Thema 6 – Executieve functies
6.1-6.3 (m.u.v. 6.3.6 over The Good Information Processor)
6.5.1, 6.5.2, 6.5.4
6.6.1, 6.6.1.3, 6.6.2.2
6.1
L2 = tweede taal. Het leren hiervan wordt beperkt door de aanwezigheid van een semantisch
systeem in L1 en door zwakke contextuele input.
Woorden moeten toegepast worden om het memoriseren te vergroten.
Depth of processing = het opslaan van processen in langetermijngeheugen is afhankelijk
van de diepgang waarmee met nieuwe informatie is omgegaan.
Multi-feature-hypothese = gaat ervan uit dat het onthouden en activeren van L2-kennis van
het verwerken van mentale handelingen tot fysieke handelingen.
Je moet over voldoende voorkennis beschikken, om aan te sluiten bij de metacognitieve
kennis.
6.2
De nadruk kwam steeds meer op het verwachte gedrag te liggen tijdens het verwerken van
leerinhouden. Er werd onderscheid gemaakt tussen declaratieve (feiten) en procedurele
(handelingen) kennis.
Executieve functies = controleprocessen of leerstrategieën.
6.3
Declaratieve kennis = conceptuele kennis, feiten. Als het niet steeds wordt herhaald,
vergeten we het.
Procedurele kennis = methoden waarbij gebruik wordt gemaakt van declaratieve kennis.
Het kost meer tijd om deze kennis te verwerven.
Metacognitieve kennis = kennis over eigen kennisverwerving. Het gaat over handelingen
op eersteordeoperaties. Bewuste controleprocessen tijdens het verwerken van informatie.
Self-knowledge = kennis over zwakke en sterke kanten.
Metacognitie is een multidimensioneel en complex begrip. Er moet teruggeblikt en
gereflecteerd worden op cognitieve processen. Het ontwikkelt zich bij leerervaringen.
Metacognitieve ervaringen hangen samen met cognitieve taken/ processen. Ze ontwikkelen
zich langzaam.
Binnen metacognitie wordt onderscheid gemaakt tussen kennis over en regulatie van de
cognitieve activiteit.
Lerenden met een beter ontwikkelde metacognitieve kennis bereiken hogere leerprestaties
en hebben betere strategieën. Metacognitie wordt bij fouten of aanpak van nieuwe taken
vooral geactiveerd.
6.5.1
BRIEF = Behavior Raiting Inventory of Executive Functioning. Het werd gebruikt als
zelfrapportage materiaal.
De driefactorenstructuur komt het meest overeen met de samenhang van de EF’s:
emotionele regulatie, klassieke metacognitie, gedragsregulatie.
1. Koude executieve functies = wat, wanneer, waar
o Plannen, organiseren
o Werkgeheugen
o Initiatief nemen
o Taakmonitoring
o Flexibiliteit
2. Warme executieve functies = waarom
o Gedragsevaluatie, zelfmonitoring
, o Inhibitie = remmen (gevoel)
o Emotieregulatie
6.5.2
Als executieve functies worden versterkt, draagt dat bij aan leesvaardigheid. Kinderen zetten
bij andere activiteiten ook beter door, ze organiseren materialen, monitoren hun ontwikkeling
en leren stappenplannen uitwerken.
6.5.4
Zelfregulerend leren = doel bereiken door plan.
Feedbackloops:
Voorbedachtheid = processen die voorafgaan aan bepaalde actie.
Leergedrag & controle over willen
Zelfreflectie = na uitvoering tot beoordeling komen.
MSLQ = motivated strategies for learning questionnaire in kaart brengen van
zelfregulatievaardigheden. Er wordt onderzocht of er overlap is tussen executieve funties en
regulatiestrategieën.
Probleemoplossend denken wordt bij verschillende kennisgebieden behandeld. Er is verband
tussen probleemoplossend denken en het werkgeheugen.
Wallas onderscheidt vier stappen voor het oplossen van problemen:
1. Voorbereiding = probleem leren kennen, verzamelen relevante informatie
2. Incubatie = over probleem nadenken
3. Inzicht = oplossing komt opeens
4. Controleren = is bedachte oplossing juist?
Polya problemsolving:
1. Probleem begrijpen
2. Plan ontwerpen
3. Plan uitvoeren
4. Resultaat evalueren
Kritiek: nadruk ligt te veel op uiteindelijke resultaat; probleemoplossing is in te vaste stappen;
te veel als techniek voorgesteld; problemen voorgesteld als lineair proces i.p.v. cyclisch.
Bransford & Stein IDEAL-heuristiek (=kunst van het vinden):
1. Identify
2. Define and represent problem
3. Explore possible strategies
4. Act on strategies
5. Look back and evaluate effects
6.6.1
Er is overlap tussen metacognitieve en cognitieve strategieën.
Samenwerkend leren wordt gebruikt om metacognitieve regulatie te ontwikkelen. Als
discussiebijdragen worden gelabeld, pikken lerenden meer van metacognitieve regulatie op.
Biggs geeft een aanpak om de metacognitie te ontwikkelen door het bewustworden van het
metacognitieve functioneren.
1. Oppervlakteleren = surface, lerenden willen aan verwachtingen van
instructieverantwoordelijke voldoen brede, oppervlakkige kennisbasis
2. Diepteverwerking = deep, lerende is intrinsiek gemotiveerd voor leerstof
gestructureerde kennis
3. Scoregericht = achieving, lerende wil goede score halen goede eindscores
Er is verband tussen leesvaardigheid en bewustzijnsniveau.
