NK
Wetenschapsfilosofie
Vwo 5
College 1 Inleiding wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie als een van de
verschillende filosofische
subdisciplines:
Wetenschapsfilosofie is een vrij nieuwe
tak binnen de filosofie. Deze wil de
spectaculaire ontwikkelingen binnen de
natuurwetenschappen in kaart brengen
en op wetenschappelijke manier
verduidelijken.
Link: Verschil wetenschapshistoricus en een wetenschapsfilosoof
Vragen:
1. Wat is het verschil tussen een wetenschapshistoricus en een wetenschapsfilosoof?
Welke vragen zijn meer historisch van aard en welke meer filosofisch?
Een wetenschapshistoricus richt zich meer op de geschiedenis van de wetenschap.
Hierbij stel je vragen als:
■ Wat waren de belangrijkste wetenschappelijke mozaïeken
■ Wat waren de belangrijkste overgangen in de mozaïeken?
Een wetenschapsfilosoof probeert meer de onderliggende mechanismes te
begrijpen. Hierbij stel je vragen als:
■ Is er zoiets als absolute kennis?
■ Hoe evalueren we concurrerende theorieën?
■ Wat is het mechanisme van wetenschappelijke verandering?
■ Bestaat er iets als wetenschappelijke vooruitgang?
■ Wat maakt een theorie wetenschappelijk? (verschil wetenschap en
pseudowetenschappen)
2. Barsegyan spreekt over een wetenschappelijke mozaiek. Verklaar dit begrip.
Waarom is het relevant voor een wetenschapsfilosoof?
Een wetenschappelijke mozaiek is een verzamleing
van allerlei vershcillende soorten geaccepteerde
wetenschappenlijke theorieen.
Dit is relevant voor een wetenschapsfilosoof omdat
hierbij de vraag gesteld wordt of alles in de mozaiek
verandert of er een onderdeel is dat altijd in de
mozaiek zal blijven. Hieruit ontstaan vragen die
relevant zijn voor een wetenschapsfilosoof.
,NK
3. Wat is een demarcatie principe en voor het beantwoorden van welke filosofische
vragen is dit relevant?
Dit is een criterium om wetenschappelijke kennis van pseudo-wetenschappelijke
kennis te onderscheiden. Dit is relevant voor de laatste filosofische vraag. Dus voor
een wetenschapsfilosoof.
Artikel: We Zijn als Einsteins Clo, en geen allesweters
Vragen:
1. Welke wetenschapsfilosofische vraag uit de vorige slide wordt in dit artikel
nadrukkelijk aan de orde gesteld?
Er wordt nadruk gelegd op de vraag of er zoiets is als absolute kennis.
2. Probeer in je eigen woorden de metafoor van Einsteins vlo uit te leggen. Waarom
opent het artikel met deze metafoor?
Hij opent het artikel hiermee omdat hij met zo’n voorbeeld heel makkelijk duidelijk
kan maken dat de mogelijkheid simpelweg niet aanwezig is. Als wij aan een vlo
denken, denken we niet direct aan het feit dat deze vlo heel veel beschikbare
capaciteit heeft voor wetenschappelijke kennis. Hij maakt op een leuke manier
duidelijk dat sommige dingen nou eenmaal niet tot onze beschikking liggen (in ons
hoofd).
3. Wat is het scientisme?
De opvatting dat alleen de (natuur)wetenschappen tot waardevolle kennis over de
wereld leiden en dat filosofie alleen zinvol is als ze de wetenschappelijke methode
hanteert. Alternatieve kennisbronnen zoals kunst, godsdienst of intuïtie worden als
zinloos van de hand gewezen.
College 2 Hoe weet ik zeker dat de buitenwereld bestaat?
Twee stromingen:
Rationalisme (René Descartes) Empirisme (David Hume)
!"#"$"%#"&&'(%'(%)"$(*+&,"-'.#"%#"&&'(%/% Zekere kennis is ervaringskennis
(zintuiglijke ervaringen).
)"$(*+&,%0"1$2'#"&%3$","45
Aangeboren ideeën (God). Tabula rasa (menselijke geest is bij
geboorte een onbeschreven blad en wordt
gevuld door ervaringen).
