Crisisbeheer en Noodplanning samenvatting les 1
Maslow: de basisbehoeften van de mens
Een driehoek waar de belangrijkste menselijke
behoeften opgesomd staan.
o Regelmaat, orde, stabiliteit, rust,
voorspelbaarheid. Dit zorgt voor vertrouwen in
onze omgeving
Als er een crisis uitbreekt, breekt het deze
primaire behoeftes hierdoor breekt ons
vertrouwen (Basic Trust)
Rol van de overheid
Belgische grondwet recht op veiligheid niet expliciet opgenomen, maar je
hebt wel ..
EVRM: artikel 6 (recht op vrijheid en veiligheid)
o Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
Verdrag betreffende de Europese Unie (art 29)
o “Het doel van de unie is erin gelegen de bugers in een ruimte van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een hoog niveau van
zekerheid te verschaffen”
Crisisbeheer: twee verschillende aanpakken
1. Integrale aanpak
Veiligheidsketen met 5 elementen vormt een cirkel
o Proactie = je zorgt ervoor dat het probleem/risico in eerste
instantie niet meer bestaat door het
(1) wegnemen van structurele oorzaken en
(2) gevaarlijke situaties uit te sluiten tot een minimum te
herleiden/niet aanvaarden van risico’s
Bv ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde
activiteiten
o Preventie = de restrisico’s die toch overblijven maak je zo klein
mogelijk en gevolgen van incidenten beperken
Bv. Maatregelen (preventieve vaccinaties, voorschriften,…)
o Preparatie = voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en
rampen
Bv planvorming, oefenen, opleiding, training, OR (organisatie
ramenbestrijdng), trainingsimulatie
, o Bestbrijding = aanpak onveilige situaties (hulplening uitvoeren,
gelijktijdig groot aantal activiteiten) , uitgaan van bestaande
procedures voor interventies , onvermjidelijke chaos
o Nazorg = terugkeer naar normale situatie waar medische en
psychosociale hulp wordt aangeboden aan slachtoffers en
verwanten
Aandacht voor hulpverleners zelf (afhandeling schade en
juridische gevolgen, verantwoording door bestuurders,
evaluatie)
2. Multidisciplinaire aanpak (geïntegreerde aanpak)
Geen één dienst maar een samenwerking
Risicobeleid = voorkomen en beperken van risico’s (en gevolgen) die
kunnen leiden tot noodsituaties
Kernopdracht is voor de overheid: overheid is verantwoordelijk voor
algemene beleidsontwikkeling (complexiteit staatsstructuur)
o Bv ruimtelijke ordening, vergunningen, gezondheidsbeleid
Rampenbestrijding of noodbeheer = een multidisciplinaire activiteit
waarbij preparatie centraal staat (noodplanning, afstemming
risicobeleid)
Crisisbeheer = het volledige veiligheidsketen van rampenbestrijding tot
risicobeleid
Risicobeheer
Risico’s beheren = het systematisch en bewust omgaan met risico’s
met als doel de veiligheid te vergroten
, Sinds KB NIP februari 2006 is elke gemeente en provincie belast met een
aantal taken voor de veiligheid beter te kunnen garanderen
o Het identificeren en analyseren van de risico’s op het grondgebied
(resultaatverbintenis voor elke gemeente en provincie)
o Het installeren van een veiligheidscel
o Het informeren van de bevolking
o …
Risico’s beheren omvat: risico-identificatie en -inventarisatie, risico-
analyse, risico-evaluatie, besluitvorming/maatregelen die volgen uit
evaluatie, evaluatie maatregelen (5)
Risico-inventarisatie
Voorwaarde: risico-identificatie goed kunnen onderscheiding maken risico-
object en risico
Risico-object = tastbare (bv bedrijf) en niet tastbare voorwerpen (bv
know-how) die:
o Een noodsituatie kunnen veroorzaken
(bv een mens die een bos in brand steekt)
o De gevolgen van een noodsituatie kunnen dragen
(een mens die een tsunami ondergaat)
o Elk risico-object kan meerdere soorten risico’s hebben
Verschil INTERNE risico’s (schadebron) – EXTERNE risico’s
(schadelijder)
(bv een school kan een instoring, brand, kortsluiting,.. meemaken)
