Familiesociologie colleges
Hoorcollege 1 – Familiesociologie
Filmpje, waarom sociologie?
1. Context (vergelijking van zijn generatie versus zijn kinderen)
2. Kernvragen sociologie: Ongelijkheid (wie krijgt wat en waarom)
1. Kijken naar probleem vanuit de kernvragen van sociologie
… maar ook:
Nog meer kernvragen: sociale cohesie/relaties
- Wat houdt een samenleving bij elkaar?
Familiesociologie houdt zich bezig met:
- Familiegedrag
- Vanuit het perspectief van ongelijkheid en sociale cohesie
- Met bijzondere aandacht voor context: tijd en plaats
De eerste demografische transitie
- Daling van sterfte en later ook geboorte cijfer, en daardoor toename van totale
bevolking
- Einde eerste transitie: Jaren ’50/’60
o Vroeg trouwen, vrouw zorgt voor kinderen, man werkt
De tweede demografische transitie (SDT) deze cursus behandelen
- Burgerlijke gezin komt onder drukt te staan
o Minder trouwen, meer scheiden, minder kinderen, kinderloosheid in
samenleving, meer samenwonen
Deze cursus: Families in context
- Micro: wat is het gevolg van echtscheidingen op kinderen?
1
, - Macro: hoe kijken we naar de context? Hoe beïnvloed familiegedrag de determinanten
of uitkomsten?
Toepassing centrale figuur op trouwen en scheiden
- Wat is de invloed van context op relatievorming en ontbinding?
- Hoe werken de trends over tijd?
- En pijl 3: interactie
Pijl 1
Trouwen: minder trouwen, vaker samenwonend
Scheiden: stijging in aantal scheidingen
Pijl 2
Waarom trends trouwen/scheiden?
Culturele veranderingen (o.a. Lestaeghe, vd Kaa), zoals:
- Individualisering
- Higher order needs van Maslow (zelfontplooiing)
- Secularisering
Structurele veranderingen (o.a. Gary Becker), zoals:
- Economische veranderingen
o Belangrijkste reden
- Institutionele/juridische veranderingen
o Wetgeving over scheiding is veranderd, makkelijker geworden
Culturele/structurele verklaringen: hoe?
2 manieren: behavioural change en compositional change
2
,Compositional change: sociaaleconomische verklaring (Gary Becker)
- Door emancipatie zijn er meer vrouwen met hogere SES, en die hebben een hogere
kan om te scheiden en lagere kans om te trouwen
- Waarom hebben vrouwen hogere kans om te scheiden en lagere kans om te scheiden?
o New Home Economics (Becker): gezin als fabriek; zo efficiënt mogelijk
indelen, iedereen doet waar die het meest goed in is. Gezien mannen grotere
voordeel hebben op arbeidsmarkt, is het dus efficiënter dat man zich
specialiseert op arbeidsmarkt, en vrouw thuis. Vrouwen die werken zijn dus
minder aantrekkelijk voor mannen. Zullen dus sneller scheiden ook
Micro niveau hypothesen NHE: trouwen Micro niveau hypothesen NHE: scheiden
Independence theory: vrouwen hebben Vrouwen positief, mannen negatief
geen man nodig als ze veel verdienen Independence: vrouwen kunnen na
scheiden zich beter helpen
Minder vrouwen werken in NL dus volgens NHE zou het huwelijkscijfer hoger moeten zijn in
NL, dan Zweden waar meer vrouwen werken.
- Maar Zweden lager huwelijk cijfer, hoe?
Alternatieve sociaaleconomische verklaring: Valerie Oppenheimer
- Opponent van Gary Becker, hij focust zich alleen op vrouwen
- Economische positie mannen ook veranderd/verschillend, bijv. toenemende
instabiliteit loopbanen mannen
o Loon is achteruit gegaan, en meer flexibilisering en globalisering
3
, - Daarom misschien huwelijk lager in Nederland
o Hoge aantal flexwerkers in NL, minder stabiel werk, dus minder snel trouwen
Behavioural change: andere sociaaleconomische verklaring: financiële crisis
- Hoe zou economische crises trends in scheiding/trouwen kunnen beïnvloeden?
- Alle gevolgen zorgen ervoor dat mensen bij elkaar blijven
- Kan niet lange termijn trends verklaren (tijdelijke fluctuaties vooral)
o Zoals coronacrisis
Andere verklaringen dan economische:
Scheiding Huwelijk
Cultureel: Cultureel:
Individualisering/secularisering ‘anti-marriage ideology’
Institutioneel: Institutioneel:
- Juridische verandering 1971; “de grote - 1998 introductie geregistreerd
leugen” partnerschap
(https://anderetijden.nl/aflevering/97/De- - Mogelijkheid
grote-leugen) samenlevingscontract
- Welvaartstaat
4
Hoorcollege 1 – Familiesociologie
Filmpje, waarom sociologie?
