs stress en ziekte:
Direct VS indirect
6
,Biologische theorieën over stress
7
,Evolutie theoretisch kader voor de psychobiologische stress respons
Drie consequenties van haar fylogenetische ouderdom
8
, Basale psychologische factoren die het effect van stress op het lichaam
bepalen
Stressor-demensies
Aversiviteit (soort dreiging)
Oncontroleerbaarheid & onvoorspelbaarheid
9