“Onze zintuigen kunnen ons misleiden”. Onze geest is in den beginsel leeg, maar
deze wordt gevuld door zintuiglijke
ervaringen.
Wiskunde kennis (bewijzen die waar zijn Observaties en experimenten.
door hun definities).
6+*')'(7"%/%"$%8'.&%',""9&%,'"%++&0"1:$"&%
8'.&5
, NK
René Descartes: “God en volmaaktheid: dit zijn geen ideeën die we kunnen opdoen door
kennis, deze moeten wel aangeboren zijn.”
Link: Waarom is 2+1=3? Waarom zijn alle zwanen wit? Waarom geldt de wet van gravitatie?
(Vanaf 2min40-12min)
Samenvatting college:
Waarom is 2+1=3?
We hebben geen observaties of experimenten
nodig om te weten dat 2+1=3.
Het is gewoon zo, het is zekere kennis.
Bevat eigenlijk geen nieuwe informatie.
Dit behoort tot het rationalisme.
Waarom zijn alle zwanen wit?
Om hier zeker van te zijn moeten er
observaties of experimenten uitgevoerd
worden.
Het staat niet vast, om tot een conclusie te
komen is ervaringskennis nodig.
Dit behoort tot het empirisme.
Waarom geldt de wet van gravitatie?
Om hier zeker van te zijn moeten er
observaties of experimenten uitgevoerd
worden.
Het staat niet vast, om tot een conclusie te
komen is ervaringskennis nodig.
Dit behoort tot het empirisme.
Deductie versus Inductie (link)
Deductieve argumenten maken gebruik van premissen, dat zijn een soort basis regels die per
definitie waar zijn. Bij een deductie beredenering volgt de conclusie uit meerdere premissen
waardoor ook de conclusie per definitie waar is:
Bijvoorbeeld:
- alle mensen zijn sterfelijk
- ik ben een mens
conclusie: ik ben sterfelijk
Bij inductie draait het om generaliseren (= van concrete naar algemene uitspraken). Als men
in verschillende situaties heeft waargenomen dat iets telkens gebeurt, dan trekt men daaruit
de conclusie dat dit altijd zal gebeuren.
Wetenschapsfilosofie
Vwo 5
College 1 Inleiding wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie als een van de
verschillende filosofische
subdisciplines:
Wetenschapsfilosofie is een vrij nieuwe
tak binnen de filosofie. Deze wil de
spectaculaire ontwikkelingen binnen de
natuurwetenschappen in kaart brengen
en op wetenschappelijke manier
verduidelijken.
Link: Verschil wetenschapshistoricus en een wetenschapsfilosoof
Vragen:
1. Wat is het verschil tussen een wetenschapshistoricus en een wetenschapsfilosoof?
Welke vragen zijn meer historisch van aard en welke meer filosofisch?
Een wetenschapshistoricus richt zich meer op de geschiedenis van de wetenschap.
Hierbij stel je vragen als:
■ Wat waren de belangrijkste wetenschappelijke mozaïeken
■ Wat waren de belangrijkste overgangen in de mozaïeken?
Een wetenschapsfilosoof probeert meer de onderliggende mechanismes te
begrijpen. Hierbij stel je vragen als:
■ Is er zoiets als absolute kennis?
■ Hoe evalueren we concurrerende theorieën?
■ Wat is het mechanisme van wetenschappelijke verandering?
■ Bestaat er iets als wetenschappelijke vooruitgang?
■ Wat maakt een theorie wetenschappelijk? (verschil wetenschap en
pseudowetenschappen)
2. Barsegyan spreekt over een wetenschappelijke mozaiek. Verklaar dit begrip.
Waarom is het relevant voor een wetenschapsfilosoof?
Een wetenschappelijke mozaiek is een verzamleing
van allerlei vershcillende soorten geaccepteerde
wetenschappenlijke theorieen.
Dit is relevant voor een wetenschapsfilosoof omdat
hierbij de vraag gesteld wordt of alles in de mozaiek
verandert of er een onderdeel is dat altijd in de
mozaiek zal blijven. Hieruit ontstaan vragen die
relevant zijn voor een wetenschapsfilosoof.
,NK
3. Wat is een demarcatie principe en voor het beantwoorden van welke filosofische
vragen is dit relevant?
