Samenvatting Strafvordering - Professor De Coensel

Strafvordering
Strafvordering  Formeel Sr, Strafprocesrecht, Strafrechtspleging

 Opsporing, vervolging & berechting van daders



Titel 3: Algemene Beginselen Strafprocesrecht
Definitie

Soorten Sr:

o Materieel Sr: het geheel van rechtsregels waardoor bep
gedragingen sb worden gesteld & gesanctioneerd (alles over misdrijf
& straf)
Strafbare poging, -deelnemingen, verschoningsgronden,..
Ih strafprocesrecht wordt het materieel Sr gerealiseerd
o Formeel Sr: de procedurele spelregels waarop het materieel Sr
draait
Eerder gericht tot de overheid, regels waaraan de overheid
zich moet houden
= strafprocesrecht, strafrechtspleging, strafvordering sensu
lato/brede betekenis
Strafvordering in brede betekenis: strafprocesrecht, het
geheel van rechtsregels over de opsporing, vervolging &
berechting van p² die worden verdacht een misdrijf te hebben
gepleegd
Strafvordering in enge betekenis: de vordering tot
toepassing vd Sw
o Verschillen?
1) Tot wie gericht
 Materieel: tot eenieder gericht, ied moet weten wat
(niet) sb is, burgers én overheid
 Formeel/strafprocesrecht: gericht od overheid
 Komt door het inquisitoir karakter vh
strafprocesrecht: ie proces tussen de
gemeensch & verdachte, niet tussen partijen
2) Inhoud, de vanzelfsprekendheid vd regels (regels rond
verjaring,..)
 Materieel: vanzelfsprekend (bv moord = sb)
 Verklaring: is bescherming van fundamentele
waarden



1

,  Formeel: minder vanzelfsprekend (regels kunnen
verschillen per land)
 De ‘spelregels’ die niet aan intrinsieke
waarde gekoppeld zijn zoals materieel Sr
 Beschermde waarden door strafprocesrecht komen
niet zoals materieel Sr vd bescherming van alg
rechtsgoederen (bv leven, eigendom, fysieke
integriteit,.): berusten op afweging van ≠ belangen
o Daardoor makkelijker voor verandering
vatbaar
3) Sancties bij niet-naleving
 Materieel: altijd hetzelfde
 Formeel: overtreding wordt telkens anders
gesanctioneerd (eens vernietiging, een
onontvankelijkheid, ..)
 Art 32 VTSv: regeling over sanctionering van
vormverzuimen
 Bv niet-getekende dagvaarding: nietig
 Bv rechter mag niet steunen op onrechtmatig
verkregen bewijs (tenzij art 32 VTSv een uitz
hierop maakt)
 Bv ontvankelijk wegens verloop vh
verjaringstermijn
 Bv art 30 VTSv: onontvankelijke strafvordering
wegens politionele provocatie
 Vaak wordt niet-naleving van
procedurevoorschriften niet gesanctioneerd,
omdat HvC via art 32 VTSv oordeelt dat die niet op
straffe van nietigheid zijn voorgeschreven
o Bv art 153 & 190 Sv: strafzaak in openbare
terechtzitting moet aanvangen met
voorlezing vd processen-verbaal & verslagen
vd griffier => gebeurt bijna nooit, omdat het
een vormvoorschrift is dat niet op straffe van
nietigheid is voorgeschreven
 Sanctionering van procesvoorschriften zorgt voor
onzekerheid
o Bv sanctie vd overschrijding ve ‘redelijke
termijn’ (art 6 EVRM) niet duidelijk:
sommigen zeiden dat strafvordering
onontvankelijk is, anderen strafvermindering




2

,  HvC: codificeerde strafvermindering V
eenvoudige schuldigverklaring als
sanctie in art 21ter Sv

