ENDOCRIEN STELSEL
- Heeft een nauwe relatie met het zenuwstelsel
- Komt voor onder drie vormen
o Aparte orgaantjes
§ Schildklier, bijschildklier
§ Bijniercortew
§ Hypofyse, epifyse
o Of als celgroepen gelegen in verscheidene organen
§ Zoals in ovarium, testis, pancreas à deze organen hebben naast een
endodcriene functie ook een exocriene functie
o Endocriene cellen verspreid in sommige stelsels
§ Bv.gastro-intestinale cellen
Algemene kenmerken: (tekening1)
- Cellen hebben een epitheloïd uitzicht
- Epitheelcellen liggen ingebed in losmazig collageen bindweefsel als losmazige celstrengen
- Geen afvoerwegen
- Bindweefsel bevat gevensterde capilairen
o Zo kunnen de producten die worden gescreteerd door epithele cellen gemakkelijk
opgenomen worden en in de bloedbaan terecht komen
Functie:
- Hormoonproductie à deze hormonen lijden tot homeostase
- Werkt nauw samen met zenuwstelsel => neuro-endocrien systeem
Hormonen:
2types:
- Peptide hormonen à bestaat uit korte AZ ketens
o Cel heeft een uitgebreid RER en GC
o Secreet wordt intracellulair opgestapeld en komt vrij bij trigger cel
o Vaak wateroplosbaar, kunnen niet makkelijk doorheen dubbele lipide laag
o Worden gebonden aan receptor op membraan en dit zorgt voor een intracellulaire
cascade aan reacties waardoor een respons opgewekt wordt
- Steroïd hormonen
o Grote, polydrische cellen
o Hebben een blekere kern en weing uitgebreid organellenpatroon
o GER (nodig voor steroid productie)
o Tubuleuze mitochondrien
o Vet oplosbaar à kunnen makkelijk doorheen celmembraan maar hebben wel een
transporteiwit nodig in de bloedbaan
HYPOFYSE – GLN. PITUITARIA
- Bestaat uit een adenohypofyse en neurohypofyse
Embryologisch
ð Adenohypofyse à ontstaan uit het dak van het stomodeum
ð Neurohypofyse à ontstaan ventraal uit derde hersenventrikel
1
, Algemene bouw (tekening 2)
- Functioneel
o Adenohypofyse:
§ Produceert peptidehormonen
§ Deze hormonen zullen andere orgaantjes aansturen en stimuleert
• Zoals: prolactine, groeihormoon, FSH, LH, …
§ Wordt aangestuurd via feedbackmechanismen van de hypothalamus
o Neurohypofyse
§ Bevat zenuwweefsel!
§ Dus hier worden NT geproduceerd die dienstdoen als een hormoon
• Oxytocine, ADH
- Histologisch:
o Adenohypofyse à heeft een epitheloide structuur
§ Deze volgt dus de algemene structuur: epitheloide celstrengen ingebed in
losmazig collageen bindweefsel, geen afvoerwegen
o Neurohypofyse à zenuwweefsel structuur
§ Gelijkt wat op de substantia alba
§ Bundels van axonen ingebed in neurogliacellen
Adenohypofyse
- Opgebouwd uit polyedrische cellen die epitheloide celstrengen vormen
o Ingebed in losmazig collageen bindweefsel
o er zijn capilairen aanwezig die zorgen voor de voeding van deze cellen
- In het centrum is nog de oorspronkelijke holte aanwezig van het stomodeum à tussen pars
distales en intermedia = hypofysaire spleet
o Is afgeleind door een 1lagig cilindrisch epitheel (bij mens en paard niet aanwezig)
- 3 delen:
o Pars distalis à cellen die onderscheiden worden zijn (dmv verschillende kleuringen)
§ HE kleuring à chromofielen kleuren aan, chromofoben niet
• Chromofielen
o Basofielen à basofiele (blauwe korrels)
o Acidofielen à eosinefiele korrels
§ Tetrachroomkleuring
• Acidofielen => 3 groepen (kleuren geel tot rood)
• Basofielen => 3 groepen (kleuren blauw tot paars)
§ EMC
• Cellen met granules = chromofielen
• Cellen zonder granules = chromofoben
§ Immunohistochemie
• Anti – ACTH
o Pars intermedia
§ Cellen behoren tot de chromofoben en basofielen
§ Basofielen = Melanotrope cellen
o Pars tuberalis/infundibularis
§ Zal de neurohypofyse omgrijpen
• Caudaal niet!!
