Alles wat ik moet leren blok schulden
Hoofdstuk 2 – Persoonlijkheid
Persoonlijkheid
Mensen verschillen van elkaar in hun gedrag. Ieder mens gedraagt zich op haar of zijn
kenmerkende manier en heeft een eigen combinatie van dit soort eigenschappen. Die
kenmerkende manier noemen we iemands persoonlijkheid. De kenmerkende manier waarop
wij ons gedragen blijft redelijk stabiel, zowel in de tijd, over een langere periode, als in
verschillende situaties. De persoonlijkheid is de verzameling van duurzame eigenschappen
die iemands gedrag kenmerken.
Gedrag
Je persoonlijkheid komt tot uiting in gedrag. Uit je gedrag leiden andere kenmerken van
jouw persoonlijkheid af.
Nature/Nurture
Het verschillende gedrag tussen mensen kan verklaard worden door erfelijke factoren
(nature) en omgevingsfactoren (nurture).
Trekkentheorie
Trekkentheorie is gericht op het ontdekken van de bouwstenen van de persoonlijkheid.
Mensen kun je onderscheiden door hun verschillende trekken. De twee belangrijkste
dimensies zijn extraversie en neuroticisme.
The big five persoonlijkheid
Introvert Extravert
Is graag stil Spraakzaam
Werkt liever alleen Werkt graag met anderen
Zowel genetisch betaalbaar als afhankelijk van
omgevingsfactoren. Introverten is zenuwstelsel
actiever, waardoor ze iets alert reageren op wat
er gebeurt dan extravert in.
Vriendelijk Onvriendelijk
Meelevend Competitief
Let ook op belang van ander Alleen voor eigenbelang
Wil liever samenwerken dan concurreren Liever concurreren dan samenwerken
Zorgvuldig Nonchalance
Gedisciplineerd Spontaan
Goed georganiseerd Ongeorganiseerd
Sterk plichtsbesef Voorkeur voor flexibele plannen
Emotionele stabiliteit Neuroticisme
,Staat op als een 7 en gaan naar bed met een 7 Ups en downs
nooit dipjes
Openheid Conventionaliteit
Open voor nieuwe dingen Behoudend
Ruimdenkend Nuchter
2.3 socialisatie en persoonlijkheidsontwikkelingen
Deel uit van verschillende groepen mensen. Binnen al die groepen vertoon jij gedrag. Dat
verschilt per situatie. Het aanvoelen van wat in een bepaalde situatie juiste gedrag is.
Socialisatie is het overnemen en eigen maken van gedrag, normen en waarden die binnen
een bepaalde groep algemeen aanvaard zijn. Er zijn twee vormen van sociaal leren van
belang: imitatie in identificatie. Identificatie is het proces waarbij iemand zich vereenzelvigt
met kenmerken van een ander.
Je wilt als het waren net zo zijn als een ander. Eerst identificeer je je met je ouders en de
mensen daaromheen. Later ga je je ook identificeren met vrienden, docenten enz. Steeds als
een deel gaat uitmaken van een nieuwe groep, opleiding of werkkring begint een nieuw
socialisatieproces. Je leert je gedrag aan te passen aan de normen van de nieuwe groep.
Omdat voor elkaar te krijgen moet je dus kijken naar het gedrag van al die nieuwe mensen.
Socialisatie als meisje of jongen
Het kind leert mensen ordenen naar geslacht. In het begin maakte kinderen fouten. Via
ouders, broers en zusjes leert het kind al snel welk gedrag van hem verlangd wordt. De
heersende cultuur bepaalt in sterke mate welke bedrag aanvaardbaar is voor mannen en
vrouwen.
Nancy Chodorow schrijft verschillen in de persoonlijkheid ontwikkeling van jongens en
meisjes toe aan de verschillende rollen die vrouwen een man in onze cultuur. Meestal is de
vrouw de belangrijke opvoeder en dat heeft flinke gevolgen. Jongens en meisjes hebben in
de eerste levensjaren de moeder als identificatiefiguur. Maar een jongen leert daarna dat hij
anders moet zijn dan zijn moeder. Dit kan uiteindelijk leiden tot negatief gedrag. Want
intimiteit, emotioneel zijn wordt bij vrouwen gedrag en daartegen moet de jongens zich
afzetten. Deze socialisatie kan ook leiden tot positieve gedrag omdat de jongen beter leert
de eigen ego grenzen te ontwikkelen: hij leert zijn persoonlijkheid duidelijk af te grenzen van
de persoonlijkheid van andere mensen. Daardoor leert hij zich zelfstandig en onafhankelijk
te gedragen. Voor het meisje geld dat ze wel gericht mag blijven op haar eerste
liefdesobjecten. Zij hoeft zich niet los te maken van de binding met haar moeder. Zo ontstaat
er verbondenheid. Zij is sterk richt op relaties en is gevoelig voor emotionele een subtiele
signalen van andere mensen. Voor de vrouw is het moeilijker om haar zelfstandigheid en
onafhankelijkheid verkrijgen. Ook is het voor meisje prettig als er een mannelijk
identificatiemodel is. De vader kan haar stimuleren tot het uiterste van nieuw gedrag.
