Volledige samenvatting van sociologie en rechtssociologie voor studenten rechten en criminologie met verwerkingsvragen

DEEL 1 : WAT IS RECHTSSOCIOLOGIE?
1.1WAT IS RECHT?
1.2 SOCIALE PRODUCTIE VAN RECHT


DEEL 2: DE SOCIOLOGIE VAN HET RECHT
2.1 Historische ontwikkeling van de rechtssociologie



DEEL 3: EEN UITSTAPJE NAAR DE SOCIOLOGIE
3.1 DE WEGBEREIDERS VAN DE RECHTSSOCIOLOGIE

3.1.1 KARL MARX

3.1.2 EMILE DURKHEIM



DEEL 4: THEMA’S EN BEGRIPPEN
4.1 SPELMETAFOOR
4.2 DE SAMENLEVING IS EEN VELD VAN TEGENGESTELDE KRACHTEN
4.3 TEGENGESTELDE KRACHTEN



DEEL 5: WERKIJZE EN SCHOLEN
5.1 SOCIOLOGIE ALS WETENSCHAP



DEEL 6: WETGEVING
6.1: (HUYSE) DEREGULERING


6.2: (HULS) WETGEVINGSPRAKTIJKEN

1. SOCIALE PRODUCTIE VAN WETTEN

2. SOCIALE WERKING VAN WETTEN


DEEL 7: FORMELE GESCHILLENBESLECHTING




1

,GASTCOLLEGE: STRAFFEN ALS SOCIALE PRAKTIJK


DEEL 8: INFORMELE CONFLICTENBESLECHTING
8.1 ADR
8.2 STIJLEN ADR
8.3 INFORMELE CONFLICTENBESLECHTING
8.4 UITDAGINGEN VOOR ADR
8.5 ADR EN RECHT: TWEE WIJZEN VAN CONFLICTENBESLECHTING
8.6 NIEUWE CONFLICTEN EN NIEUWE OPLOSSINGEN
8.7 INTERNATIONAAL VERGELIJKEND PERSPECTIEF VAN RECHTSPRAAK EN ADR
8.8 CONCLUSIE


DEEL 9: JURIDISCHE BEROEPEN
9.1 DEFINITIE JURIDISCHE BEROEPEN
9.2 HISTORISCHE ONTWIKKELING
9.3 BEHOEFTE AAN JURIDISCHE DIENSTVERLENING
9.4 DIVERSE JURIDISCHE BEROEPEN
9.5 CONCLUSIES



DEEL 10: LEGITIMITEIT VAN RECHT : BURGER EN JUSTITIE
10.1 RELATIE BURGER-RECHT (RECHTER & WETGEVER)
10.2. PUBLIEKE OPINIE & RECHT
10.3 DERDE GENERATIE
10.4 LEGITIMITEIT VAN DE RECHTER
10.5 JUSTITIE ONDER DE LOEP
10.6 CONCLUSIES OVER HET ONDERZOEK
10.7 HET NUT VAN OPINIEONDERZOEK
10.8 VERBAND OPINIEPEILING EN BELEID


DEEL 11: RECHT IN DE RISICOMAATSCHAPPIJ




2

,11.1 ACHTERGROND
11.2 RISICO’S
11.3 KRITIEK OP BECK
11.4 RECHT IN DE RISICOMAATSCHAPPIJ
11.5 BALANS
11.6 ONDERSCHEID MET INDUSTRIELE RISICO’S
11.7 OPKOMST SLACHTOFFERSCHAP
11.3 KANTTEKENINGEN
SOCIOLOGIE EN RECHTSSOCIOLOGIE
DEEL 1 : WAT IS RECHTSSOCIOLOGIE?

1.1 WAT IS RECHT?

1. Opvatting van juristen (intern perspectief) = juristen lossen specifieke problemen op a.d.h.v.
het recht (bronnen, wetgeving, rechtspraak) => geheel van bronnen dat toegepast moet
worden als de jurist problemen ondervindt
2. Opvatting filosofen = recht is een ideaalbeeld v Waarden en normen en het sociaal leven
structureren
3. Sociologen = recht is een sociaal fenomeen dat men kan bestuderen a.d.h.v. dagelijks leven
Sociologie kijkt naar wisselwerking tussen recht en msp (wederzijdse beïnvloeding)

! Onderscheid!

• Law in the books vs law in action

- Law in Books = recht als in boeken (leidraad voor juristen)
- Law in action = daadwerkelijk recht DUS kijk naar de effecten en praktijken van recht (leidraad
v sociologen)

Rechtssociologie = empirische discipline (= onderzoek, wetenschappelijke benadering,
waarneembare fenomenen)

• Sociale productie en sociale werking van het recht

- Sociale productie = invloed van samenleving op recht, alle msp factoren die invloed hebben
op totstandkoming van recht
- Sociale werking = invloed van recht op msp

1.2 SOCIALE PRODUCTIE VAN RECHT
 Interne formele bronnen (wetgeving, etc.)
 Maatschappelijke bronnen:
1. Politiek

- Publieke machtsfactoren: Politieke partijen, ambtenaren, politici, etc.
- Private machtsfactoren: Lobby groepen, maatschappelijke belangengroepen, etc. 
Socioloog bekijkt eerder processen VOOR de totstandkoming van een wet


3

, 2. Economisch-Technologische ontwikkelingen

- Economie = economische systemen van de msp: ondernemingen
- Wetenschap en technologie: technologie en recht (rechtssysteem dat juridische zekerheid
aan marketen biedt vb. contractenrecht, eigendomsrecht)
- Rampen

3. Juridische professionals/ instituties

- Rechtspraak: socioloog bekijkt hoe rechters tot uitspraken komen
- Advocatuur: socioloog bekijkt rol en positie van advocaten in rechtssysteem
- Ambtenaren
4. Burgers (de rechtsopvatting van burgers)

= Burgers spelen belangrijke rol in rechtstotstandkoming

Rechtssociologisch onderzoek naar

- In welke mate kennen mensen het recht, wat vinden burgers over het recht/ opvattingen
- Invloed burger op recht via: verkiezingen, protesten, publieke opinie

Welke invloed hebben burgers concreet? Er moeten mensen zijn die recht inroepen (advocaten)
anders heeft het recht geen zin

Rechtscultuur: sociologen onderzoeken juridische instituties

1.2 SOCIALE WERKING VAN RECHT

= effecten van recht in de samenleving

 Anti-instrumentalisme (doorbreken van bepaalde assumpties)

Vraag 1: Hoe bereikt recht de burger?

- Staatsblad: Wetten worden gepubliceerd in het staatsblad, vanaf dan wordt iedereen geacht
de te kennen MAAR wie leest het staatsblad?
- Wie leest de Algemene voorwaarden voor het gebruiken van diensten? Toch is dit een geldig
contract

Rol van sociale verbanden op het recht

Hoe nemen we dan wel kennis van het recht?

 Semiautonome velden: Media, werkgevers - en werknemersorganisaties

= verschillende sociale verbanden in de msp, hebben eigen mechanismen en eigen normen (vb.
tuchtregels binnen specifieke organisaties)

Maar hoe meer deze afwijken van staatsrechtelijke normen, hoe moeilijker het wordt deze na te
leven  vb. roken: in jaren 50 proberen semi autonome velden eigen rookverbod op te leggen maar
dit zorgt v veel ophef en tegenstrijdigheden, decennia later veranderd het denkbeeld rond roken en
bestaan er nationale normen rond roken waardoor ze makkelijker worden om na te leven)

1.4 JURIDISERING

= toenemende rol v recht in de maatschappij


4