A posteriori Kennis die volgt uit empirisch bewijs/uit ervaringen
-> gebaseerd op ervaring of waarneming
A priori Kennis die voorafgaat aan waarneming en op logica berust
-> onafhankelijk van ervaring
Abstract Los van concrete details
Betrekking hebbend op theoretische of conceptuele aspecten
Abstraheren Het weglaten van details om tot een algemene, conceptuele voorstelling
te komen
Accumulatie Ophoping van elementen over tijd (kennis, kapitaal, effecten)
Accumuleren Iets geleidelijk verzamelen of opstapelen
Steeds meer worden of laten worden
Accuraat Nauwkeurig en correct, zonder fouten
Accuratesse De mate van precisie en juistheid
Nauwgezetheid, nauwkeurigheid
Actor Persoon, groep, instelling die invloed uitoefent binnen systeem/proces
Deelnemer, betrokkene bij de uitvoering van het onderzoek
Actoren Meervoud van ‘actor’
Acuut Plotseling en dringend, vereist onmiddellijke aandacht
Ad hoc Specifiek voor bepaald doel/geval/situatie, zonder bredere toepassing
Ad rem Ter zake, passend binnen het onderwerp
Snel en scherpzinnig reageren (in gesprek)
Adaptief In staat zich aan te passen aan veranderende omstandigheden
Additief Als er een toevoeging wordt gedaan zonder het bestaande te vervangen
Additioneel Toegevoegd, bijkomend, extra, aanvullend op iets bestaands
Adequaat Passend, correct, geschikt en voldoende voor bepaald doel/context
Affect Gemoedstoestand of emotionele reactie (in psychologie)
Affectief Betrekking hebbend op gevoelens of emoties
Affiniteit Natuurlijke overeenkomst of verwantschap tussen personen/concepten
waardoor ze zich gemakkelijker bij elkaar aansluiten
Ageren Handelen of reageren, vaak in de zin van optreden tegen iets
Gerechtelijke stappen ondernemen
Alterneren Elkaar afwisselen/opvolgen in een vaste of variabele volgorde
Ambivalent Dubbelwaardig, tegenstrijdige gevoelens of houdingen hebben over iets
-> tegenover hetzelfde object of idee
Ambulant Niet gebonden aan vaste plaats, mobiel (vaak in medische/zorgcontext)
Amorf Vormloos, zonder duidelijke structuur of organisatie
Annex Toegevoegd of behorend bij
Vaak als bijlage of extra onderdeel
Annoteren Voorzien van verklarende of kritische aantekeningen
In rechtswetenschap: juridisch verklarend commentaar op een
uitspraak van een rechtsprekende instantie
Anomalie Iets wat niet normaal is, abnormaliteit
Afwijking van patroon/norm, strookt niet met verwachte regel
Anticiperen Vooruitlopen op iets wat mogelijk gaat gebeuren, proactief reageren
Vooruitlopen op en herkennen van situaties en verhoudingen
Applicatie Toepassing van een theorie
In ICT: een computerprogramma, app
Arbitrair Willekeurig gekozen, zonder logische of noodzakelijke redenen
, Archaïsch Oud, verouderd, behorend tot een vroegere taal- of cultuurperiode
Aspiratie Ambitie, streven naar iets hoogs/beters
Assimileren Opnemen van en zich aanpassen aan een andere cultuur/omgeving
Associatie Verbinding of relatie tussen concepten, ideeën, organisaties
Associatief Verbanden leggend tussen ideeën, gegevens
Onbewust de ene met de andere gedachte verbindend
Attenderen (op) Iemands aandacht vestigen op
Iemand opmerkzaam maken op iets belangrijks
Authentiek Gelijk aan origineel, oorspronkelijk, echt, betrouwbaar, geen namaak
Aversie Sterke afkeer/afwijzing van iets
Axioma Onbewezen grondstelling van een theorie, startpunt voor discussie
-> wordt zonder bewijs als waar aangenomen in bv. wiskunde, logica
Basaal Fundamenteel, behorend tot de basis of het uitgangspunt van iets
Calamiteit Onverwachte ramp/ernstige gebeurtenis met grote impact
Canoniek Behorend tot de algemeen erkende of gezaghebbende standaard
Casus Concrete gevalsbeschrijving uit de praktijk
