Geschiedenis samenvattingen H10
10.1 De Koude Oorlog: 1945-1963
Kenmerkende aspect(en):
- De verdeling van de wereld in 2 ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en
de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Samenvatting tekst H10.1:
Kapitalisme en communisme
In 1945 ontstond een verbeterde versie van de Volkerenbond, de Verenigde Naties. De Sovjet-Unie
deed ook mee. Van de samenwerking tussen de Russen en de Amerikanen bleef na 1945 niets over. In
het westen stond vrijheid van individu voorop. Deze ideeën kwamen voort uit het gedachtegoed van de
verlichting en de Franse Revolutie. Kenmerken zijn: meerpartijenstelsel, regelmatig vrije verkiezingen,
vrije meningsuiting en kapitalisme. Naleving van de mensenrechten stond hoog in het aanzien en de
staat bemoeide zich weinig met de economie. De staatsideologie van de Sovjet-Unie was het
communisme.
Machtstegenstelling
Duitsland was in 1945 verslagen door onder andere de Russen, Britten en Amerikanen. Als de
Verenigde Staten zich uit West-Europa zou trekken, zou dat een verstoring van het machtsevenwicht
betekenen. In de conferentie van Jalta zorgde Stalin ervoor dat alle staten in Midden-Europa bevriend
moesten raken met de Sovjet-Unie, dit betekende dat elke land een satellietstaat werd. Deze deden
exact wat ze in Moskou voorgeschreven werd. Motieven van Stalin zouden zijn dat hij dacht dat de
periode van het kapitalisme bijna voorbij was en dat hij daarna de Sovjetmacht in het westen wou
invoeren. De Britse premier Churchill sprak van een scheidingslijn tussen het Westen en het Oosten,
een IJzeren Gordijn.
De spanningen tussen Oost en West namen snel toe en na een tijdje sprak men van een Koude
Oorlog. De Amerikaanse en Sovjetleiders gedroegen zich net alsof ze in een oorlog zaten. Beide dreven
ze hun bewapening op, sloten ze bondgenootschappen, bespioneerden ze elkaar en voeren een
venijnige propagandaoorlog. Burgers bereidde zich door middel van schuilkelders voor op een
atoomoorlog en honderdduizenden Nederlanders emigreerden weg van de spanningen.
Trumandoctrine en Marshallhulp
In 1947 kwam er een nieuw Amerikaans beleid onder president Truman, het Trumandoctrine. Ieder
land wat zich bedreigd voelde, kon rekenen op steun van Amerika. Dit is containmentpolitiek, proberen
de machtsuitbreiding van een tegenstander in te perken. In aansluiting hierop volgde de Marshallhulp.
Amerika stelde miljarden dollars beschikbaar aan landen die getroffen waren door de oorlog. Dit was
mede uit eigenbelang: een goed welvarend Europa was een afzetmarkt voor Amerika.
De Sovjetisering van Oost-Europa
Elk land in Oost-Europa kreeg een regering van communisten en er was sprake van een totalitair
systeem. Leidende communisten die te zelfstandig optraden, werden gearresteerd en in een
showproces ontmaskerd als handlangers van het verfoeide kapitalisme. Dit was bedoeld om een
voorbeeld te stellen en zo het volk te intimideren.
, De Duitse deling
Als voorlopige oplossing voor Duitsland werd het land opgedeeld in 4 bezettingszones: een
Amerikaanse, een Britse, een Franse én een Russische. Ook de stad Berlijn werd in 4 delen opgesplitst.
De Verenigde Staten bood hulp aan terwijl de Russen hun oostelijke zone gebruikte voor
herstelbetalingen. Toen in de 3 westelijke zones een eenheidsmunt kwam, reageerde de Russen hierop
met een blokkade van Berlijn. West-Berlijn kon nu niet meer bevoorraad worden maar als oplossing
kwam Amerika met een zogenaamde luchtbrug waarbij vliegtuigen West-Berlijn bevoorraadde. In 1949
werd deze blokkade weer opgeheven
In 1949 werd ook de NAVO opgericht. Dit was een militair bondgenootschap van de VS, Canada en een
aantal Europese landen. Hieruit volgde het ontstaan van de BRD (west) en de DDR (oost). In 1955 trad
West-Duitsland toe tot de NAVO, de Sovjet-Unie reageerde hierop met het Warschaupact. Ruim 2,5
miljoen burgers vluchtten uit de DDR vanwege de slechte toekomstmogelijkheden en een gebrek aan
vrijheid. Omdat het voortbestaan van de DDR in gevaar kwam besloot de DDR een zwaarbewapende
afscheiding te maken tussen oost en west Berlijn.
Chinese Revolutie en Koreaoorlog
In 1949 was er in Azië een nieuw spanningsveld ontstaan: de Chinese Communistische Partij van Mao
Zedong had hier de macht overgenomen en dat zorgde voor geschokte reacties. Met deze wending leek
er in Azië 1 groot massief blok van communistische landen te zijn ontstaan waarvan de inwoners samen
bijna een derde van de wereldbevolking vormden.
