Verschillende soorten pigmentaandoeningen
Hoorcollege hyperpigmentatie
Waarom het onderwerp hyperpigmentatie in de opleiding?
- Je moet kunnen herkennen wat je kunt behandelen
- Je moet kunnen herkennen wat je NIET kunt behandelen. Bij hyperpigmentatie
heb je namelijk het gevaar van maligniteit. Zelfs met verwijzing dokter.
- Je moet herkennen wat je moet verwijzen naar de arts.
Wat zijn belangrijke vragen voor de diagnostiek?
- Sinds wanneer bestaat de huidafwijking? Verandert deze?
- Is de huidafwijking symmetrisch?
- Is de huidafwijking scherp begrensd?
- Is de pigmentverdeling gelijkmatig?
- Hoe groot is de afwijking?
- Ugly duckling
Hyperpigmentatie inleiding
Hyperpigmentatie betekent toename van pigment (melanine). Toename van
melaninepigment zal resulteren in een donkerder verkleuring van de huid. Pigment
gelokaliseerd in de epidermis geeft de kleuren bruin of zwart. Pigment gelokaliseerd in
de dermis (door melanocyten in dermis of melanofagen) geeft een meer blauwe of
blauwgrijze kleur.
Hyperpigmentatie kan tot stand komen door:
Epidermis:
- Toename van het aantal melanocyten in de epidermis
- Toename van melanine in de melanocyten door verhoogde productie
- Toename van melanine in keratinocyten door:
1. Toename van overdacht van melaninepigment door verhoogde
melanineproductie.
2. Bij een tragere turnover (afname snelheid van het opschuiven van melanine
bevattende keratinocyten) waarbij de melanocyten meer tijd hebben om
melanine aan de keratinocyten af te geven.
Dermis:
- Door aanwezigheid van melanocyten in de dermis.
- Door aanwezigheid van melaninepigment in de dermis, meestal in melanofagen.
Wanneer het pigment afkomstig is uit de epidermis. Spreekt men van
pigmentincontinentie.
- Door de aanwezigheid van naevuscellen of atypische melanocyten in de dermis.
,Naevus naevocellularis (Moedervlek):
Moedervlek heet ook wel naevus naevocellularis of melanocytaire naevus. In het
Engels = mole. De moedervlek is een goedaardige huidafwijking. Deze wordt gekenmerkt
door een ophoping van naevuscellen. Het zijn veranderde melanocyten van de huid,
waardoor ze heel veel pigment in zich hebben. Wordt ook wel banale naevus genoemd
(alledaags).
Iedereen heeft en krijgt moedervlekken. Naevi zijn in de aanleg bij de geboorte aanwezig
maar kunnen ook daarna ontstaan. Het aantal naevi is maximaal tussen 20-30
jaar en vanaf 30 jaar ontstaan geen nieuwe naevi meer. Daarna afname aantal
naevi ongeveer afname van 4-6 moedervlekken.
3 soorten naevus naevocellularis:
1. Junction naevus: een macula (vlek) in de epidermis bij de grens met de
dermis (vooral in basaalcellenlaag). (Junction = grenslaag). Zie plaatje:
deze is onscherp begrensd en grillig en asymmetrisch. Deze lijkt op
een atypische (afwijkende) naevus, dus een twijfelgeval. Maar is
gewoon een junction naevus. Als een naevus op de grens van de
dermis ligt, dan wordt hij wat vager van kleur.
2. Compound naevus: een macula-papula deels in dermis en deels in
epidermis. Je ziet zowel een papel (bultje) als een vlek. Iets verheven.
3. Dermale naevus: een papula in dermis, meestal huidkleurig dus niet
bruin. Woekering van naevuscellen maar deze hebben geen melanine
in zich. Deze is vaak verdacht. Dit lijkt op een basaalcelcarcinoom.
Biopt kan genomen worden als dit niet wordt vertrouwd.
Oorzaak:
Aangenomen wordt dat naevus naevocellularis het gevolg zijn van iets afwijkende
melanocyten die tijdens de vroege ontwikkeling ontstaan uit melanoblasten (voorlopers
van melanocyten). Erfelijke factoren spelen hierbij een rol. Zonlicht lijkt een rol te spelen
bij het groter worden van moedervlekken.
Diagnostiek:
Moedervlekken kunnen met veel andere afwijkingen verward worden. Echter zijn
moedervlekken kleiner, regelmatiger en symmetrisch en hebben ze een homogene kleur
en (vaak) scherpe begrenzing. Meestal zijn normale moedervlekken donkerbruin en de
kleuren rood, blauw, grijs en zwart zijn ongebruikelijk.
Behandeling:
Moedervlekken die duidelijk veranderen of niet gewild zijn dienen chirurgisch verwijderd
te worden.
, Nog een mooie uitleg over moedervlekken:
Moedervlekken zijn goedaardige opeenhopingen van pigmentvormende cellen in de
huid. Het is een normaal verschijnsel; vrijwel iedereen krijgt meerdere
moedervlekken, gemiddeld zo’n 25 per persoon.
