Geschiedenis van België
Table of Contents
4. De Belgische revolutie en de triomf van de liberale natiestaat ........................... 1
4.1 Groeiende spanningen in het Koninkrijk der Nederlanden ...................................... 1
4.2 De opstand van 1830, het Voorlopig Bewind & de Conferentie van Londen ............... 2
4.3 Fundamenten van de ‘Democratische’ Rechtsstaat ................................................ 4
4.4. Eendracht maakt macht? De politieke ontwikkelingen van 1830-1850 ..................... 5
4.5 De triomf van het lieralisme (1850-1886) ................................................................ 7
4.6 De Vlaamse Beweging ......................................................................................... 11
5. Emancipatiebewegingen en maatschappelijke integratie ............................. 13
5.1 Inleiding ............................................................................................................ 13
5.2 Van Crisis naar Expansie: De Belle Époque ........................................................... 13
5.3 Democratisering van het (mannen) stemrecht ...................................................... 15
5.4 Sociale Wetgeving en Sociale Integratie ............................................................... 16
5.5 Verzuiling ........................................................................................................... 17
5.6 ‘Droits de l’homme’ ook voor vrouwen.................................................................. 18
5.7 Vlaams emancipatie/Cultuurflamingantisme ....................................................... 18
4. De Belgische revolutie en de triomf van de liberale
natiestaat
4.1 Groeiende spanningen in het Koninkrijk der Nederlanden
• Pagina 125 – Spotprent
o Jezuïet houdt waslijst van wensen uit naar Nederlandse
leeuw die met een zwaard zwaait
▪ Jezuïet: symbool katholieke strijdvaardigheid
• Staat aan Franse grens (Franse lelies op
mijlpaal)
o In Frankrijk na Congres van Wenen = conservatiever bewind
in macht
▪ Veel katholiek verzet kwam daar vandaan
1
, • Pagina 126 – Prent
o Petitionnementen tegen Willem I
▪ Petities hangen uit om te ondertekenen
▪ Priester houdt oogje uit in het zeil
• Vrouw vraagt of ze ook de petitie van
persvrijheid moet ondertekenen
• Hij zucht & antwoord: “Hélas, anders zouden
de liberalen niet tekenen voor
onderwijsvrijheid”
o Toont ongemakkelijke en conflict geladen karakter van het
monsterverband
• Pagina 127 – Foto rok
o Rok van de orangisten
o Ideeën niet alleen mondeling of op papier, maar ook dagelijkse objecten
werden gebruikt om hun standpunt duidelijk te maken
o Leeuw, oranje & lettering ➔ Willem I
• Pagina 130
o Belgische revolutie = kort & verliep zonder veel bloedvergieten
o In Brussel & elders veel gevochten: honderden dood
o Propaganda beelden
o Prent van Revolutie
▪ Belgen als boerenleger, laffe
strijders die via Nederlandse huizen
het Nederlands leger onder vuur
namen
o Prent van Soldaat die kind vermoord
▪ Nederlanders als
oorlogsmisdaders, kinderen
uitmoorden & vrouwen verkrachten zonder aarzeling
4.2 De opstand van 1830, het Voorlopig Bewind & de Conferentie van
Londen
• Oorzaken
o Spanningen en N-Z tegenstellingen in het VKN
o Katholicisme versus protestantisme – godsdienst- en onderwijspolitiek Willem I
o Sociaaleconomische tegenstellingen – (modern) economisch en financieel beleid
Willem I
o Verfransing in het Zuiden – taalpolitiek Willem I
▪ (→ Parallel met breuklijnen)
• Aanloop
o Monsterverbond
▪ Conservatieven en vooruitstrevenden
▪ Katholieken en liberalen
▪ ‘Eendracht maakt macht’
o Sociaal ongenoegen bezitloze klasse in aug.-sept. 1830
2
, ▪ ‘Proletarische opstand’
▪ Gestolen revolutie?