Japan had Korea sinds 1910 bezet, echter na het verlies van Japan in 1945 werd Korea opgedeeld in
het communistische Noord-Korea en het Amerikaanse Zuid-Korea. In juni 1950 brak er een oorlog uit
tussen deze 2 landen. Noord-Korea bezette Zuid-Korea, als reactie hierop besloot Amerika in
samenwerking met de NAVO de Noord-Koreanen tot ver op hun eigen grondgebied terug te dringen.
Noord-Korea sloeg weer terug met een miljoenenleger en dreef de Amerikanen weer terug. Ondertussen
was Washington al bezig met plannen voor atoombommen. In 1953 kwam er een wapenstilstand maar
de spanningen tussen de beide Korea’s duren tot in de 21e eeuw voort. In China werd het economisch
model van de Sovjet-Unie over. Naar stalinistisch recept voerde ze op het platteland een collectivisatie
door en ontstonden er vijfjarenplannen.
In 1958 vond Mao Zedong (de leider) dat China een eigen weg moest vinden in het communisme.
Boerderijen werden gigantische zelfvoorzienende eenheden en de industrie werd gedecentraliseerd. De
bevolking werd onder zware druk gezet, zonder enige logische planning. Dit werd een economische
ramp, 45 miljoen mensen stierven.
De Cubacrisis
In 1962 balanceerde de wereld op het randje van een atoomoorlog. De communistische leider Fidel
Castro was via een revolutie in Cuba aan de macht gekomen. Chroesjtsjov, de opvolger van Stalin, was
blij met deze bondgenoot aangezien Cuba maar 150 kilometer verwijderd ligt van de Verenigde Staten.
De Verenigde Staten zagen Castro dan ook als bedreiging, Amerika reageerde met een inval. Deze
mislukte echter en als reactie hierop plaatste Chroesjtsjov kernraketten in Cuba. Hierop kwam weer een
reactie van de VS door de zee rondom Cuba te blokkeren. Chroesjtsjov negeerde de eis om de
kernraketten weg te halen en stuurde schepen richting Cuba maar haalde deze op het laatste moment
weg. De VS besloot hierom dat ze Castro met rust zouden laten en de eigen kernraketten in NAVO-land
Turkije ook weg te halen.
Détente en ruimterace
In 1963 leidde overleg tot een telefoonlijn tussen het Witte Huis en het Kremlin en een verbod op
bovengrondse kernproeven. Op deze manier leidde de Cubacrisis tot een relatieve ontspanning
(détente).
10.1 De Koude Oorlog: 1945-1963
Kenmerkende aspect(en):
- De verdeling van de wereld in 2 ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en
de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Samenvatting tekst H10.1:
Kapitalisme en communisme
In 1945 ontstond een verbeterde versie van de Volkerenbond, de Verenigde Naties. De Sovjet-Unie
deed ook mee. Van de samenwerking tussen de Russen en de Amerikanen bleef na 1945 niets over. In
het westen stond vrijheid van individu voorop. Deze ideeën kwamen voort uit het gedachtegoed van de
verlichting en de Franse Revolutie. Kenmerken zijn: meerpartijenstelsel, regelmatig vrije verkiezingen,
vrije meningsuiting en kapitalisme. Naleving van de mensenrechten stond hoog in het aanzien en de
staat bemoeide zich weinig met de economie. De staatsideologie van de Sovjet-Unie was het
communisme.
Machtstegenstelling
Duitsland was in 1945 verslagen door onder andere de Russen, Britten en Amerikanen. Als de
Verenigde Staten zich uit West-Europa zou trekken, zou dat een verstoring van het machtsevenwicht
betekenen. In de conferentie van Jalta zorgde Stalin ervoor dat alle staten in Midden-Europa bevriend
moesten raken met de Sovjet-Unie, dit betekende dat elke land een satellietstaat werd. Deze deden
exact wat ze in Moskou voorgeschreven werd. Motieven van Stalin zouden zijn dat hij dacht dat de
periode van het kapitalisme bijna voorbij was en dat hij daarna de Sovjetmacht in het westen wou
invoeren. De Britse premier Churchill sprak van een scheidingslijn tussen het Westen en het Oosten,
een IJzeren Gordijn.
De spanningen tussen Oost en West namen snel toe en na een tijdje sprak men van een Koude
Oorlog. De Amerikaanse en Sovjetleiders gedroegen zich net alsof ze in een oorlog zaten. Beide dreven
ze hun bewapening op, sloten ze bondgenootschappen, bespioneerden ze elkaar en voeren een
venijnige propagandaoorlog. Burgers bereidde zich door middel van schuilkelders voor op een
atoomoorlog en honderdduizenden Nederlanders emigreerden weg van de spanningen.
Trumandoctrine en Marshallhulp
In 1947 kwam er een nieuw Amerikaans beleid onder president Truman, het Trumandoctrine. Ieder
land wat zich bedreigd voelde, kon rekenen op steun van Amerika. Dit is containmentpolitiek, proberen
de machtsuitbreiding van een tegenstander in te perken. In aansluiting hierop volgde de Marshallhulp.