Identificatie van risico’s gebeurt in 3 stappen met als eindresultaat het
collecteren van risicofisches
1. Identificatie Risico-objecten:
Op grondgebied en Buiten grondgebied (met potentiële impact)
a. Materiële infrastructuur
i. Openbare gebouwen en privé-gebouwen met publieke functie
ii. Privé-gebouwen
iii. Nutsvoorzieningen
b. Transportmiddelen en -infrastructuur (railvervoer, wegvervoer; vervoer
over waterwegen/zee, luchtvervoer)
c. Milieu
d. Personen en groeperingen
Taak van de veiligheidscel: overlopen van lijst en aanduiden op kaart
van gemeente/provincie
Nog geen oordeel vellen over relevantie van object in termen van schade:
er is te weinig info om objecten te elimineren
, Na identificatie inventarisatie
2. Identificatie van risico’s per risico-object:
Als schadebron (dus: interne risico’s) en Als schadelijder (dus: externe
risico’s)
Noodsituaties veroorzaakt door:
o natuurlijke omstandigheden (N-risico’s: geologisch, meteorologisch,
biologisch)
o menselijk handelen (H-risico’s: accidenteel, intentioneel)
wel zinvol om relevantie van risico’s in te schatten (onwaarschijnlijkheid)
aantal risicos verbonden aan een risico-object beperkt houden tot de
meest waarschijnlijke
risico’s die puur politioneel van aard zijn (bv misdaad)
o hoeven niet door veiligheidscel geanalyseerd te worden
o wel door D3 (bv vertrouwelijkheid van de info)
3. Verzamelen van gegevens over risico-object
Essentieel voor de risico-analyse (bv contactgegevens, grootte van het
complex, maximumcapaciteit van een bepaald ziekenhuis,..)
Eindresultaat van risico-inventarisatie: collectie risicofiches, waarbij de
combinatie van risico-object en type risico voldoende relevant geacht
wordt om dit verder te analyseren
Risico-analyse
Zoeken naar elementen die bepalend zijn voor de impact van een risico op een
risico-object
Determinerende factoren: technische
kenmerken, exploitatie kenmerken,
omgevingskenmerken
Op basis van logisch verstand, advies van
disciplines, literatuur
Maslow: de basisbehoeften van de mens
Een driehoek waar de belangrijkste menselijke
behoeften opgesomd staan.
o Regelmaat, orde, stabiliteit, rust,
voorspelbaarheid. Dit zorgt voor vertrouwen in
onze omgeving
Als er een crisis uitbreekt, breekt het deze
primaire behoeftes hierdoor breekt ons
vertrouwen (Basic Trust)
Rol van de overheid
Belgische grondwet recht op veiligheid niet expliciet opgenomen, maar je
hebt wel ..
EVRM: artikel 6 (recht op vrijheid en veiligheid)
o Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
Verdrag betreffende de Europese Unie (art 29)
o “Het doel van de unie is erin gelegen de bugers in een ruimte van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een hoog niveau van
zekerheid te verschaffen”
Crisisbeheer: twee verschillende aanpakken
1. Integrale aanpak
Veiligheidsketen met 5 elementen vormt een cirkel
o Proactie = je zorgt ervoor dat het probleem/risico in eerste
instantie niet meer bestaat door het
(1) wegnemen van structurele oorzaken en
(2) gevaarlijke situaties uit te sluiten tot een minimum te
herleiden/niet aanvaarden van risico’s
Bv ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde
activiteiten
o Preventie = de restrisico’s die toch overblijven maak je zo klein
mogelijk en gevolgen van incidenten beperken
Bv. Maatregelen (preventieve vaccinaties, voorschriften,…)
o Preparatie = voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en
rampen
Bv planvorming, oefenen, opleiding, training, OR (organisatie
ramenbestrijdng), trainingsimulatie
, o Bestbrijding = aanpak onveilige situaties (hulplening uitvoeren,
gelijktijdig groot aantal activiteiten) , uitgaan van bestaande
procedures voor interventies , onvermjidelijke chaos
o Nazorg = terugkeer naar normale situatie waar medische en
psychosociale hulp wordt aangeboden aan slachtoffers en
verwanten
Aandacht voor hulpverleners zelf (afhandeling schade en