6.1-6.3 (m.u.v. 6.3.6 over The Good Information Processor)
6.5.1, 6.5.2, 6.5.4
6.6.1, 6.6.1.3, 6.6.2.2
6.1
L2 = tweede taal. Het leren hiervan wordt beperkt door de aanwezigheid van een semantisch
systeem in L1 en door zwakke contextuele input.
Woorden moeten toegepast worden om het memoriseren te vergroten.
Depth of processing = het opslaan van processen in langetermijngeheugen is afhankelijk
van de diepgang waarmee met nieuwe informatie is omgegaan.
Multi-feature-hypothese = gaat ervan uit dat het onthouden en activeren van L2-kennis van
het verwerken van mentale handelingen tot fysieke handelingen.
Je moet over voldoende voorkennis beschikken, om aan te sluiten bij de metacognitieve
kennis.
6.2
De nadruk kwam steeds meer op het verwachte gedrag te liggen tijdens het verwerken van
leerinhouden. Er werd onderscheid gemaakt tussen declaratieve (feiten) en procedurele
(handelingen) kennis.
Executieve functies = controleprocessen of leerstrategieën.
6.3
Declaratieve kennis = conceptuele kennis, feiten. Als het niet steeds wordt herhaald,
vergeten we het.
Procedurele kennis = methoden waarbij gebruik wordt gemaakt van declaratieve kennis.
Het kost meer tijd om deze kennis te verwerven.
Metacognitieve kennis = kennis over eigen kennisverwerving. Het gaat over handelingen
op eersteordeoperaties. Bewuste controleprocessen tijdens het verwerken van informatie.
Self-knowledge = kennis over zwakke en sterke kanten.
Metacognitie is een multidimensioneel en complex begrip. Er moet teruggeblikt en
gereflecteerd worden op cognitieve processen. Het ontwikkelt zich bij leerervaringen.
Metacognitieve ervaringen hangen samen met cognitieve taken/ processen. Ze ontwikkelen
zich langzaam.
Binnen metacognitie wordt onderscheid gemaakt tussen kennis over en regulatie van de
cognitieve activiteit.
Lerenden met een beter ontwikkelde metacognitieve kennis bereiken hogere leerprestaties
en hebben betere strategieën. Metacognitie wordt bij fouten of aanpak van nieuwe taken
vooral geactiveerd.
6.5.1
BRIEF = Behavior Raiting Inventory of Executive Functioning. Het werd gebruikt als
zelfrapportage materiaal.
De driefactorenstructuur komt het meest overeen met de samenhang van de EF’s:
emotionele regulatie, klassieke metacognitie, gedragsregulatie.
1. Koude executieve functies = wat, wanneer, waar
o Plannen, organiseren
o Werkgeheugen
o Initiatief nemen
o Taakmonitoring
o Flexibiliteit
2. Warme executieve functies = waarom
o Gedragsevaluatie, zelfmonitoring
, o Inhibitie = remmen (gevoel)
o Emotieregulatie
6.5.2
Als executieve functies worden versterkt, draagt dat bij aan leesvaardigheid. Kinderen zetten
bij andere activiteiten ook beter door, ze organiseren materialen, monitoren hun ontwikkeling
en leren stappenplannen uitwerken.
6.5.4
Zelfregulerend leren = doel bereiken door plan.
Feedbackloops:
Voorbedachtheid = processen die voorafgaan aan bepaalde actie.
Leergedrag & controle over willen
Zelfreflectie = na uitvoering tot beoordeling komen.
MSLQ = motivated strategies for learning questionnaire in kaart brengen van
zelfregulatievaardigheden. Er wordt onderzocht of er overlap is tussen executieve funties en
regulatiestrategieën.
Probleemoplossend denken wordt bij verschillende kennisgebieden behandeld. Er is verband
tussen probleemoplossend denken en het werkgeheugen.
Wallas onderscheidt vier stappen voor het oplossen van problemen:
1. Voorbereiding = probleem leren kennen, verzamelen relevante informatie
2. Incubatie = over probleem nadenken
3. Inzicht = oplossing komt opeens
4. Controleren = is bedachte oplossing juist?
Polya problemsolving:
1. Probleem begrijpen
2. Plan ontwerpen
3. Plan uitvoeren
4. Resultaat evalueren
Kritiek: nadruk ligt te veel op uiteindelijke resultaat; probleemoplossing is in te vaste stappen;
te veel als techniek voorgesteld; problemen voorgesteld als lineair proces i.p.v. cyclisch.
Bransford & Stein IDEAL-heuristiek (=kunst van het vinden):
1. Identify
2. Define and represent problem
3. Explore possible strategies
4. Act on strategies
5. Look back and evaluate effects
6.6.1
Er is overlap tussen metacognitieve en cognitieve strategieën.
Samenwerkend leren wordt gebruikt om metacognitieve regulatie te ontwikkelen. Als
discussiebijdragen worden gelabeld, pikken lerenden meer van metacognitieve regulatie op.
Biggs geeft een aanpak om de metacognitie te ontwikkelen door het bewustworden van het
metacognitieve functioneren.
1. Oppervlakteleren = surface, lerenden willen aan verwachtingen van
instructieverantwoordelijke voldoen brede, oppervlakkige kennisbasis
2. Diepteverwerking = deep, lerende is intrinsiek gemotiveerd voor leerstof
gestructureerde kennis
3. Scoregericht = achieving, lerende wil goede score halen goede eindscores
Er is verband tussen leesvaardigheid en bewustzijnsniveau.