Amerika stelde miljarden dollars beschikbaar aan landen die getroffen waren door de oorlog. Dit was
mede uit eigenbelang: een goed welvarend Europa was een afzetmarkt voor Amerika.
De Sovjetisering van Oost-Europa
Elk land in Oost-Europa kreeg een regering van communisten en er was sprake van een totalitair
systeem. Leidende communisten die te zelfstandig optraden, werden gearresteerd en in een
showproces ontmaskerd als handlangers van het verfoeide kapitalisme. Dit was bedoeld om een
voorbeeld te stellen en zo het volk te intimideren.
, De Duitse deling
Als voorlopige oplossing voor Duitsland werd het land opgedeeld in 4 bezettingszones: een
Amerikaanse, een Britse, een Franse én een Russische. Ook de stad Berlijn werd in 4 delen opgesplitst.
De Verenigde Staten bood hulp aan terwijl de Russen hun oostelijke zone gebruikte voor
herstelbetalingen. Toen in de 3 westelijke zones een eenheidsmunt kwam, reageerde de Russen hierop
met een blokkade van Berlijn. West-Berlijn kon nu niet meer bevoorraad worden maar als oplossing
kwam Amerika met een zogenaamde luchtbrug waarbij vliegtuigen West-Berlijn bevoorraadde. In 1949
werd deze blokkade weer opgeheven
In 1949 werd ook de NAVO opgericht. Dit was een militair bondgenootschap van de VS, Canada en een
aantal Europese landen. Hieruit volgde het ontstaan van de BRD (west) en de DDR (oost). In 1955 trad
West-Duitsland toe tot de NAVO, de Sovjet-Unie reageerde hierop met het Warschaupact. Ruim 2,5
miljoen burgers vluchtten uit de DDR vanwege de slechte toekomstmogelijkheden en een gebrek aan
vrijheid. Omdat het voortbestaan van de DDR in gevaar kwam besloot de DDR een zwaarbewapende
afscheiding te maken tussen oost en west Berlijn.
Chinese Revolutie en Koreaoorlog
In 1949 was er in Azië een nieuw spanningsveld ontstaan: de Chinese Communistische Partij van Mao
Zedong had hier de macht overgenomen en dat zorgde voor geschokte reacties. Met deze wending leek
er in Azië 1 groot massief blok van communistische landen te zijn ontstaan waarvan de inwoners samen
bijna een derde van de wereldbevolking vormden.
Japan had Korea sinds 1910 bezet, echter na het verlies van Japan in 1945 werd Korea opgedeeld in
het communistische Noord-Korea en het Amerikaanse Zuid-Korea. In juni 1950 brak er een oorlog uit
tussen deze 2 landen. Noord-Korea bezette Zuid-Korea, als reactie hierop besloot Amerika in
samenwerking met de NAVO de Noord-Koreanen tot ver op hun eigen grondgebied terug te dringen.
Noord-Korea sloeg weer terug met een miljoenenleger en dreef de Amerikanen weer terug. Ondertussen
was Washington al bezig met plannen voor atoombommen. In 1953 kwam er een wapenstilstand maar
de spanningen tussen de beide Korea’s duren tot in de 21e eeuw voort. In China werd het economisch
model van de Sovjet-Unie over. Naar stalinistisch recept voerde ze op het platteland een collectivisatie
door en ontstonden er vijfjarenplannen.
In 1958 vond Mao Zedong (de leider) dat China een eigen weg moest vinden in het communisme.
Boerderijen werden gigantische zelfvoorzienende eenheden en de industrie werd gedecentraliseerd. De
bevolking werd onder zware druk gezet, zonder enige logische planning. Dit werd een economische
ramp, 45 miljoen mensen stierven.
De Cubacrisis
In 1962 balanceerde de wereld op het randje van een atoomoorlog. De communistische leider Fidel
Castro was via een revolutie in Cuba aan de macht gekomen. Chroesjtsjov, de opvolger van Stalin, was
blij met deze bondgenoot aangezien Cuba maar 150 kilometer verwijderd ligt van de Verenigde Staten.
De Verenigde Staten zagen Castro dan ook als bedreiging, Amerika reageerde met een inval. Deze
mislukte echter en als reactie hierop plaatste Chroesjtsjov kernraketten in Cuba. Hierop kwam weer een
reactie van de VS door de zee rondom Cuba te blokkeren. Chroesjtsjov negeerde de eis om de
kernraketten weg te halen en stuurde schepen richting Cuba maar haalde deze op het laatste moment
weg. De VS besloot hierom dat ze Castro met rust zouden laten en de eigen kernraketten in NAVO-land
Turkije ook weg te halen.
Détente en ruimterace
In 1963 leidde overleg tot een telefoonlijn tussen het Witte Huis en het Kremlin en een verbod op
bovengrondse kernproeven. Op deze manier leidde de Cubacrisis tot een relatieve ontspanning
(détente).