1. Context (vergelijking van zijn generatie versus zijn kinderen)
2. Kernvragen sociologie: Ongelijkheid (wie krijgt wat en waarom)
1. Kijken naar probleem vanuit de kernvragen van sociologie
… maar ook:
Nog meer kernvragen: sociale cohesie/relaties
- Wat houdt een samenleving bij elkaar?
Familiesociologie houdt zich bezig met:
- Familiegedrag
- Vanuit het perspectief van ongelijkheid en sociale cohesie
- Met bijzondere aandacht voor context: tijd en plaats
De eerste demografische transitie
- Daling van sterfte en later ook geboorte cijfer, en daardoor toename van totale
bevolking
- Einde eerste transitie: Jaren ’50/’60
o Vroeg trouwen, vrouw zorgt voor kinderen, man werkt
De tweede demografische transitie (SDT) deze cursus behandelen
- Burgerlijke gezin komt onder drukt te staan
o Minder trouwen, meer scheiden, minder kinderen, kinderloosheid in
samenleving, meer samenwonen
Deze cursus: Families in context
- Micro: wat is het gevolg van echtscheidingen op kinderen?
1
, - Macro: hoe kijken we naar de context? Hoe beïnvloed familiegedrag de determinanten
of uitkomsten?
Toepassing centrale figuur op trouwen en scheiden
- Wat is de invloed van context op relatievorming en ontbinding?
- Hoe werken de trends over tijd?
- En pijl 3: interactie
Pijl 1
Trouwen: minder trouwen, vaker samenwonend
Scheiden: stijging in aantal scheidingen
Pijl 2
Waarom trends trouwen/scheiden?
Culturele veranderingen (o.a. Lestaeghe, vd Kaa), zoals:
- Individualisering
- Higher order needs van Maslow (zelfontplooiing)
- Secularisering
Structurele veranderingen (o.a. Gary Becker), zoals:
- Economische veranderingen
o Belangrijkste reden
- Institutionele/juridische veranderingen
o Wetgeving over scheiding is veranderd, makkelijker geworden
Culturele/structurele verklaringen: hoe?
2 manieren: behavioural change en compositional change
2
,Compositional change: sociaaleconomische verklaring (Gary Becker)
- Door emancipatie zijn er meer vrouwen met hogere SES, en die hebben een hogere
kan om te scheiden en lagere kans om te trouwen
- Waarom hebben vrouwen hogere kans om te scheiden en lagere kans om te scheiden?
o New Home Economics (Becker): gezin als fabriek; zo efficiënt mogelijk
indelen, iedereen doet waar die het meest goed in is. Gezien mannen grotere
voordeel hebben op arbeidsmarkt, is het dus efficiënter dat man zich
specialiseert op arbeidsmarkt, en vrouw thuis. Vrouwen die werken zijn dus
minder aantrekkelijk voor mannen. Zullen dus sneller scheiden ook
Micro niveau hypothesen NHE: trouwen Micro niveau hypothesen NHE: scheiden
Independence theory: vrouwen hebben Vrouwen positief, mannen negatief
geen man nodig als ze veel verdienen Independence: vrouwen kunnen na
scheiden zich beter helpen
Minder vrouwen werken in NL dus volgens NHE zou het huwelijkscijfer hoger moeten zijn in
NL, dan Zweden waar meer vrouwen werken.
- Maar Zweden lager huwelijk cijfer, hoe?
Alternatieve sociaaleconomische verklaring: Valerie Oppenheimer
- Opponent van Gary Becker, hij focust zich alleen op vrouwen
- Economische positie mannen ook veranderd/verschillend, bijv. toenemende
instabiliteit loopbanen mannen
o Loon is achteruit gegaan, en meer flexibilisering en globalisering
3
, - Daarom misschien huwelijk lager in Nederland
o Hoge aantal flexwerkers in NL, minder stabiel werk, dus minder snel trouwen
Behavioural change: andere sociaaleconomische verklaring: financiële crisis
- Hoe zou economische crises trends in scheiding/trouwen kunnen beïnvloeden?
- Alle gevolgen zorgen ervoor dat mensen bij elkaar blijven
- Kan niet lange termijn trends verklaren (tijdelijke fluctuaties vooral)
o Zoals coronacrisis
Andere verklaringen dan economische:
Scheiding Huwelijk
Cultureel: Cultureel:
Individualisering/secularisering ‘anti-marriage ideology’
Institutioneel: Institutioneel:
- Juridische verandering 1971; “de grote - 1998 introductie geregistreerd
leugen” partnerschap
(https://anderetijden.nl/aflevering/97/De- - Mogelijkheid
grote-leugen) samenlevingscontract
- Welvaartstaat
4