Vaak gebruikt voor analyse of studie
Causaal Betrekking hebbend op oorzaak en gevolg
Causaliteit Oorzakelijk verband tussen twee/meer gebeurtenissen
Cerebraal Betrekking hebbend op de hersenen (figuurlijk: verstandelijk)
Cognitie Verstandelijke vermogens zoals waarnemen, denken, geheugen
Cognitief Wat met kennis, leren en denken te maken heeft
Betrekking hebbend op het (leren) kennen
Coherent Logisch samenhangend en goed gestructureerd
Coherentie Mate van logische samenhang en interne consistentie
Cohesie Kracht waarmee onderdelen aan elkaar verbonden zijn, samenhang
(natuurkunde: onderlinge aantrekking van de moleculen van een stof)
Commotie Opschudding/beroering in een groep of samenleving
Comparatief Vergelijkend
-> vaak in onderzoek waarbij twee/meer zaken vergeleken worden
Compatibel Onderling verenigbaar, goed samen te gebruiken
Competent Deskundig, bevoegd, bekwaam om een taak goed uit te voeren
Competentie Alle kennis, vaardigheden en attitudes, vereist voor effectief handelen
Compilatie Samenstelling van verschillende bronnen/gegevens
Complementair Elkaar aanvullend zodat er een geheel ontstaat
Complementeren Iets aanvullen tot een geheel, vervolmaken
Comprimeren Samenpersen of verkleinen, vaak van data of tekst
Concessie Toegeving in onderhandeling/discussie, tegemoetkoming tegenpartij
Of: vergunning
Concipiëren Ontwerpen/formuleren van een idee of tekst
Conditio sine Noodzakelijke voorwaarde -> voorwaarde zonder welke iets niet
qua non mogelijk is, zonder welke het gevolg niet zou ingetreden zijn
Conform In overeenstemming met, volgens de regels of normen
Conformeren Zich aanpassen aan geldende regels, normen, verwachtingen
Congruent Overeenstemmend, in harmonie met elkaar
(meetkunde: gelijk en gelijkvormig)
Congrueren Met elkaar overeenkomen
Connotatie Bijkomende gevoelswaarde/associatie bij een woord
-> gebaseerd op ervaring of waarneming
A priori Kennis die voorafgaat aan waarneming en op logica berust
-> onafhankelijk van ervaring
Abstract Los van concrete details
Betrekking hebbend op theoretische of conceptuele aspecten
Abstraheren Het weglaten van details om tot een algemene, conceptuele voorstelling
te komen
Accumulatie Ophoping van elementen over tijd (kennis, kapitaal, effecten)
Accumuleren Iets geleidelijk verzamelen of opstapelen
Steeds meer worden of laten worden
Accuraat Nauwkeurig en correct, zonder fouten
Accuratesse De mate van precisie en juistheid
Nauwgezetheid, nauwkeurigheid
Actor Persoon, groep, instelling die invloed uitoefent binnen systeem/proces
Deelnemer, betrokkene bij de uitvoering van het onderzoek
Actoren Meervoud van ‘actor’
Acuut Plotseling en dringend, vereist onmiddellijke aandacht
Ad hoc Specifiek voor bepaald doel/geval/situatie, zonder bredere toepassing
Ad rem Ter zake, passend binnen het onderwerp
Snel en scherpzinnig reageren (in gesprek)
Adaptief In staat zich aan te passen aan veranderende omstandigheden
Additief Als er een toevoeging wordt gedaan zonder het bestaande te vervangen
Additioneel Toegevoegd, bijkomend, extra, aanvullend op iets bestaands
Adequaat Passend, correct, geschikt en voldoende voor bepaald doel/context
Affect Gemoedstoestand of emotionele reactie (in psychologie)
Affectief Betrekking hebbend op gevoelens of emoties
Affiniteit Natuurlijke overeenkomst of verwantschap tussen personen/concepten
waardoor ze zich gemakkelijker bij elkaar aansluiten
Ageren Handelen of reageren, vaak in de zin van optreden tegen iets
Gerechtelijke stappen ondernemen
Alterneren Elkaar afwisselen/opvolgen in een vaste of variabele volgorde
Ambivalent Dubbelwaardig, tegenstrijdige gevoelens of houdingen hebben over iets