Dit is een criterium om wetenschappelijke kennis van pseudo-wetenschappelijke
kennis te onderscheiden. Dit is relevant voor de laatste filosofische vraag. Dus voor
een wetenschapsfilosoof.
Artikel: We Zijn als Einsteins Clo, en geen allesweters
Vragen:
1. Welke wetenschapsfilosofische vraag uit de vorige slide wordt in dit artikel
nadrukkelijk aan de orde gesteld?
Er wordt nadruk gelegd op de vraag of er zoiets is als absolute kennis.
2. Probeer in je eigen woorden de metafoor van Einsteins vlo uit te leggen. Waarom
opent het artikel met deze metafoor?
Hij opent het artikel hiermee omdat hij met zo’n voorbeeld heel makkelijk duidelijk
kan maken dat de mogelijkheid simpelweg niet aanwezig is. Als wij aan een vlo
denken, denken we niet direct aan het feit dat deze vlo heel veel beschikbare
capaciteit heeft voor wetenschappelijke kennis. Hij maakt op een leuke manier
duidelijk dat sommige dingen nou eenmaal niet tot onze beschikking liggen (in ons
hoofd).
3. Wat is het scientisme?
De opvatting dat alleen de (natuur)wetenschappen tot waardevolle kennis over de
wereld leiden en dat filosofie alleen zinvol is als ze de wetenschappelijke methode
hanteert. Alternatieve kennisbronnen zoals kunst, godsdienst of intuïtie worden als
zinloos van de hand gewezen.
College 2 Hoe weet ik zeker dat de buitenwereld bestaat?
Twee stromingen:
Rationalisme (René Descartes) Empirisme (David Hume)
!"#"$"%#"&&'(%'(%)"$(*+&,"-'.#"%#"&&'(%/% Zekere kennis is ervaringskennis
(zintuiglijke ervaringen).
)"$(*+&,%0"1$2'#"&%3$","45
Aangeboren ideeën (God). Tabula rasa (menselijke geest is bij
geboorte een onbeschreven blad en wordt
gevuld door ervaringen).
“Onze zintuigen kunnen ons misleiden”. Onze geest is in den beginsel leeg, maar
deze wordt gevuld door zintuiglijke
ervaringen.
Wiskunde kennis (bewijzen die waar zijn Observaties en experimenten.
door hun definities).
6+*')'(7"%/%"$%8'.&%',""9&%,'"%++&0"1:$"&%
8'.&5
, NK
René Descartes: “God en volmaaktheid: dit zijn geen ideeën die we kunnen opdoen door
kennis, deze moeten wel aangeboren zijn.”
Link: Waarom is 2+1=3? Waarom zijn alle zwanen wit? Waarom geldt de wet van gravitatie?
(Vanaf 2min40-12min)
Samenvatting college:
Waarom is 2+1=3?
We hebben geen observaties of experimenten
nodig om te weten dat 2+1=3.
Het is gewoon zo, het is zekere kennis.
Bevat eigenlijk geen nieuwe informatie.
Dit behoort tot het rationalisme.
Waarom zijn alle zwanen wit?
Om hier zeker van te zijn moeten er
observaties of experimenten uitgevoerd
worden.
Het staat niet vast, om tot een conclusie te
komen is ervaringskennis nodig.
Dit behoort tot het empirisme.
Waarom geldt de wet van gravitatie?
Om hier zeker van te zijn moeten er
observaties of experimenten uitgevoerd
worden.
Het staat niet vast, om tot een conclusie te
komen is ervaringskennis nodig.
Dit behoort tot het empirisme.
Deductie versus Inductie (link)
Deductieve argumenten maken gebruik van premissen, dat zijn een soort basis regels die per
definitie waar zijn. Bij een deductie beredenering volgt de conclusie uit meerdere premissen
waardoor ook de conclusie per definitie waar is:
Bijvoorbeeld:
- alle mensen zijn sterfelijk
- ik ben een mens
conclusie: ik ben sterfelijk
Bij inductie draait het om generaliseren (= van concrete naar algemene uitspraken). Als men
in verschillende situaties heeft waargenomen dat iets telkens gebeurt, dan trekt men daaruit
de conclusie dat dit altijd zal gebeuren.
