Thema 6 Afweer
Thema Afweer
Basisstof 1: Bescherming
Het interne en externe milieu van ons lichaam wordt gescheiden door minstens één celmembraan. Er
zijn verschillende milieus in je lichaam:
- Extern milieu/ uitwendig milieu: Omgeving buiten het lichaam De buitenwereld, inhoud longen
en maag-darmkanaal.
- Intern milieu/ inwendig milieu: Deel van je lichaam dat pas kan worden bereikt nadat een
celmembraan is gepasseerd. Alle overige delen in het lichaam, waaronder ook bloed en
weefselvloeistof
Infecties (het binnendringen van ziekteverwekkers (pathogenen) in je lichaam) kunnen veroorzaakt
worden door verschillende ziekteverwekkers (Binas 77D)
- Bacteriën
- Virussen
- Schimmels
- Parasieten
Waardoor word je ziek?
- Gifstoffen (bacteriën, schimmels en parasieten)
- Lichaamscellen sterven (virussen)
- Lichaamsvreemde stoffen (inademen of inslikken)
Verschil in stoffen/cellen:
Lichaamseigen: stoffen of cellen die door je lichaam worden gemaakt.
Lichaamsvreemd: stoffen of cellen die niet in je lichaam thuishoren
1
, Thema 6 Afweer
Verdediging van lichaam (Binas 84 J2/ 87A)
Mechanische afweer: afweer door fysieke aanpassingen
- Huid (2 m2): beschermt het lichaam tegen schadelijke invloeden ui het uitwendige milieu en
tegen het indringen van ziekteverwekkers.
Melanocyten in de kiemlaag produceren pigment (melanine) dat beschermt tegen uv-straling
- Slijmvliezen (longen 80 m2, darm 350 m2): zorgen bij openingen in de huid (mond, ogen etc.)
voor dat ziekteverwekkers moeilijk kunnen binnendringen. Traanvocht en speeksel spoelen
indringers weg, terwijl slijm in de neus, luchtwegen, het verteringstelsel, het uitscheidingsstelsel
en het voortplantingsstelsel de ziekteverwekkers opvangt en tegenhoudt
Chemische afweer: afweer van stoffen
- Zure stoffen zorgen ervoor dat ziekteverwekkers worden gedood.
Voorbeelden: - Zoutzuur in maagsap (pH 1-3) doodt bacteriën in het voedsel
- Zweet en olie (pH 3-5) doodt bacteriën die op de huid kunnen groeien
- Bacterie-aantastende eiwitten (lysozym in traanvocht en speeksel)
- Interferon: Eiwit in het lichaamsvocht dat binnen een aantal uren de deling van virussen remt
- Complement-factoren: Sneeuwbaleffect aan reacties Activeert afweersysteem
Bescherming door planten
Planten worden als producent continu aangevallen. Daartegen hebben ze 3 soorten
afweermechanismen:
Mechanische afweer: stekels, doornen en haren
Chemische afweer: aanmaak van stoffen die onsmakelijk of dodelijke(giftig) zijn
Indirecte afweer: aanmaak van stoffen die de natuurlijke vijand van de belager aantrekken
Bijvoorbeeld sluipwesp voor rupsen
2
Thema Afweer
Basisstof 1: Bescherming
Het interne en externe milieu van ons lichaam wordt gescheiden door minstens één celmembraan. Er
zijn verschillende milieus in je lichaam:
- Extern milieu/ uitwendig milieu: Omgeving buiten het lichaam De buitenwereld, inhoud longen
en maag-darmkanaal.
- Intern milieu/ inwendig milieu: Deel van je lichaam dat pas kan worden bereikt nadat een
celmembraan is gepasseerd. Alle overige delen in het lichaam, waaronder ook bloed en
weefselvloeistof
Infecties (het binnendringen van ziekteverwekkers (pathogenen) in je lichaam) kunnen veroorzaakt
worden door verschillende ziekteverwekkers (Binas 77D)
- Bacteriën
- Virussen
- Schimmels
- Parasieten
Waardoor word je ziek?
- Gifstoffen (bacteriën, schimmels en parasieten)
- Lichaamscellen sterven (virussen)
- Lichaamsvreemde stoffen (inademen of inslikken)
Verschil in stoffen/cellen:
Lichaamseigen: stoffen of cellen die door je lichaam worden gemaakt.
Lichaamsvreemd: stoffen of cellen die niet in je lichaam thuishoren
1
, Thema 6 Afweer
Verdediging van lichaam (Binas 84 J2/ 87A)
Mechanische afweer: afweer door fysieke aanpassingen
- Huid (2 m2): beschermt het lichaam tegen schadelijke invloeden ui het uitwendige milieu en
tegen het indringen van ziekteverwekkers.
Melanocyten in de kiemlaag produceren pigment (melanine) dat beschermt tegen uv-straling
- Slijmvliezen (longen 80 m2, darm 350 m2): zorgen bij openingen in de huid (mond, ogen etc.)
voor dat ziekteverwekkers moeilijk kunnen binnendringen. Traanvocht en speeksel spoelen
indringers weg, terwijl slijm in de neus, luchtwegen, het verteringstelsel, het uitscheidingsstelsel
en het voortplantingsstelsel de ziekteverwekkers opvangt en tegenhoudt
Chemische afweer: afweer van stoffen
- Zure stoffen zorgen ervoor dat ziekteverwekkers worden gedood.
Voorbeelden: - Zoutzuur in maagsap (pH 1-3) doodt bacteriën in het voedsel
- Zweet en olie (pH 3-5) doodt bacteriën die op de huid kunnen groeien
- Bacterie-aantastende eiwitten (lysozym in traanvocht en speeksel)
- Interferon: Eiwit in het lichaamsvocht dat binnen een aantal uren de deling van virussen remt
- Complement-factoren: Sneeuwbaleffect aan reacties Activeert afweersysteem
Bescherming door planten
Planten worden als producent continu aangevallen. Daartegen hebben ze 3 soorten
afweermechanismen:
Mechanische afweer: stekels, doornen en haren
Chemische afweer: aanmaak van stoffen die onsmakelijk of dodelijke(giftig) zijn
Indirecte afweer: aanmaak van stoffen die de natuurlijke vijand van de belager aantrekken
Bijvoorbeeld sluipwesp voor rupsen
2