juridische gevolgen, verantwoording door bestuurders,
evaluatie)
2. Multidisciplinaire aanpak (geïntegreerde aanpak)
Geen één dienst maar een samenwerking
Risicobeleid = voorkomen en beperken van risico’s (en gevolgen) die
kunnen leiden tot noodsituaties
Kernopdracht is voor de overheid: overheid is verantwoordelijk voor
algemene beleidsontwikkeling (complexiteit staatsstructuur)
o Bv ruimtelijke ordening, vergunningen, gezondheidsbeleid
Rampenbestrijding of noodbeheer = een multidisciplinaire activiteit
waarbij preparatie centraal staat (noodplanning, afstemming
risicobeleid)
Crisisbeheer = het volledige veiligheidsketen van rampenbestrijding tot
risicobeleid
Risicobeheer
Risico’s beheren = het systematisch en bewust omgaan met risico’s
met als doel de veiligheid te vergroten
, Sinds KB NIP februari 2006 is elke gemeente en provincie belast met een
aantal taken voor de veiligheid beter te kunnen garanderen
o Het identificeren en analyseren van de risico’s op het grondgebied
(resultaatverbintenis voor elke gemeente en provincie)
o Het installeren van een veiligheidscel
o Het informeren van de bevolking
o …
Risico’s beheren omvat: risico-identificatie en -inventarisatie, risico-
analyse, risico-evaluatie, besluitvorming/maatregelen die volgen uit
evaluatie, evaluatie maatregelen (5)
Risico-inventarisatie
Voorwaarde: risico-identificatie goed kunnen onderscheiding maken risico-
object en risico
Risico-object = tastbare (bv bedrijf) en niet tastbare voorwerpen (bv
know-how) die:
o Een noodsituatie kunnen veroorzaken
(bv een mens die een bos in brand steekt)
o De gevolgen van een noodsituatie kunnen dragen
(een mens die een tsunami ondergaat)
o Elk risico-object kan meerdere soorten risico’s hebben
Verschil INTERNE risico’s (schadebron) – EXTERNE risico’s
(schadelijder)
(bv een school kan een instoring, brand, kortsluiting,.. meemaken)
Identificatie van risico’s gebeurt in 3 stappen met als eindresultaat het
collecteren van risicofisches
1. Identificatie Risico-objecten:
Op grondgebied en Buiten grondgebied (met potentiële impact)
a. Materiële infrastructuur
i. Openbare gebouwen en privé-gebouwen met publieke functie
ii. Privé-gebouwen
iii. Nutsvoorzieningen
b. Transportmiddelen en -infrastructuur (railvervoer, wegvervoer; vervoer
over waterwegen/zee, luchtvervoer)
c. Milieu
d. Personen en groeperingen
Taak van de veiligheidscel: overlopen van lijst en aanduiden op kaart
van gemeente/provincie
Nog geen oordeel vellen over relevantie van object in termen van schade:
er is te weinig info om objecten te elimineren
, Na identificatie inventarisatie
2. Identificatie van risico’s per risico-object:
Als schadebron (dus: interne risico’s) en Als schadelijder (dus: externe
risico’s)
Noodsituaties veroorzaakt door:
o natuurlijke omstandigheden (N-risico’s: geologisch, meteorologisch,
biologisch)
o menselijk handelen (H-risico’s: accidenteel, intentioneel)
wel zinvol om relevantie van risico’s in te schatten (onwaarschijnlijkheid)
aantal risicos verbonden aan een risico-object beperkt houden tot de
meest waarschijnlijke
risico’s die puur politioneel van aard zijn (bv misdaad)
o hoeven niet door veiligheidscel geanalyseerd te worden
o wel door D3 (bv vertrouwelijkheid van de info)
3. Verzamelen van gegevens over risico-object
Essentieel voor de risico-analyse (bv contactgegevens, grootte van het
complex, maximumcapaciteit van een bepaald ziekenhuis,..)
Eindresultaat van risico-inventarisatie: collectie risicofiches, waarbij de
combinatie van risico-object en type risico voldoende relevant geacht
wordt om dit verder te analyseren
Risico-analyse
Zoeken naar elementen die bepalend zijn voor de impact van een risico op een
risico-object
Determinerende factoren: technische
kenmerken, exploitatie kenmerken,
omgevingskenmerken
Op basis van logisch verstand, advies van
disciplines, literatuur