De officiële medische term voor deze goedaardige moedervlek is naevus
naevocellularis (Engels: nevus, mole, birthmark).
Naast normale, goedaardige moedervlekken bestaan er nog onrustige
moedervlekken (dysplastische of atypische naevus) en kwaadaardige moedervlekken
(melanomen).
Onrustige moedervlekken zijn goedaardig, maar kunnen soms voorlopers van een
melanoom zijn. Een melanoom kan ontstaan uit een onrustige moedervlek en een
enkele keer zelfs uit een gewone moedervlek, al is de kans dat een moedervlek
kwaadaardig wordt kleiner dan 1 op een miljoen. Ook kan een melanoom spontaan
in tevoren normale huid ontstaan.
HOE ONTSTAAN MOEDERVLEKKEN ?
Een moedervlek is een onschuldige stoornis in de ontwikkeling van de huid. Een
enkele keer is een moedervlek al bij de geboorte zichtbaar aanwezig (de
zogenaamde aangeboren of congenitale moedervlek). De meeste moedervlekken
ontstaan tussen het derde en twintigste jaar. Na het veertigste jaar kan het aantal
moedervlekken weer afnemen.
Het aantal moedervlekken wordt bepaald door erfelijke factoren en door de mate
waarin de huid tijdens het leven aan zonlicht is blootgesteld. Vooral (overmatige)
blootstelling aan de zon in de eerste 15 jaar van het leven is van belang bij de
vorming van moedervlekken.
WAT ZIJN DE VERSCHIJNSELEN ?
Moedervlekken zijn zichtbaar als bruine of zwarte vlekjes, meestal vlak, maar ook wel
eens verheven of duidelijk bol of hobbelig. Ze kunnen in grootte, vorm of kleur nogal
van elkaar verschillen. Kenmerkend is dat de vorm en pigmentatie regelmatig zijn.
WANNEER MOET IK ME ZORGEN MAKEN OVER EEN MOEDERVLEK ?
De meeste moedervlekken zijn goedaardig, maar het komt voor dat ze 'onrustig'
worden (daarmee wordt bedoeld: de moedervlek begint te veranderen in de richting
van kwaadaardig).
Een onrustige moedervlek is onregelmatiger van vorm en pigmentatie (d.w.z.
verschillende tinten bruin tot zwart naast elkaar in dezelfde moedervlek) en vaak is er
ook sprake van een roodachtige verkleuring.
Een onrustige moedervlek is te herkennen aan de volgende veranderingen:
- groter worden
- van kleur of kleursamenstelling veranderen
- van vorm veranderen
- jeuken, steken of pijn doen
- korstjes vertonen
- bloeden
Hoorcollege hyperpigmentatie
Waarom het onderwerp hyperpigmentatie in de opleiding?
- Je moet kunnen herkennen wat je kunt behandelen
- Je moet kunnen herkennen wat je NIET kunt behandelen. Bij hyperpigmentatie
heb je namelijk het gevaar van maligniteit. Zelfs met verwijzing dokter.
- Je moet herkennen wat je moet verwijzen naar de arts.
Wat zijn belangrijke vragen voor de diagnostiek?
- Sinds wanneer bestaat de huidafwijking? Verandert deze?
- Is de huidafwijking symmetrisch?
- Is de huidafwijking scherp begrensd?
- Is de pigmentverdeling gelijkmatig?
- Hoe groot is de afwijking?
- Ugly duckling
Hyperpigmentatie inleiding
Hyperpigmentatie betekent toename van pigment (melanine). Toename van
melaninepigment zal resulteren in een donkerder verkleuring van de huid. Pigment
gelokaliseerd in de epidermis geeft de kleuren bruin of zwart. Pigment gelokaliseerd in
de dermis (door melanocyten in dermis of melanofagen) geeft een meer blauwe of
blauwgrijze kleur.
Hyperpigmentatie kan tot stand komen door:
Epidermis:
- Toename van het aantal melanocyten in de epidermis
- Toename van melanine in de melanocyten door verhoogde productie
- Toename van melanine in keratinocyten door:
1. Toename van overdacht van melaninepigment door verhoogde
melanineproductie.
2. Bij een tragere turnover (afname snelheid van het opschuiven van melanine
bevattende keratinocyten) waarbij de melanocyten meer tijd hebben om
melanine aan de keratinocyten af te geven.
Dermis:
- Door aanwezigheid van melanocyten in de dermis.
- Door aanwezigheid van melaninepigment in de dermis, meestal in melanofagen.
Wanneer het pigment afkomstig is uit de epidermis. Spreekt men van
pigmentincontinentie.
- Door de aanwezigheid van naevuscellen of atypische melanocyten in de dermis.
,Naevus naevocellularis (Moedervlek):
Moedervlek heet ook wel naevus naevocellularis of melanocytaire naevus. In het
Engels = mole. De moedervlek is een goedaardige huidafwijking. Deze wordt gekenmerkt
door een ophoping van naevuscellen. Het zijn veranderde melanocyten van de huid,
waardoor ze heel veel pigment in zich hebben. Wordt ook wel banale naevus genoemd
(alledaags).
