Hoofdstuk 2: tussen de oorlogen
Paragraaf 2 fascisme en communisme
Gefrustreerd
De Italianen waren gefrustreerd omdat ze ten eerste in hun ogen te weinig
gebeid hadden gekregen voor het winnen van de oorlog en ten tweede
waren bijna alle veteranen werkeloos en konden hun draai niet vinden in
de maatschappij. De nationalistische veteranen waren bang voor een
communistische revolutie doordat er telkens stakingen waren. Zij wilden
dit tegenhouden (ze vochten ertegen in knokploegen) en zo ontstond het
fascisme (zwarthemden).
Mussolini en het fascisme
Mussolini was de leiden van het fascisme. Hij was eerst een socialist maar
tijdens de oorlog werd hij nationalist. Hij bedacht de naam fascisme (van
het Latijnse fasces). En hij wilde de opvolger zijn van het romeinse rijk. De
fascisten waar zeer nationalistisch en ze vonden een democratie helemaal
niks. Het land werd geleid door de duce met 1 leider van 1 partij. Het
fascisme kreeg veel aanhangers, onder andere oorlogsveteranen en
burgers en mensen die een eind wilde maken aan de chaos (politiek en
economisch) van Italië.
De mars op Rome
Bij de mars op Rome, die oktober 1922 van start ging, trokken
tienduizenden fascisten naar Rome en dreigde met een burgeroorlog. De
regering was hier erg bang voor en benoemde Mussolini tot premier. Hij
trok alle macht naar zich toe maar van het gedroomde romeinse rijk kwam
niks terecht.
De totalitaire staat
Mussolini vond de staat het belangrijkste en ook de burgers werden zo
gehersenspoeld (indoctrinatie) dat zij dit ook gingen denken. Alle
kranten, films en radio’s werden gebruikt voor de fascistische propaganda.
Het werd een totalitaire staat (een staat wat door die indoctrinatie en
toezicht het leven en denken van de mensen beheerst). Als je tegen was
werd je opgepakt, vermoord of naar kampen gebracht.
Ideologie = de ideeën over de inrichting van de samenleving, politieke
leer.
Rusland na de burgeroorlog
Ook de Sovjet-Unie werd een totalitaire staat. De communisten hadden
alle banken, fabrieken in bezit en de boeren moesten hun oogst afstaan.
Maar daardoor ging de economie hard achteruit. Lenin bedacht toen om
, kleine bedrijven toe te staan en boeren mochten een deel van hun oogst
verkopen, daardoor nam de welvaart snel toe.
De man van staal
De opvolger van Lenin werd Stalin. Hij kwam in 1928 aan de macht en
maakten van de Sovjet-Unie een industriële grootmacht.
Een industriële samenleving
Om de industrie groot te maken werden vijfjarenplannen opgesteld, dit
noemen we ook wel een planeconomie. Dit hield voor de Sovjet-Unie in dat
er overal zware industrie bedrijven ontstonden. Er werden staalbedrijven
begonnen, ijzer- en steenkoolmijnen geopend en er werden kanalen,
spoorlijnen en wegen aangelegd. Zo ontstonden hier om heen hele nieuwe
steden en de oude groeiden hard. Maar de omstandigheden voor de
arbeiders (dwangarbeiders) waren slecht, ze maakten lange dag, woonden
in slechte hutjes en hun werk was zwaar.
Collectivisatie
Om de snelgroeiende steden te kunnen voorzien van voedsel moesten de
boeren hun grond afstaan aan de staat en gaan werken op zogeheten
kolchozen. Dit waren grote landbouwbedrijven die ontstonden van het
samenvoegen van kleine bedrijven. De boeren verzetten zich fel tegen de
collectivisatie. Ze slachten hun vee en verstopten hun graan om te
voorkomen dat het in handen van de regering kwam. Stalin liet hierdoor
de rijke boeren (koelakken) vermoorden en arme boeren werden
dwangarbeider of afgevoerd. De collectivisatie leidde uit eindelijk tot een
grote hongersnood.
Propaganda en zuiveringen
De propaganda liet zien dat het super ging in de Sovjet-Unie maar
eigenlijk ging het helemaal verkeerd. Stalin werd overal verheerlijkt en
hingen er posters van hem. De indoctrinatie was hoog. In 1935 begon
Stalin aan de zuivering. Veel lage partijleden werden opgepakt en
vermoord nadat ze een misdaad hadden bekend die ze vaak niet eens
gedaan hadden.
§3 Duitsland van democratie naar dictatuur
De bedreigde democratie
Na de eerste wereldoorlog werd Duitsland een democratische republiek,
dit kwam doordat de keizer was gevlucht. De republiek werd de
Weimarrepubliek genoemd omdat in dat stadje de grondwet was gemaakt.
De democratie kreeg de schuld van de chaos (werkeloosheid van onder
andere soldaten, gebrek) en het verdrag van Versailles in Duitsland. De
legerleiding had de macht overgedragen aan de democraten en zei kregen
vervolgens de schuld omdat zei gedwongen het verdrag moesten tekenen.