-> tegenover hetzelfde object of idee
Ambulant Niet gebonden aan vaste plaats, mobiel (vaak in medische/zorgcontext)
Amorf Vormloos, zonder duidelijke structuur of organisatie
Annex Toegevoegd of behorend bij
Vaak als bijlage of extra onderdeel
Annoteren Voorzien van verklarende of kritische aantekeningen
In rechtswetenschap: juridisch verklarend commentaar op een
uitspraak van een rechtsprekende instantie
Anomalie Iets wat niet normaal is, abnormaliteit
Afwijking van patroon/norm, strookt niet met verwachte regel
Anticiperen Vooruitlopen op iets wat mogelijk gaat gebeuren, proactief reageren
Vooruitlopen op en herkennen van situaties en verhoudingen
Applicatie Toepassing van een theorie
In ICT: een computerprogramma, app
Arbitrair Willekeurig gekozen, zonder logische of noodzakelijke redenen
, Archaïsch Oud, verouderd, behorend tot een vroegere taal- of cultuurperiode
Aspiratie Ambitie, streven naar iets hoogs/beters
Assimileren Opnemen van en zich aanpassen aan een andere cultuur/omgeving
Associatie Verbinding of relatie tussen concepten, ideeën, organisaties
Associatief Verbanden leggend tussen ideeën, gegevens
Onbewust de ene met de andere gedachte verbindend
Attenderen (op) Iemands aandacht vestigen op
Iemand opmerkzaam maken op iets belangrijks
Authentiek Gelijk aan origineel, oorspronkelijk, echt, betrouwbaar, geen namaak
Aversie Sterke afkeer/afwijzing van iets
Axioma Onbewezen grondstelling van een theorie, startpunt voor discussie
-> wordt zonder bewijs als waar aangenomen in bv. wiskunde, logica
Basaal Fundamenteel, behorend tot de basis of het uitgangspunt van iets
Calamiteit Onverwachte ramp/ernstige gebeurtenis met grote impact
Canoniek Behorend tot de algemeen erkende of gezaghebbende standaard
Casus Concrete gevalsbeschrijving uit de praktijk
Vaak gebruikt voor analyse of studie
Causaal Betrekking hebbend op oorzaak en gevolg
Causaliteit Oorzakelijk verband tussen twee/meer gebeurtenissen
Cerebraal Betrekking hebbend op de hersenen (figuurlijk: verstandelijk)
Cognitie Verstandelijke vermogens zoals waarnemen, denken, geheugen
Cognitief Wat met kennis, leren en denken te maken heeft
Betrekking hebbend op het (leren) kennen
Coherent Logisch samenhangend en goed gestructureerd
Coherentie Mate van logische samenhang en interne consistentie
Cohesie Kracht waarmee onderdelen aan elkaar verbonden zijn, samenhang
(natuurkunde: onderlinge aantrekking van de moleculen van een stof)
Commotie Opschudding/beroering in een groep of samenleving
Comparatief Vergelijkend
-> vaak in onderzoek waarbij twee/meer zaken vergeleken worden
Compatibel Onderling verenigbaar, goed samen te gebruiken
Competent Deskundig, bevoegd, bekwaam om een taak goed uit te voeren
Competentie Alle kennis, vaardigheden en attitudes, vereist voor effectief handelen
Compilatie Samenstelling van verschillende bronnen/gegevens
Complementair Elkaar aanvullend zodat er een geheel ontstaat
Complementeren Iets aanvullen tot een geheel, vervolmaken
Comprimeren Samenpersen of verkleinen, vaak van data of tekst
Concessie Toegeving in onderhandeling/discussie, tegemoetkoming tegenpartij
Of: vergunning
Concipiëren Ontwerpen/formuleren van een idee of tekst
Conditio sine Noodzakelijke voorwaarde -> voorwaarde zonder welke iets niet
qua non mogelijk is, zonder welke het gevolg niet zou ingetreden zijn
Conform In overeenstemming met, volgens de regels of normen
Conformeren Zich aanpassen aan geldende regels, normen, verwachtingen
Congruent Overeenstemmend, in harmonie met elkaar
(meetkunde: gelijk en gelijkvormig)
Congrueren Met elkaar overeenkomen
Connotatie Bijkomende gevoelswaarde/associatie bij een woord