Iedereen heeft en krijgt moedervlekken. Naevi zijn in de aanleg bij de geboorte aanwezig
maar kunnen ook daarna ontstaan. Het aantal naevi is maximaal tussen 20-30
jaar en vanaf 30 jaar ontstaan geen nieuwe naevi meer. Daarna afname aantal
naevi ongeveer afname van 4-6 moedervlekken.
3 soorten naevus naevocellularis:
1. Junction naevus: een macula (vlek) in de epidermis bij de grens met de
dermis (vooral in basaalcellenlaag). (Junction = grenslaag). Zie plaatje:
deze is onscherp begrensd en grillig en asymmetrisch. Deze lijkt op
een atypische (afwijkende) naevus, dus een twijfelgeval. Maar is
gewoon een junction naevus. Als een naevus op de grens van de
dermis ligt, dan wordt hij wat vager van kleur.
2. Compound naevus: een macula-papula deels in dermis en deels in
epidermis. Je ziet zowel een papel (bultje) als een vlek. Iets verheven.
3. Dermale naevus: een papula in dermis, meestal huidkleurig dus niet
bruin. Woekering van naevuscellen maar deze hebben geen melanine
in zich. Deze is vaak verdacht. Dit lijkt op een basaalcelcarcinoom.
Biopt kan genomen worden als dit niet wordt vertrouwd.
Oorzaak:
Aangenomen wordt dat naevus naevocellularis het gevolg zijn van iets afwijkende
melanocyten die tijdens de vroege ontwikkeling ontstaan uit melanoblasten (voorlopers
van melanocyten). Erfelijke factoren spelen hierbij een rol. Zonlicht lijkt een rol te spelen
bij het groter worden van moedervlekken.
Diagnostiek:
Moedervlekken kunnen met veel andere afwijkingen verward worden. Echter zijn
moedervlekken kleiner, regelmatiger en symmetrisch en hebben ze een homogene kleur
en (vaak) scherpe begrenzing. Meestal zijn normale moedervlekken donkerbruin en de
kleuren rood, blauw, grijs en zwart zijn ongebruikelijk.
Behandeling:
Moedervlekken die duidelijk veranderen of niet gewild zijn dienen chirurgisch verwijderd
te worden.
, Nog een mooie uitleg over moedervlekken:
Moedervlekken zijn goedaardige opeenhopingen van pigmentvormende cellen in de
huid. Het is een normaal verschijnsel; vrijwel iedereen krijgt meerdere
moedervlekken, gemiddeld zo’n 25 per persoon.
De officiële medische term voor deze goedaardige moedervlek is naevus
naevocellularis (Engels: nevus, mole, birthmark).
Naast normale, goedaardige moedervlekken bestaan er nog onrustige
moedervlekken (dysplastische of atypische naevus) en kwaadaardige moedervlekken
(melanomen).
Onrustige moedervlekken zijn goedaardig, maar kunnen soms voorlopers van een
melanoom zijn. Een melanoom kan ontstaan uit een onrustige moedervlek en een
enkele keer zelfs uit een gewone moedervlek, al is de kans dat een moedervlek
kwaadaardig wordt kleiner dan 1 op een miljoen. Ook kan een melanoom spontaan
in tevoren normale huid ontstaan.
HOE ONTSTAAN MOEDERVLEKKEN ?
Een moedervlek is een onschuldige stoornis in de ontwikkeling van de huid. Een
enkele keer is een moedervlek al bij de geboorte zichtbaar aanwezig (de
zogenaamde aangeboren of congenitale moedervlek). De meeste moedervlekken
ontstaan tussen het derde en twintigste jaar. Na het veertigste jaar kan het aantal
moedervlekken weer afnemen.
Het aantal moedervlekken wordt bepaald door erfelijke factoren en door de mate
waarin de huid tijdens het leven aan zonlicht is blootgesteld. Vooral (overmatige)
blootstelling aan de zon in de eerste 15 jaar van het leven is van belang bij de
vorming van moedervlekken.
WAT ZIJN DE VERSCHIJNSELEN ?
Moedervlekken zijn zichtbaar als bruine of zwarte vlekjes, meestal vlak, maar ook wel
eens verheven of duidelijk bol of hobbelig. Ze kunnen in grootte, vorm of kleur nogal
van elkaar verschillen. Kenmerkend is dat de vorm en pigmentatie regelmatig zijn.
WANNEER MOET IK ME ZORGEN MAKEN OVER EEN MOEDERVLEK ?
De meeste moedervlekken zijn goedaardig, maar het komt voor dat ze 'onrustig'
worden (daarmee wordt bedoeld: de moedervlek begint te veranderen in de richting
van kwaadaardig).
Een onrustige moedervlek is onregelmatiger van vorm en pigmentatie (d.w.z.
verschillende tinten bruin tot zwart naast elkaar in dezelfde moedervlek) en vaak is er
ook sprake van een roodachtige verkleuring.
Een onrustige moedervlek is te herkennen aan de volgende veranderingen:
- groter worden
- van kleur of kleursamenstelling veranderen
- van vorm veranderen
- jeuken, steken of pijn doen
- korstjes vertonen
- bloeden