Zo ontstond ook de dolkstootlegende, dit betekende dat Duitsland niet
was verslagen door de geallieerden maar door de eigen democraten. Een
ander probleem voor de democratie was dat de elite (officieren, rechters
Paragraaf 2 fascisme en communisme
Gefrustreerd
De Italianen waren gefrustreerd omdat ze ten eerste in hun ogen te weinig
gebeid hadden gekregen voor het winnen van de oorlog en ten tweede
waren bijna alle veteranen werkeloos en konden hun draai niet vinden in
de maatschappij. De nationalistische veteranen waren bang voor een
communistische revolutie doordat er telkens stakingen waren. Zij wilden
dit tegenhouden (ze vochten ertegen in knokploegen) en zo ontstond het
fascisme (zwarthemden).
Mussolini en het fascisme
Mussolini was de leiden van het fascisme. Hij was eerst een socialist maar
tijdens de oorlog werd hij nationalist. Hij bedacht de naam fascisme (van
het Latijnse fasces). En hij wilde de opvolger zijn van het romeinse rijk. De
fascisten waar zeer nationalistisch en ze vonden een democratie helemaal
niks. Het land werd geleid door de duce met 1 leider van 1 partij. Het
fascisme kreeg veel aanhangers, onder andere oorlogsveteranen en
burgers en mensen die een eind wilde maken aan de chaos (politiek en
economisch) van Italië.
De mars op Rome
Bij de mars op Rome, die oktober 1922 van start ging, trokken
tienduizenden fascisten naar Rome en dreigde met een burgeroorlog. De
regering was hier erg bang voor en benoemde Mussolini tot premier. Hij
trok alle macht naar zich toe maar van het gedroomde romeinse rijk kwam
niks terecht.
De totalitaire staat
Mussolini vond de staat het belangrijkste en ook de burgers werden zo
gehersenspoeld (indoctrinatie) dat zij dit ook gingen denken. Alle
kranten, films en radio’s werden gebruikt voor de fascistische propaganda.
Het werd een totalitaire staat (een staat wat door die indoctrinatie en
toezicht het leven en denken van de mensen beheerst). Als je tegen was
werd je opgepakt, vermoord of naar kampen gebracht.
Ideologie = de ideeën over de inrichting van de samenleving, politieke
leer.
Rusland na de burgeroorlog
Ook de Sovjet-Unie werd een totalitaire staat. De communisten hadden
alle banken, fabrieken in bezit en de boeren moesten hun oogst afstaan.
Maar daardoor ging de economie hard achteruit. Lenin bedacht toen om
, kleine bedrijven toe te staan en boeren mochten een deel van hun oogst
verkopen, daardoor nam de welvaart snel toe.
De man van staal
De opvolger van Lenin werd Stalin. Hij kwam in 1928 aan de macht en
maakten van de Sovjet-Unie een industriële grootmacht.
Een industriële samenleving
Om de industrie groot te maken werden vijfjarenplannen opgesteld, dit
noemen we ook wel een planeconomie. Dit hield voor de Sovjet-Unie in dat
er overal zware industrie bedrijven ontstonden. Er werden staalbedrijven
begonnen, ijzer- en steenkoolmijnen geopend en er werden kanalen,
spoorlijnen en wegen aangelegd. Zo ontstonden hier om heen hele nieuwe
steden en de oude groeiden hard. Maar de omstandigheden voor de
arbeiders (dwangarbeiders) waren slecht, ze maakten lange dag, woonden
in slechte hutjes en hun werk was zwaar.
Collectivisatie
Om de snelgroeiende steden te kunnen voorzien van voedsel moesten de
boeren hun grond afstaan aan de staat en gaan werken op zogeheten
kolchozen. Dit waren grote landbouwbedrijven die ontstonden van het
samenvoegen van kleine bedrijven. De boeren verzetten zich fel tegen de
collectivisatie. Ze slachten hun vee en verstopten hun graan om te
voorkomen dat het in handen van de regering kwam. Stalin liet hierdoor
de rijke boeren (koelakken) vermoorden en arme boeren werden
dwangarbeider of afgevoerd. De collectivisatie leidde uit eindelijk tot een
grote hongersnood.
Propaganda en zuiveringen
De propaganda liet zien dat het super ging in de Sovjet-Unie maar
eigenlijk ging het helemaal verkeerd. Stalin werd overal verheerlijkt en
hingen er posters van hem. De indoctrinatie was hoog. In 1935 begon
Stalin aan de zuivering. Veel lage partijleden werden opgepakt en
vermoord nadat ze een misdaad hadden bekend die ze vaak niet eens
gedaan hadden.
§3 Duitsland van democratie naar dictatuur
De bedreigde democratie
Na de eerste wereldoorlog werd Duitsland een democratische republiek,
dit kwam doordat de keizer was gevlucht. De republiek werd de
Weimarrepubliek genoemd omdat in dat stadje de grondwet was gemaakt.
De democratie kreeg de schuld van de chaos (werkeloosheid van onder
andere soldaten, gebrek) en het verdrag van Versailles in Duitsland. De
legerleiding had de macht overgedragen aan de democraten en zei kregen
vervolgens de schuld omdat zei gedwongen het verdrag moesten tekenen.
Zo ontstond ook de dolkstootlegende, dit betekende dat Duitsland niet
was verslagen door de geallieerden maar door de eigen democraten. Een
ander probleem voor de democratie was dat de elite (officieren, rechters