• Verloop
o ‘De Stomme van Portici’
o ‘L’Amour sacré de la patrie’
o Symboolwaarde
o Rellen in Brussel aug-sept 1830
o Oprichting burgerwacht
• 1830: Staatsgreep en voorlopig bewind
o Geen militair ingrijpen grootmachten
o Voorlopig Bewind oktober 1830, na ‘staatsgreep’
o Verkiezing Nationaal congres (november 1830) en
afkondiging liberale grondwet (feb. 1831)
o Machtsvacuüm najaar 1830-zomer 1831 (regent
Surlet de Chokier)
• Pagina 133 – Prent
o Nederlanders hekelden Belgische zoektocht naar
een vorst
o Burgers lopen rond een koning te zoeken op de
grond in de spotprent terwijl de troon leeg staat
de blinken & zelfs ‘terstond’ te aanvaarden is (te
huur, te koop)
o Burgers langs de troon zonder hoofd: Belgen
lopen rond gelijk kiekens zonder kop
o Woorden vanonder (Zulle, awel) als spot op de
Vlaamse tongval
• Op zoek naar een koning
o Leopold von Saksen-Coburg-Gotha (1831-1865)
▪ ‘Representatieve constitutionele erfelijke monarchie’ (nov. 1830)
▪ Verkozen koning (juli 1831)
▪ Conferentie van Londen: Europees consensusfiguur
▪ Grondwettelijke monarchie: beperking koninklijke macht
1830-1839: Internationale Consolidatie
• Moeizame internationale erkenning
o Conferentie van Londen (dec. 1830 - jan.
1831): onafhankelijk en neutraal België –
verdrag 18 Artikelen
▪ Vrede en stabiliteit in Europa
o Tiendaagse veldtocht Willem I augustus
1831/ steun Frankrijk aan België
o Verdrag 24 Artikelen 1839
• Pagina 134 – Prent
o Engelse spotprent: Congres van Wenen
o Verschillende grootmachten vastbesloten
om vrede in Europa te brengen
▪ Ten feite tegenover elkaar en neutraliseren ze elkaars ambities
▪ GB, John Bull neemt handschoenen op tegen gewapend Fr
3
Table of Contents
4. De Belgische revolutie en de triomf van de liberale natiestaat ........................... 1
4.1 Groeiende spanningen in het Koninkrijk der Nederlanden ...................................... 1
4.2 De opstand van 1830, het Voorlopig Bewind & de Conferentie van Londen ............... 2
4.3 Fundamenten van de ‘Democratische’ Rechtsstaat ................................................ 4
4.4. Eendracht maakt macht? De politieke ontwikkelingen van 1830-1850 ..................... 5
4.5 De triomf van het lieralisme (1850-1886) ................................................................ 7
4.6 De Vlaamse Beweging ......................................................................................... 11
5. Emancipatiebewegingen en maatschappelijke integratie ............................. 13
5.1 Inleiding ............................................................................................................ 13
5.2 Van Crisis naar Expansie: De Belle Époque ........................................................... 13
5.3 Democratisering van het (mannen) stemrecht ...................................................... 15
5.4 Sociale Wetgeving en Sociale Integratie ............................................................... 16
5.5 Verzuiling ........................................................................................................... 17
5.6 ‘Droits de l’homme’ ook voor vrouwen.................................................................. 18
5.7 Vlaams emancipatie/Cultuurflamingantisme ....................................................... 18
4. De Belgische revolutie en de triomf van de liberale
natiestaat
4.1 Groeiende spanningen in het Koninkrijk der Nederlanden
• Pagina 125 – Spotprent
o Jezuïet houdt waslijst van wensen uit naar Nederlandse
leeuw die met een zwaard zwaait
