Tentamen ….. en recht vakken:
Burger en recht:
Er zijn 4 soorten wetsbronnen:
Wet
Gewoonte
Rechtspraak
Verdragen
Als de vraag is: “is dit een rechtsregel?”
Dan MOET de regel terug te vinden zijn in een van de 4 wetsbronnen!
Rechtsbron “gewoonte”:
Niet alle gewoontes van de samenleving worden meteen gewoonterecht. Er zijn 2
voorwaardes van een gewoonte om gewoonterecht te zijn:
1. Het moet gaan om een veel voorkomend gebruik binnen een groep/samenleving. Dit
hangt af van de duur en van de grootte van de groep.
2. De groep moet deze gewoonte zien als een goed, nuttig en juridische rechtsnorm.
Een goed voorbeeld van gewoonte is handjeklap. Er zijn geen geschreven regels maar
iedereen gaat ermee akkoord en houdt zich eraan.
Er zijn 3 soorten regels:
Rechtsregels: dit zijn regels die afkomstig zijn van een rechtsbron of een tot wet
gevoegd overheidsorgaan. Deze regels zijn juridisch afdwingbaar en je kan er dus een
beroep op doen in een rechte.
Regels van onderop tot stand gekomen: het verbreken van deze regels heeft niet
altijd juridische rechtsgevolgen. Het zijn geen direct afleesbare regels maar hebben
wel invloed op de rechten en plichten van burgers.
Fatsoensregels: zijn zonder rechtsgevolgen en juridisch niet afdwingbaar.
Zelfregulering:
,Regels gemaakt door een groep mensen, niet door de overheid, om hun eigen gedrag in te
kaderen (zoals de regels van de KNVB)
Contractsvrijheid:
De vrijheid om een contract te sluiten met wie dan ook en wat daar ook in staat.
5 eisen zelfregulering:
1. Niet-statelijke geschreven regels
2. Private aangelegenheden, het moet over een specifiek terrein gaan zonder overheid.
3. Algemene aard, de regels gelden voor iedereen binnen de betreffende
groep/organisatie
4. Eigen persoon of organisatie
5. Medewerking nodig, je kiest ervoor om je ergens aan te sluiten dus moet je je ook
gedragen volgend hun regelementen.
Bindende kracht:
Iets wat de rechter mee kan nemen bij de beoordeling van de zaak.
Art. 93 GW:
V1a: Bepalingen van verdragen
V1b: bepalingen van besluiten van volkenrechtelijke organisaties
V2: die eenieder kunnen verbinden
V3: nadat zij zijn bekendgemaakt
RG: hebben verbindende kracht
Verdrag:
Is een overeenkomst/afspraak tussen landen.
Art. 93 Gw pas je toe om te toetsen of je bij een verdrag bij de Nederlandse rechter een beroep op
kunt doen. Maar bij de Europese Unie pas je dit artikel NIET toe!!!
Eenieder verbindende verdragen gaan in Nederland boven de eigen wettelijke regels (art. 94 Gw).
Wij mogen in Nederland verdragen sluiten waarbij een volkenrechtelijke organisatie word opgericht
en wij kunnen rechtspraak, bestuur en wetgeving aan hun overdragen (art. 92 Gw). Denk aan de EU.
,art. 288 verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).
Bij de Europese Unie geldt het niet of je een monistisch of een dualistisch systeem hebt, bij een
verordening kan iedere burger een beroep op doen.
Bij een richtlijn kan je er geen beroep op doen, want de staten moeten er zelf nog iets van
regelgeving over maken.
Eigenrichting:
Wanneer iemand het recht in eigen handen neemt wanneer je eigenlijk naar de rechter had
gemoeten. Vaak met geweld.
Binnen welke rechtsgebieden komt eigenrichting voor?
Bestuursrecht: sociale dienst aanvallen omdat je uitkering wordt stil gezet.
Strafrecht: iemand in elkaar slaan omdat hij een pedofiel is.
Privaatrecht: je geld opeisen door iemand te mishandelen wanneer hij niet betaald.
Wraking:
Dit kan je aanvragen wanneer je denkt dat de rechter niet voldoet aan een van de
beginselen van het rechtelijk proces.
Monistisch systeem (incorperatiesysteem):
Coöperatie, regels uit verdragen gelden meteen in de nationale wetregels, burgers kunnen beroep
doen op dit verdrag bij de rechter zodra het is bekend gemaakt.
Dualistisch systeem (transformatiesysteem):
Na het sluiten van een verdrag kan men nog niet meteen beroep hierop doen. Deze landen blijven
baas in eigen land. Er moet eerst een wetje worden gemaakt die ervoor zorgt dat burgers beroep
kunnen doen op deze verdragsregels.
MAAR DUS NIET BIJ DE E.U. DEZE GELDEN ALTIJD METEEN.
Verjuridisering:
Kleine zaakjes waar we vroeger voor naar meneer pastoor gingen hollen we nu met rechtsbijstand
(wat we steeds meer hebben). naar het gerecht. Zaken zoals konijn Punkie. Voor steeds meer
conflicten gaan we naar de rechtbank, we maken overal een punt van en we hebben dus overal
advocaten / juristen voor nodig.
We maken steeds meer regeltjes en wetten voor dingen. Denk aan zelfregulering.
, EVRM:
Titel 1: rechten en vrijheden. Materieel
Titel 2: Europees hof voor de rechten van de Mens. Formeel procesrecht.
Artikel in titel 1:
- Lid 1: het recht
- Lid 2: beperking van dat recht.