2.4 mentale stoornissen en persoonlijkheidsstoornissen
Een deel van deze stoornissen zijn tijdelijk en te genezen. Er zijn echter ook stoornissen die
niet of erg lastig te genezen zijn en deel uitmaken van de persoonlijkheid.
Mentale stoornissen
,Mensen kunnen mentaal in de war raken. Dat kan van tijdelijke aard zijn.
Mentale stoornissen worden in onze samenleving minder makkelijk geaccepteerd van
lichamelijke problemen. Daardoor kan het vragen van hulp moeilijker zijn en kunnen
problemen langer voortduren.
Persoonlijkheidsstoornissen
Er zijn mentale stoornissen die als het ware in de persoonlijkheid verankerd zijn. Ze hebben
dikwijls te maken met het sociale gedrag, ze uitte zich in het contact met anderen. Meestal
liggen aan de stoornissen meerdere oorzaken tegelijk. Persoonlijkheidsstoornissen zijn meer
aan de persoonlijkheid gekoppeld en moeilijker te veranderen.
2.5 humanistische psychologie en persoonlijkheid
Humanistische psychologie en persoonlijkheid Rogers is grondlegger en heeft grote
invloed gehad op het ontwikkelen van therapievormen die zelf ontplooiing stimuleren.
Mensen zijn in grote mate vrij om zelf belangrijke keuzes te maken in hun leven.
Mensen worden voor een deel gevormd door erfelijkheid en opvoeding, maar
bepalen ook zelf wie ze willen zijn.
Mensen hebben fundamentele behoeften die om bevrediging vragen. Wanneer het
lukt om die basisbehoeften te bevredigen, komen andere behoeften naar voren,
Mensen zijn van naturen gericht op zelf actualisatie, ze willen zichzelf ontwikkelen.
Bij deze psychologie wordt er gesproken over behoeften en niet over driften.
Theorie van Rogers
Verzet zich tegen Freud visie: mensen worden niet geregeerd door hun onbewuste. Zij
hebben een vrije wil.
Rogers wil mensen niet als objecten ontleden, analyseren en manipuleren. Hij wil aansluiten
bij ervaringen van mensen. De subjectieve wereld van de ander is belangrijker dan de
objectieve werkelijkheid. In de psychologische hulpverlening gaat het om het ervaren van de
gevoelens van de ander, terwijl men toch de nodige emotionele afstand houdt. Hij is ervan
overtuigd dat mensen diep van binnen streven naar positieve. Mensen hebben een
aangeboren behoefte om hun talenten volledig te ontwikkelen.
Op de humanistische psychologie is ook kritiek te geven:
De rol van biologische factoren worden onderschat
De theorie is nauwelijks te toetsen op een wetenschappelijke manier
Is westerse psychologie, die misschien niet geldt voor iedereen
2.6 behaviorisme en persoonlijkheid
Hielden zich niet bezig met de gevoelswereld van mensen, dus niet met fantasieën en
innerlijke processen. Ze gebruiken het woord persoonlijkheid niet maar spreken van gedrag.
Ook zou kunnen zijn naar mogelijkheden om gedrag te beïnvloeden en veranderingen te
stimuleren. Ze onderzoeken hoe bestaand gedrag in stand wordt gehouden. Het
behaviorisme beschouwende mensen bij zijn geboorte als een onbeschreven blad papier. In
principe kan iedereen alles leren. De enige aangeboren psychische capaciteit is voor hem het
vermogen om oneindig veel dingen te leren. Je kunt van alles aan leren, maar je kunt gedrag
ook weer afleren door belonen van gewenst gedrag en bestraffen van ongewenst gedrag.
, Behavioristen spreken liever over gedrag dan over persoonlijkheid. Gedrag is meetbaar en
beïnvloedbaar. Behavioristen zijn zeer optimistisch over de veranderbaarheid van de mens.
2.7 cognitieve psychologie en persoonlijkheid
Cognitief psychologen benadrukken dat mensen niet passieve reageren op prikkels, maar
naar betekenis zoeken en actief bouwen een eigen persoonlijke constructies, zoals
denkpatronen. Cognities bepalen hoe je de situatie analyseert en welk gedrag je kiest. Een
cognitie is het deel van iemands gedachten, kennis en inzichten over een onderwerp.