2
- Heeft een nauwe relatie met het zenuwstelsel
- Komt voor onder drie vormen
o Aparte orgaantjes
§ Schildklier, bijschildklier
§ Bijniercortew
§ Hypofyse, epifyse
o Of als celgroepen gelegen in verscheidene organen
§ Zoals in ovarium, testis, pancreas à deze organen hebben naast een
endodcriene functie ook een exocriene functie
o Endocriene cellen verspreid in sommige stelsels
§ Bv.gastro-intestinale cellen
Algemene kenmerken: (tekening1)
- Cellen hebben een epitheloïd uitzicht
- Epitheelcellen liggen ingebed in losmazig collageen bindweefsel als losmazige celstrengen
- Geen afvoerwegen
- Bindweefsel bevat gevensterde capilairen
o Zo kunnen de producten die worden gescreteerd door epithele cellen gemakkelijk
opgenomen worden en in de bloedbaan terecht komen
Functie:
- Hormoonproductie à deze hormonen lijden tot homeostase
- Werkt nauw samen met zenuwstelsel => neuro-endocrien systeem
Hormonen:
2types:
- Peptide hormonen à bestaat uit korte AZ ketens
o Cel heeft een uitgebreid RER en GC
o Secreet wordt intracellulair opgestapeld en komt vrij bij trigger cel
o Vaak wateroplosbaar, kunnen niet makkelijk doorheen dubbele lipide laag
o Worden gebonden aan receptor op membraan en dit zorgt voor een intracellulaire
cascade aan reacties waardoor een respons opgewekt wordt
- Steroïd hormonen
o Grote, polydrische cellen
o Hebben een blekere kern en weing uitgebreid organellenpatroon
o GER (nodig voor steroid productie)
o Tubuleuze mitochondrien
o Vet oplosbaar à kunnen makkelijk doorheen celmembraan maar hebben wel een
transporteiwit nodig in de bloedbaan
HYPOFYSE – GLN. PITUITARIA
- Bestaat uit een adenohypofyse en neurohypofyse
Embryologisch
ð Adenohypofyse à ontstaan uit het dak van het stomodeum
ð Neurohypofyse à ontstaan ventraal uit derde hersenventrikel
1
, Algemene bouw (tekening 2)
- Functioneel
o Adenohypofyse:
§ Produceert peptidehormonen
§ Deze hormonen zullen andere orgaantjes aansturen en stimuleert
• Zoals: prolactine, groeihormoon, FSH, LH, …
§ Wordt aangestuurd via feedbackmechanismen van de hypothalamus
o Neurohypofyse
§ Bevat zenuwweefsel!
§ Dus hier worden NT geproduceerd die dienstdoen als een hormoon
• Oxytocine, ADH
- Histologisch:
o Adenohypofyse à heeft een epitheloide structuur
§ Deze volgt dus de algemene structuur: epitheloide celstrengen ingebed in
losmazig collageen bindweefsel, geen afvoerwegen
o Neurohypofyse à zenuwweefsel structuur
§ Gelijkt wat op de substantia alba
§ Bundels van axonen ingebed in neurogliacellen
Adenohypofyse
- Opgebouwd uit polyedrische cellen die epitheloide celstrengen vormen
o Ingebed in losmazig collageen bindweefsel
o er zijn capilairen aanwezig die zorgen voor de voeding van deze cellen
- In het centrum is nog de oorspronkelijke holte aanwezig van het stomodeum à tussen pars
distales en intermedia = hypofysaire spleet
o Is afgeleind door een 1lagig cilindrisch epitheel (bij mens en paard niet aanwezig)
- 3 delen:
o Pars distalis à cellen die onderscheiden worden zijn (dmv verschillende kleuringen)
§ HE kleuring à chromofielen kleuren aan, chromofoben niet
• Chromofielen
o Basofielen à basofiele (blauwe korrels)
o Acidofielen à eosinefiele korrels
§ Tetrachroomkleuring
• Acidofielen => 3 groepen (kleuren geel tot rood)
• Basofielen => 3 groepen (kleuren blauw tot paars)
§ EMC
• Cellen met granules = chromofielen
• Cellen zonder granules = chromofoben
§ Immunohistochemie
• Anti – ACTH
o Pars intermedia
§ Cellen behoren tot de chromofoben en basofielen
§ Basofielen = Melanotrope cellen
o Pars tuberalis/infundibularis
§ Zal de neurohypofyse omgrijpen
• Caudaal niet!!
2