Jurist en recht:
Burger en recht:
Er zijn 4 soorten wetsbronnen:
Wet
Gewoonte
Rechtspraak
Verdragen
Als de vraag is: “is dit een rechtsregel?”
Dan MOET de regel terug te vinden zijn in een van de 4 wetsbronnen!
Rechtsbron “gewoonte”:
Niet alle gewoontes van de samenleving worden meteen gewoonterecht. Er zijn 2
voorwaardes van een gewoonte om gewoonterecht te zijn:
1. Het moet gaan om een veel voorkomend gebruik binnen een groep/samenleving. Dit
hangt af van de duur en van de grootte van de groep.
2. De groep moet deze gewoonte zien als een goed, nuttig en juridische rechtsnorm.
Een goed voorbeeld van gewoonte is handjeklap. Er zijn geen geschreven regels maar
iedereen gaat ermee akkoord en houdt zich eraan.
Er zijn 3 soorten regels:
Rechtsregels: dit zijn regels die afkomstig zijn van een rechtsbron of een tot wet
gevoegd overheidsorgaan. Deze regels zijn juridisch afdwingbaar en je kan er dus een
beroep op doen in een rechte.
Regels van onderop tot stand gekomen: het verbreken van deze regels heeft niet
altijd juridische rechtsgevolgen. Het zijn geen direct afleesbare regels maar hebben
wel invloed op de rechten en plichten van burgers.
Fatsoensregels: zijn zonder rechtsgevolgen en juridisch niet afdwingbaar.
Zelfregulering:
,Regels gemaakt door een groep mensen, niet door de overheid, om hun eigen gedrag in te
kaderen (zoals de regels van de KNVB)
Contractsvrijheid:
De vrijheid om een contract te sluiten met wie dan ook en wat daar ook in staat.
5 eisen zelfregulering:
1. Niet-statelijke geschreven regels
2. Private aangelegenheden, het moet over een specifiek terrein gaan zonder overheid.
3. Algemene aard, de regels gelden voor iedereen binnen de betreffende
groep/organisatie
4. Eigen persoon of organisatie
5. Medewerking nodig, je kiest ervoor om je ergens aan te sluiten dus moet je je ook
gedragen volgend hun regelementen.
Bindende kracht:
Iets wat de rechter mee kan nemen bij de beoordeling van de zaak.
Art. 93 GW:
V1a: Bepalingen van verdragen
V1b: bepalingen van besluiten van volkenrechtelijke organisaties
V2: die eenieder kunnen verbinden
V3: nadat zij zijn bekendgemaakt
RG: hebben verbindende kracht
Verdrag:
Is een overeenkomst/afspraak tussen landen.
Art. 93 Gw pas je toe om te toetsen of je bij een verdrag bij de Nederlandse rechter een beroep op
kunt doen. Maar bij de Europese Unie pas je dit artikel NIET toe!!!
Eenieder verbindende verdragen gaan in Nederland boven de eigen wettelijke regels (art. 94 Gw).
Wij mogen in Nederland verdragen sluiten waarbij een volkenrechtelijke organisatie word opgericht
en wij kunnen rechtspraak, bestuur en wetgeving aan hun overdragen (art. 92 Gw). Denk aan de EU.
,art. 288 verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).
Bij de Europese Unie geldt het niet of je een monistisch of een dualistisch systeem hebt, bij een
verordening kan iedere burger een beroep op doen.
Bij een richtlijn kan je er geen beroep op doen, want de staten moeten er zelf nog iets van
regelgeving over maken.
Eigenrichting:
Wanneer iemand het recht in eigen handen neemt wanneer je eigenlijk naar de rechter had
gemoeten. Vaak met geweld.
Binnen welke rechtsgebieden komt eigenrichting voor?
Bestuursrecht: sociale dienst aanvallen omdat je uitkering wordt stil gezet.
Strafrecht: iemand in elkaar slaan omdat hij een pedofiel is.
Privaatrecht: je geld opeisen door iemand te mishandelen wanneer hij niet betaald.
Wraking:
Dit kan je aanvragen wanneer je denkt dat de rechter niet voldoet aan een van de
beginselen van het rechtelijk proces.
Monistisch systeem (incorperatiesysteem):
Coöperatie, regels uit verdragen gelden meteen in de nationale wetregels, burgers kunnen beroep
doen op dit verdrag bij de rechter zodra het is bekend gemaakt.
Dualistisch systeem (transformatiesysteem):
Na het sluiten van een verdrag kan men nog niet meteen beroep hierop doen. Deze landen blijven
baas in eigen land. Er moet eerst een wetje worden gemaakt die ervoor zorgt dat burgers beroep
kunnen doen op deze verdragsregels.
MAAR DUS NIET BIJ DE E.U. DEZE GELDEN ALTIJD METEEN.
Verjuridisering:
Kleine zaakjes waar we vroeger voor naar meneer pastoor gingen hollen we nu met rechtsbijstand
(wat we steeds meer hebben). naar het gerecht. Zaken zoals konijn Punkie. Voor steeds meer
conflicten gaan we naar de rechtbank, we maken overal een punt van en we hebben dus overal
advocaten / juristen voor nodig.
We maken steeds meer regeltjes en wetten voor dingen. Denk aan zelfregulering.
, EVRM:
Titel 1: rechten en vrijheden. Materieel
Titel 2: Europees hof voor de rechten van de Mens. Formeel procesrecht.
Artikel in titel 1:
- Lid 1: het recht
- Lid 2: beperking van dat recht.
Jurist en recht:
