Samenvatting Pincode 6e ed katern 1 vwo Schaarste en ruil - Economie

Hoofdstuk 1 Schaarste
Paragraaf 1 Keuzes maken
Middelen: tijd en geld  beperkt
Onze behoeften  oneindig

Schaarste: als je niet genoeg middelen hebt om in al je behoeften te voorzien
 Absoluut: product is onder alle omstandigheden beperkt beschikbaar
 Niet zeldzaam: toch schaars omdat je er iets voor moet opofferen.
 Relatief/centraal begrip in de economie

Opofferingskosten: alle middelen die opgeofferd moeten worden om iets te verkrijgen
 Kosten voor het beste alternatief dat je niet kiest
 Kies je het één, dan offer je het andere op
 Subjectief

Alternatief aanwendbaar: middelen zijn voor verschillende dingen in te zetten
 Omdat je middelen beperkt zijn, moet je kiezen hoe je ze aanwendt

Economie: de wetenschap die zich bezighoudt met de manier waarop mensen in een samenleving
omgaan met onbeperkte behoeften en schaarse middelen
 Letterlijk: beheren van de huishouding

Primaire behoeften: basisbehoeften die gericht zijn op het overleven, zoals voedsel, kleding en
onderdak

Secundaire behoeften: alle andere behoeften die mensen kunnen hebben als aan de primaire
behoeften is voldaan
 Normale behoeften
 Luxe behoeften: behoeften die ver boven bestaansminimum uitsteken, behoefte van mensen om
zich te onderscheiden van anderen (statusgoederen)

Statusgoederen: producten waarmee je kunt voorzien in de behoefte aan erkenning, waardering en
het je onderscheiden van anderen
 Kan je in de ogen van bepaalde eigenschappen verschaffen (creatief, slim, voorbeeld)
 Heeft alleen effect in de vergelijking met anderen of in beoogde beoordeling door anderen

Manier waarop je prioriteiten stelt, hangt af van je motieven:
 Iemand met dezelfde motieven kan de ene keer tot een andere beslissing komen dan de
andere keer
 Verschillende mensen met dezelfde motivatie kunnen verschillend gedrag vertonen
 Hetzelfde gedrag kan veroorzaakt worden door verschillende motieven

Micro-economie: gebied van de economie waarin je de manier bestudeert waarop
gezinshuishoudens en bedrijven keuzebeslissingen nemen over schaarse goederen en hoe ze kopen
en verkopen op markten

Macro-economie: de studie van onderwerpend die de gehele economie van een land aangaan
(inflatie, werkloosheid, rentebeleid)

Productiefactoren: de middelen die ingezet worden voor de productie van goederen of diensten
 Kapitaal: middelen die de productie mogelijk maken (machines, gebouwen, transport)

, Inkomen eigenaar: rente/huur
 Arbeid: inspanning van mensen (menselijk kapitaal)
Inkomen eigenaar: loon
 Natuur: grond, natuurlijke grondstoffen en energie
Inkomen eigenaar: pacht
 Ondernemerschap: het initiatief om de productiefactoren met elkaar te combineren
Inkomen eigenaar: winst

Investeren: de aanschaf van kapitaalgoederen met het doel hier geld mee te verdienen
 Door bedrijven: particuliere investeringen
 Door overheid: overheidsinvesteringen

Gezinshuishoudens verdienen met hun arbeid een inkomen, ze kunnen die productiefactor ook
inzetten voor niet-betaalde arbeid

Binnen bedrijven: beslissing over inzet van productiefactoren is een commerciële keuze

De bedrijfsleiding neemt investeringsbeslissingen, de overheid heeft als eigenaar invloed op
bedrijfsbeslissingen

Paragraaf 2 Budgettaire vraagstukken
Budget: bestedingsruimte, het (beperkte) bedrag dat je maximaal kunt besteden in een periode

Begroting: een overzicht van de verwachte inkomsten en uitgaven in een bepaalde periode
 Inkomsten hoger dan uitgaven: sparen

Een saldo is altijd en verrekening van inkomsten en uitgaven
 Drie opties bij begrotingssaldo: overschot, evenwicht, tekort

Instellingen die vanuit publiek (overheids-) geld gefinancierd worden, proberen budgetneutraal te
blijven

Budgettair probleem: een tekort dat ontstaat wanneer de uitgaven hoger zijn dan de inkomsten

Uitgaven in begroting huishouden:
 Dagelijkse uitgaven: kosten van levensonderhoud
 Vaste lasten: uitgaven die in iedere periode terugkomen (gas, elektra, woonlasten,
verzekeringen, abonnementen)
 Incidentele uitgaven: uitgaven die af en toe voorkomen (aanschaf apparaten, vakanties)

Oplossing budgettair probleem:
 Inkomsten verhogen
 Bezuinigen: het verlagen van de uitgaven

Ons economisch gedrag is complex, het is lastig vast te stellen wat de oorzaak en wat het gevolg is,
welke samenhang er is tussen variabelen en óf er eigenlijk wel samenhang is
In economisch theorieën wordt de werkelijkheid vereenvoudigt om verbanden te verklaren
 Ceteris paribus: ‘onder overigens gelijke omstandigheden’, alle andere variabelen worden
constant verondersteld
 Belangrijk bij causaliteit (verband tussen oorzaak en gevolg)

Economisch model: een vereenvoudiging van de werkelijkheid, waarmee je de samenhang tussen
economische grootheden kunt onderzoeken