▪ Jezuïet: symbool katholieke strijdvaardigheid
• Staat aan Franse grens (Franse lelies op
mijlpaal)
o In Frankrijk na Congres van Wenen = conservatiever bewind
in macht
▪ Veel katholiek verzet kwam daar vandaan
1
, • Pagina 126 – Prent
o Petitionnementen tegen Willem I
▪ Petities hangen uit om te ondertekenen
▪ Priester houdt oogje uit in het zeil
• Vrouw vraagt of ze ook de petitie van
persvrijheid moet ondertekenen
• Hij zucht & antwoord: “Hélas, anders zouden
de liberalen niet tekenen voor
onderwijsvrijheid”
o Toont ongemakkelijke en conflict geladen karakter van het
monsterverband
• Pagina 127 – Foto rok
o Rok van de orangisten
o Ideeën niet alleen mondeling of op papier, maar ook dagelijkse objecten
werden gebruikt om hun standpunt duidelijk te maken
o Leeuw, oranje & lettering ➔ Willem I
• Pagina 130
o Belgische revolutie = kort & verliep zonder veel bloedvergieten
o In Brussel & elders veel gevochten: honderden dood
o Propaganda beelden
o Prent van Revolutie
▪ Belgen als boerenleger, laffe
strijders die via Nederlandse huizen
het Nederlands leger onder vuur
namen
o Prent van Soldaat die kind vermoord
▪ Nederlanders als
oorlogsmisdaders, kinderen
uitmoorden & vrouwen verkrachten zonder aarzeling
4.2 De opstand van 1830, het Voorlopig Bewind & de Conferentie van
Londen
• Oorzaken
o Spanningen en N-Z tegenstellingen in het VKN
o Katholicisme versus protestantisme – godsdienst- en onderwijspolitiek Willem I
o Sociaaleconomische tegenstellingen – (modern) economisch en financieel beleid
Willem I
o Verfransing in het Zuiden – taalpolitiek Willem I
▪ (→ Parallel met breuklijnen)
• Aanloop
o Monsterverbond
▪ Conservatieven en vooruitstrevenden
▪ Katholieken en liberalen
▪ ‘Eendracht maakt macht’
o Sociaal ongenoegen bezitloze klasse in aug.-sept. 1830
2
, ▪ ‘Proletarische opstand’
▪ Gestolen revolutie?
• Verloop
o ‘De Stomme van Portici’
o ‘L’Amour sacré de la patrie’
o Symboolwaarde
o Rellen in Brussel aug-sept 1830
o Oprichting burgerwacht
• 1830: Staatsgreep en voorlopig bewind
o Geen militair ingrijpen grootmachten
o Voorlopig Bewind oktober 1830, na ‘staatsgreep’
o Verkiezing Nationaal congres (november 1830) en
afkondiging liberale grondwet (feb. 1831)
o Machtsvacuüm najaar 1830-zomer 1831 (regent
Surlet de Chokier)
• Pagina 133 – Prent
o Nederlanders hekelden Belgische zoektocht naar
een vorst
o Burgers lopen rond een koning te zoeken op de
grond in de spotprent terwijl de troon leeg staat
de blinken & zelfs ‘terstond’ te aanvaarden is (te
huur, te koop)
o Burgers langs de troon zonder hoofd: Belgen
lopen rond gelijk kiekens zonder kop
o Woorden vanonder (Zulle, awel) als spot op de
Vlaamse tongval
• Op zoek naar een koning
o Leopold von Saksen-Coburg-Gotha (1831-1865)
▪ ‘Representatieve constitutionele erfelijke monarchie’ (nov. 1830)
▪ Verkozen koning (juli 1831)
▪ Conferentie van Londen: Europees consensusfiguur
▪ Grondwettelijke monarchie: beperking koninklijke macht
1830-1839: Internationale Consolidatie
• Moeizame internationale erkenning
o Conferentie van Londen (dec. 1830 - jan.
1831): onafhankelijk en neutraal België –
verdrag 18 Artikelen
▪ Vrede en stabiliteit in Europa
o Tiendaagse veldtocht Willem I augustus
1831/ steun Frankrijk aan België
o Verdrag 24 Artikelen 1839
• Pagina 134 – Prent
o Engelse spotprent: Congres van Wenen
o Verschillende grootmachten vastbesloten
om vrede in Europa te brengen
▪ Ten feite tegenover elkaar en neutraliseren ze elkaars ambities
▪ GB, John Bull neemt handschoenen op tegen gewapend Fr
3