Strafrechtketen ie trechter




o Strafwet > opsporing (wie id dader & wat zijn de bewijzen
hiervoor) > vervolging (instellen vd strafvordering, in 1e instantie
door het OM) > straftoemeting (fase van berechting,
onderzoeksrechter onderzoekt de zaak & spreekt een straf uit) >
strafuitvoering
o Andere mogelijkheden ipv vervolging: seponeren, buitengerechtelijk
behandelen (bv minnelijke schikking)
o Wij focussen op 2e, 3e en 4e

Bronnen vh B strafprocesrecht

o 1) Wetboek van Sv
Wij werken nog met die van 1808, de Napoleontische versie
 Sindsdien al veel gewijzigd, maar nog geen NIEUW boek
 Bv Potpourri-Wijzigingswetten, meer punctuele
wijzigingen, MSS-wetten (Menselijker, Sneller,
Straffer), Wetten Strafprocesrecht I & II (belangrijk,
o.a. voor verjaring), Digitaliseringswetten
 Al pogingen ondernomen voor nieuw boek maar
niet doorgekomen
o O.a. in 2020: 3e keer in 60j tijd dat er een
poging tot volledige herziening vh Wetboek
van Sv werd ondernomen (mislukt)
 Wou naar 1 type vooronderzoek, nu 2:
Opsporingsonderzoek, Ger onderzoek
 Wel al Voorafgaande Titel bij het Wetboek van
Strafvordering (VTSv.) toegevoegd
Commissie Franchimont: overleg over nieuw Wetboek van
Sv
 WEL: Kleine Franchimont (1998): gaf aan partijen ie
Ger onderzoek meer R² zonder te komen ad rol vd
onderzoeksrechter
o 2) GW
Fundamentele rechten: openbaarheid van terechtzittingen,
strafbaarheid van ministers,..
Bepalingen inzake de RM

3

, Strafrechtelijke verantwoordelijkheid van parlementsleden &
ministers

Nieuw Strafwetboek?

o Nieuw Strafwetboek: spreekt enkel meer over misdrijven, terwijl het
hele Wetboek Sv is gebaseerd op de 3-delige verdeling (art 1 Oud
SW) (misdaden, wanbedrijven & overtredingen)
o Regeerakkoord BDW (2025): laat een opening voor nieuw wetboek
o Impact ve N Sw?
1) Wijzigingsbepalingen
 Concordantie: zeggen dat een bep art moet gelezen
worden zoals een ander art
 Art 216novies Sv: HvA & ‘criminele zaken’ die het HvA
behandeld vastgelegd (moest worden vastgelegd omdat
dit woord wegvalt ih N Sw)
 Zo correctionalisering & contraventionalisering
meer mogelijk: verzachtende omstandigheden nog
mogelijk, maar niet meer mogelijk om naar lagere
RB te sturen
2) Art 78 N Sw: de omzetting vd strafmaat in Bijz Wetten die
geen strafmaat bezitten
 Als er wordt verwezen naar een ‘misdaad’: niv 4,5,6,7 of
8
 Als er wordt verwezen naar een ‘wanbedrijf’: niv 1,2 of 3
 Strafdrempel ve gs van 1j & pas vanaf niv 2
 Kijken naar Sr sv
3) Volgende slides PRO MEMORIE (huidig Sw)
o HUIDIG, OUD SW:
3-ledige indeling obv de strafmaat
 1) Misdaad: het zwaarste, alles waar een vrijheidsstraf
van 5j V meer op staat
 Criminele straf (misdaden)
 Naar HvA
o In hoger beroep gaan kan niet: HvA is stem
vh volk, hier kan je niet tegen in beroep
gaan
 Altijd gepraat over OPSLUITING, NIET GS (id
praktijk hetzelfde maar anders benoemd)
o => wnr oh examen OPSLUITING: MISDAAD
 Bv moord
 2) Wanbedrijf: vrijheidsstraf van 8d-5j
 Correctionele straf (wanbedrijven)
 Naar de correctionele RB (kamer binnen RB1A)

4