2.8 psychodynamische benaderingen in persoonlijkheid Freud
Freuds theorie, de psychoanalyse, zegt dat een mens sterk beïnvloed wordt door driften en
onbewuste krachten. Vroege jeugdervaringen ziet Freud als bepalend voor de
persoonlijkheid. De persoonlijkheid wordt gevormd in de eerste zes jaar van het leven.
Onder hypnose moet er iets anders het gedrag bepaald dan ons bewustzijn. Freud spreekt
van onbewust gedrag dat voortkomt uit het onderbewuste. Hij is ook gefascineerd door
agressie en seksualiteit. Ook daar gaan mensen voorbij grenzen die door het bewuste
verstand bepaald worden. De mensen hebben dus ook een driftleven. Freud wil al het
gedrag verklaren en doet dat met een model voor persoonlijkheid. Het id, ego en superego.
Binnen de persoonlijkheid kunnen 3 verschillende delen met elkaar in conflict komen.
Volgens Freud beschikt de mens vanaf de geboorte over een reservoir vol driften of lusten,
het id. De driften zijn van seksuele of agressieve aard. Als kind word je beheerst door die
driften, maar je leert door de omgang met je ouders er steeds meer controle over te krijgen:
er ontwikkelt zich een ego. Het ego wordt het centrale, besturende deel van de
persoonlijkheid. Het ego houdt het id onder controle en zorgt dat de driften op een gezonde,
acceptabele manier tot uiting kunnen komen. Je kunt het ego vergelijken met de ruiter (ego)
die het paard (id) bestuurt. Het paard levert de energie voor het handelen, maar het heeft
leiding nodig. Verkeerde impulsen worden gesublimeerd of omgezet in sociaal aanvaardbaar
gedrag. Als het id het lustprincipe is, kun je het ego zien als het realiteitsprincipe: het houdt
contact met de realiteit, met de sociale omgeving. De derde instantie, het superego,
ontwikkelt zich langzamerhand uit het ego. Het superego is de beschouwen als een soort
geweten, de voor innerlijk de ouderlijke geboden en verboden. Bovendien bevat het idealen
die je over jezelf hebt.
Hoofdstuk 2 – Persoonlijkheid
Persoonlijkheid
Mensen verschillen van elkaar in hun gedrag. Ieder mens gedraagt zich op haar of zijn
kenmerkende manier en heeft een eigen combinatie van dit soort eigenschappen. Die
kenmerkende manier noemen we iemands persoonlijkheid. De kenmerkende manier waarop
wij ons gedragen blijft redelijk stabiel, zowel in de tijd, over een langere periode, als in
verschillende situaties. De persoonlijkheid is de verzameling van duurzame eigenschappen
die iemands gedrag kenmerken.
Gedrag
Je persoonlijkheid komt tot uiting in gedrag. Uit je gedrag leiden andere kenmerken van
jouw persoonlijkheid af.
Nature/Nurture
Het verschillende gedrag tussen mensen kan verklaard worden door erfelijke factoren
(nature) en omgevingsfactoren (nurture).
Trekkentheorie
Trekkentheorie is gericht op het ontdekken van de bouwstenen van de persoonlijkheid.
Mensen kun je onderscheiden door hun verschillende trekken. De twee belangrijkste
dimensies zijn extraversie en neuroticisme.
The big five persoonlijkheid
Introvert Extravert
Is graag stil Spraakzaam
Werkt liever alleen Werkt graag met anderen
Zowel genetisch betaalbaar als afhankelijk van
omgevingsfactoren. Introverten is zenuwstelsel
actiever, waardoor ze iets alert reageren op wat
er gebeurt dan extravert in.
Vriendelijk Onvriendelijk
Meelevend Competitief
Let ook op belang van ander Alleen voor eigenbelang
Wil liever samenwerken dan concurreren Liever concurreren dan samenwerken
Zorgvuldig Nonchalance
Gedisciplineerd Spontaan
Goed georganiseerd Ongeorganiseerd
Sterk plichtsbesef Voorkeur voor flexibele plannen
Emotionele stabiliteit Neuroticisme
,Staat op als een 7 en gaan naar bed met een 7 Ups en downs
nooit dipjes
Openheid Conventionaliteit
Open voor nieuwe dingen Behoudend
Ruimdenkend Nuchter
2.3 socialisatie en persoonlijkheidsontwikkelingen
Deel uit van verschillende groepen mensen. Binnen al die groepen vertoon jij gedrag. Dat
verschilt per situatie. Het aanvoelen van wat in een bepaalde situatie juiste gedrag is.
