Samenvatting

Les 3: de celstructuur en -functie:

Leerdoelen:
3.1 bespreek de belangrijkste aspecten van de celtheorie:
Het bestuderen van cellen vormt de basis voor inzicht in de fysiologie van de mens.
De celtheorie bestaat uit de volgende vier basale concepten:
* cellen zijn de bouwstenen van alle planten en dieren
* cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
* cellen worden gevormd door de deling van eerder bestaande cellen
* in elke cel wordt de homeostase gehandhaafd
De miljarden cellen uit het menselijk lichaam vormen en onderhouden anatomische structuren en
maken sterk uiteenlopende fysiologische functies mogelijk zoals hardlopen en denken. Voor inzicht in
het functioneren van het menselijk lichaam is het dus nodig vertrouwd te zijn met de aard van cellen.
Het bestuderen van cellen wordt celleer of cytologie genoemd.




3.2 beschrijf de functies van de plasmamembraan en de structuur waardoor de plasmamembraan
deze functies kan uitvoeren:
Algemene functies van de plasmamembraan zijn onder meer:
* fysieke isolatie: de plasmamembraan vormt een fysieke barrière die de binnenkant van de cel
scheidt van de omringende extracellulaire vloeistof. De omstandigheden binnen en buiten de cel
zijn sterk verschillend; deze verschillen moeten in stand blijven om de homeostase te handhaven.
* reguleren van de uitwisseling met de omgeving : de plasmamembraan reguleert het binnenkomen
van ionen en voedingsstoffen, het verwijderen van afvalstoffen en het afgeven van klierproducten
* gevoeligheid voor de omgeving: de plasmamembraan is het eerste deel van de cel dat door
veranderingen van de extracellulaire vloeistof wordt beïnvloed. Het bevat ook verschillende
receptoren waarmee de cel specifieke moleculen kan herkennen en op deze moleculen kan
reageren.
* structurele stabilititeit: door gespecialiseerde verbindingen tussen celmembranen, of tussen
membranen en extracellulaire stoffen krijgen weefsels een stabielere structuur.

, De plasmamembraan is buitengewoon dun en bevat koolhydraten (vormen complexe moleculen met
eiwitten of vetten aan het buitenste opp. en fungeren als smeermiddel of kleefmiddel voor de cel,
werken als receptor voor extracellulaire verbindingen en maken deel uit van een herkenningssyteem
waarmee wordt voorkomen dat het immuunsysteem de lichaamseigen cellen en weefsels aanvalt),
vetten (vormen 2 afzonderlijke lagen (fosfolipide dubbellaag) als een selectieve fysieke barrière) en
eiwitten (membraaneiwitten kunnen fungeren als receptor, kanalen (kanaaleiwitten), dragerstoffen
(dragereiwitten), enzymen, verankeren of als herkenning).
In vet oplosbare moleculen en stoffen als zuurstof en kooldioxide kunnen het vetgedeelte van een
plasmamembraan passeren, maar ionen en in water oplosbare verbindingen niet.

3.3 verklaar de processen diffusie, osmose en filtratie in cellen en de fysiologische rol van deze
processen:
De doorlaatbaarheid of permeabiliteit van de plasmamembraan is de eigenschap waardoor precies
wordt bepaald welke stoffen het cytoplasma in of uit kunnen gaan.
Impermeabel: niets kan door de membraan heen
Volledig permeabel: alle stoffen kunnen de membraan passeren zonder problemen
Plasmamembranen zijn selectief permeabel, daardoor kunnen sommige stoffen vrij passeren en
worden andere stoffen tegengehouden. De verplaatsing van een stof door een membraan kan
passief of actief zijn.