Socialisatie is het overnemen en eigen maken van gedrag, normen en waarden die binnen
een bepaalde groep algemeen aanvaard zijn. Er zijn twee vormen van sociaal leren van
belang: imitatie in identificatie. Identificatie is het proces waarbij iemand zich vereenzelvigt
met kenmerken van een ander.
Je wilt als het waren net zo zijn als een ander. Eerst identificeer je je met je ouders en de
mensen daaromheen. Later ga je je ook identificeren met vrienden, docenten enz. Steeds als
een deel gaat uitmaken van een nieuwe groep, opleiding of werkkring begint een nieuw
socialisatieproces. Je leert je gedrag aan te passen aan de normen van de nieuwe groep.
Omdat voor elkaar te krijgen moet je dus kijken naar het gedrag van al die nieuwe mensen.
Socialisatie als meisje of jongen
Het kind leert mensen ordenen naar geslacht. In het begin maakte kinderen fouten. Via
ouders, broers en zusjes leert het kind al snel welk gedrag van hem verlangd wordt. De
heersende cultuur bepaalt in sterke mate welke bedrag aanvaardbaar is voor mannen en
vrouwen.
Nancy Chodorow schrijft verschillen in de persoonlijkheid ontwikkeling van jongens en
meisjes toe aan de verschillende rollen die vrouwen een man in onze cultuur. Meestal is de
vrouw de belangrijke opvoeder en dat heeft flinke gevolgen. Jongens en meisjes hebben in
de eerste levensjaren de moeder als identificatiefiguur. Maar een jongen leert daarna dat hij
anders moet zijn dan zijn moeder. Dit kan uiteindelijk leiden tot negatief gedrag. Want
intimiteit, emotioneel zijn wordt bij vrouwen gedrag en daartegen moet de jongens zich
afzetten. Deze socialisatie kan ook leiden tot positieve gedrag omdat de jongen beter leert
de eigen ego grenzen te ontwikkelen: hij leert zijn persoonlijkheid duidelijk af te grenzen van
de persoonlijkheid van andere mensen. Daardoor leert hij zich zelfstandig en onafhankelijk
te gedragen. Voor het meisje geld dat ze wel gericht mag blijven op haar eerste
liefdesobjecten. Zij hoeft zich niet los te maken van de binding met haar moeder. Zo ontstaat
er verbondenheid. Zij is sterk richt op relaties en is gevoelig voor emotionele een subtiele
signalen van andere mensen. Voor de vrouw is het moeilijker om haar zelfstandigheid en
onafhankelijkheid verkrijgen. Ook is het voor meisje prettig als er een mannelijk
identificatiemodel is. De vader kan haar stimuleren tot het uiterste van nieuw gedrag.
2.4 mentale stoornissen en persoonlijkheidsstoornissen
Een deel van deze stoornissen zijn tijdelijk en te genezen. Er zijn echter ook stoornissen die
niet of erg lastig te genezen zijn en deel uitmaken van de persoonlijkheid.
Mentale stoornissen
,Mensen kunnen mentaal in de war raken. Dat kan van tijdelijke aard zijn.
Mentale stoornissen worden in onze samenleving minder makkelijk geaccepteerd van
lichamelijke problemen. Daardoor kan het vragen van hulp moeilijker zijn en kunnen
problemen langer voortduren.
Persoonlijkheidsstoornissen
Er zijn mentale stoornissen die als het ware in de persoonlijkheid verankerd zijn. Ze hebben
dikwijls te maken met het sociale gedrag, ze uitte zich in het contact met anderen. Meestal
liggen aan de stoornissen meerdere oorzaken tegelijk. Persoonlijkheidsstoornissen zijn meer
aan de persoonlijkheid gekoppeld en moeilijker te veranderen.
2.5 humanistische psychologie en persoonlijkheid
Humanistische psychologie en persoonlijkheid Rogers is grondlegger en heeft grote
invloed gehad op het ontwikkelen van therapievormen die zelf ontplooiing stimuleren.
Mensen zijn in grote mate vrij om zelf belangrijke keuzes te maken in hun leven.
Mensen worden voor een deel gevormd door erfelijkheid en opvoeding, maar
bepalen ook zelf wie ze willen zijn.
Mensen hebben fundamentele behoeften die om bevrediging vragen. Wanneer het
lukt om die basisbehoeften te bevredigen, komen andere behoeften naar voren,
Mensen zijn van naturen gericht op zelf actualisatie, ze willen zichzelf ontwikkelen.
Bij deze psychologie wordt er gesproken over behoeften en niet over driften.
Theorie van Rogers
Verzet zich tegen Freud visie: mensen worden niet geregeerd door hun onbewuste. Zij
hebben een vrije wil.
Rogers wil mensen niet als objecten ontleden, analyseren en manipuleren. Hij wil aansluiten
bij ervaringen van mensen. De subjectieve wereld van de ander is belangrijker dan de
objectieve werkelijkheid. In de psychologische hulpverlening gaat het om het ervaren van de
gevoelens van de ander, terwijl men toch de nodige emotionele afstand houdt. Hij is ervan
overtuigd dat mensen diep van binnen streven naar positieve. Mensen hebben een
aangeboren behoefte om hun talenten volledig te ontwikkelen.
Op de humanistische psychologie is ook kritiek te geven:
De rol van biologische factoren worden onderschat
De theorie is nauwelijks te toetsen op een wetenschappelijke manier
Is westerse psychologie, die misschien niet geldt voor iedereen
2.6 behaviorisme en persoonlijkheid
Hielden zich niet bezig met de gevoelswereld van mensen, dus niet met fantasieën en
innerlijke processen. Ze gebruiken het woord persoonlijkheid niet maar spreken van gedrag.
Ook zou kunnen zijn naar mogelijkheden om gedrag te beïnvloeden en veranderingen te
stimuleren. Ze onderzoeken hoe bestaand gedrag in stand wordt gehouden. Het
behaviorisme beschouwende mensen bij zijn geboorte als een onbeschreven blad papier. In
principe kan iedereen alles leren. De enige aangeboren psychische capaciteit is voor hem het
vermogen om oneindig veel dingen te leren. Je kunt van alles aan leren, maar je kunt gedrag
ook weer afleren door belonen van gewenst gedrag en bestraffen van ongewenst gedrag.
, Behavioristen spreken liever over gedrag dan over persoonlijkheid. Gedrag is meetbaar en
beïnvloedbaar. Behavioristen zijn zeer optimistisch over de veranderbaarheid van de mens.
2.7 cognitieve psychologie en persoonlijkheid
Cognitief psychologen benadrukken dat mensen niet passieve reageren op prikkels, maar
naar betekenis zoeken en actief bouwen een eigen persoonlijke constructies, zoals
denkpatronen. Cognities bepalen hoe je de situatie analyseert en welk gedrag je kiest. Een
cognitie is het deel van iemands gedachten, kennis en inzichten over een onderwerp.
2.8 psychodynamische benaderingen in persoonlijkheid Freud
Freuds theorie, de psychoanalyse, zegt dat een mens sterk beïnvloed wordt door driften en
onbewuste krachten. Vroege jeugdervaringen ziet Freud als bepalend voor de
persoonlijkheid. De persoonlijkheid wordt gevormd in de eerste zes jaar van het leven.
Onder hypnose moet er iets anders het gedrag bepaald dan ons bewustzijn. Freud spreekt
van onbewust gedrag dat voortkomt uit het onderbewuste. Hij is ook gefascineerd door
agressie en seksualiteit. Ook daar gaan mensen voorbij grenzen die door het bewuste
verstand bepaald worden. De mensen hebben dus ook een driftleven. Freud wil al het
gedrag verklaren en doet dat met een model voor persoonlijkheid. Het id, ego en superego.
Binnen de persoonlijkheid kunnen 3 verschillende delen met elkaar in conflict komen.
Volgens Freud beschikt de mens vanaf de geboorte over een reservoir vol driften of lusten,
het id. De driften zijn van seksuele of agressieve aard. Als kind word je beheerst door die
driften, maar je leert door de omgang met je ouders er steeds meer controle over te krijgen:
er ontwikkelt zich een ego. Het ego wordt het centrale, besturende deel van de
persoonlijkheid. Het ego houdt het id onder controle en zorgt dat de driften op een gezonde,
acceptabele manier tot uiting kunnen komen. Je kunt het ego vergelijken met de ruiter (ego)
die het paard (id) bestuurt. Het paard levert de energie voor het handelen, maar het heeft
leiding nodig. Verkeerde impulsen worden gesublimeerd of omgezet in sociaal aanvaardbaar
gedrag. Als het id het lustprincipe is, kun je het ego zien als het realiteitsprincipe: het houdt
contact met de realiteit, met de sociale omgeving. De derde instantie, het superego,
ontwikkelt zich langzamerhand uit het ego. Het superego is de beschouwen als een soort
geweten, de voor innerlijk de ouderlijke geboden en verboden. Bovendien bevat het idealen
die je over jezelf hebt.
