Gedragswetenschappen T1H2
Persoonlijkheidspsychologie
- Persoonlijkheid: verzameling van stabiele en unieke psychische en
gedragsmatige kenmerken
- Temperament: felheid waarmee iemand op prikkels reageert,
energie/activiteitsniveau, mate van introversie/extraversie
- Karakter: perceptie van een ander persoon over hoe iemand zijn
persoonlijkheid is.
- Gewoontes: aangeleerde manieren waarop mensen typisch reageren en ook
kunnen afleren
- Persoonlijkheidsstoornissen: psychische stoornissen waar bepaalde
persoonlijkheidstrekken zo aanwezig zijn dat het het dagelijks leven verstoort.
Biologisch perspectief
- Aangeboren eigenschappen, werking vd hersenen,…
- Neurotransmitters: dopamine, endorfine,…
- Hormonen: cortisol, testosterol,…
Neurobiologie: focust op zenuwstelsel en werking vd hersenen
Dick Swaab: neurobioloog; ons brein bepaalt wie we zijn
Gedragsgenetica: onderzoekt effecten v erfelijkheid op gedrag.
bestuderen correlatie tussen persoonlijkheidskenmerken ( vriendelijkheid,
verlegenheid,…) en onze genen
Evolutionaire biologie: onderzoeken welke invloed onze genen hebben bij
overleving en aanpassing
Psychoanalyse – Sigmund Freud
Bewustzijnsniveaus
- Onbewuste: ervaringen, angsten, verlangens,… die zo verontrustend zijn dat
ze niet tot het bewuste toegelaten worden → verdringing
Herinneringen uit het onbewuste bv. in een droom, symptoom van psychische
stoornis,…
- Onder/voorbewuste: herinneringen die we gemakkelijk kunnen ophalen
- Bewuste: waar we ons op dit moment bewust van zijn
Persoonlijkheidsstructuur ( zie extra blad + ppt )
Met reflexen kunnen mensen voldoen aan 2 belangrijke driften
- Eros: seks- levensdrift → drang naar voedsel, slaap, seksualiteit,…
- Thanatos: agressie- doodsdrift → vernietigend en agressief gedrag
Sociaal cognitieve theorieën
Albert Bandura: psycholoog die ervan uitging dat mensen leren via modeling
( bobo-doll experiment ). Persoonlijkheid = verzameling v aangeleerd gedrag. Hij
, ging uit van wederzijds determinisme. Inzicht krijgen in de hele mens → inzicht in
voortdurende interacties nodig.
Locus of control – Julian Rotter
Manier waarop mensen handelen afhankelijk v gevoel v persoonlijke invloed →
gedrag wordt bepaald door de mate waarin individuen denken controle te
hebben over gebeurtenissen. Onderscheid tussen interne en externe locus
- Interne locus: gebeurtenissen vooral gevolg van eigen acties, gedrag,
eigenschappen,…
- Externe locus: gebeurtenissen vooral gevolg van lot, geluk, toeval,…
Vertoont gelijkenissen met de theorie van Bandurra
Internal-External Locus of Control Scale: test die bepaalt of mensen de
belangrijkste invloed op gebeurtenissen binnen of buiten zichzelf situeren
→ 29 tegengestelde uitspraken; aangeven welke het meeste van toepassing is.
de scores hebben een sterke correlatie met emoties en het gedrag van mensen.
Mensen met een interne locus of control hebben bv. meer controle over hun
gedrag
Humanistisch perspectief
Motivatietheorie van Maslow
Abraham Maslow: psycholoog die wilde komen tot een theorie over psychische
gezondheid ipv over psychische problemen. Hij kwam tot de term:
zelfactualiserende persoonlijkheden
→ gezonde mensen van wie de basisbehoeften al vervuld zijn. Voelen zich
daardoor vrij om mogelijkheden te ontwikkelen.
Theorie van Rogers
Carl Rogers: psycholoog die therapeutische methode uitwerkte; de client-
centered therapy.
→ sprak niet over patiënten maar over cliënten. Hij deed dat om aan te geven
dat het niet over zieke mensen gaat maar om volwaardige mensen die met een
probleem worstelen.
Fenomenaal veld: veld dat geheel is van al onze gevoelens en percepties die
volgens Rogers deel uitmaakt van onze persoonlijkheid. Ook het ‘zelf’ is
onderdeel v fenomenale veld. Verwijst naar perceptie die een persoon heeft over
zichzelf.
Actuele zelf: wie je bent
ideale zelf: wie je wilt zijn
Typologieën
= mensen in een aantal categorieën indelen. Behoort tot max 1 type.
Persoonlijkheidspsychologie
- Persoonlijkheid: verzameling van stabiele en unieke psychische en
gedragsmatige kenmerken
- Temperament: felheid waarmee iemand op prikkels reageert,
energie/activiteitsniveau, mate van introversie/extraversie
- Karakter: perceptie van een ander persoon over hoe iemand zijn
persoonlijkheid is.
- Gewoontes: aangeleerde manieren waarop mensen typisch reageren en ook
kunnen afleren
- Persoonlijkheidsstoornissen: psychische stoornissen waar bepaalde
persoonlijkheidstrekken zo aanwezig zijn dat het het dagelijks leven verstoort.
Biologisch perspectief
- Aangeboren eigenschappen, werking vd hersenen,…
- Neurotransmitters: dopamine, endorfine,…
- Hormonen: cortisol, testosterol,…
Neurobiologie: focust op zenuwstelsel en werking vd hersenen
Dick Swaab: neurobioloog; ons brein bepaalt wie we zijn
Gedragsgenetica: onderzoekt effecten v erfelijkheid op gedrag.
bestuderen correlatie tussen persoonlijkheidskenmerken ( vriendelijkheid,
verlegenheid,…) en onze genen
Evolutionaire biologie: onderzoeken welke invloed onze genen hebben bij
overleving en aanpassing
Psychoanalyse – Sigmund Freud
Bewustzijnsniveaus
- Onbewuste: ervaringen, angsten, verlangens,… die zo verontrustend zijn dat
ze niet tot het bewuste toegelaten worden → verdringing
Herinneringen uit het onbewuste bv. in een droom, symptoom van psychische
stoornis,…
- Onder/voorbewuste: herinneringen die we gemakkelijk kunnen ophalen
- Bewuste: waar we ons op dit moment bewust van zijn
Persoonlijkheidsstructuur ( zie extra blad + ppt )
Met reflexen kunnen mensen voldoen aan 2 belangrijke driften
- Eros: seks- levensdrift → drang naar voedsel, slaap, seksualiteit,…
- Thanatos: agressie- doodsdrift → vernietigend en agressief gedrag
Sociaal cognitieve theorieën
Albert Bandura: psycholoog die ervan uitging dat mensen leren via modeling
( bobo-doll experiment ). Persoonlijkheid = verzameling v aangeleerd gedrag. Hij
, ging uit van wederzijds determinisme. Inzicht krijgen in de hele mens → inzicht in
voortdurende interacties nodig.
Locus of control – Julian Rotter
Manier waarop mensen handelen afhankelijk v gevoel v persoonlijke invloed →
gedrag wordt bepaald door de mate waarin individuen denken controle te
hebben over gebeurtenissen. Onderscheid tussen interne en externe locus
- Interne locus: gebeurtenissen vooral gevolg van eigen acties, gedrag,
eigenschappen,…
- Externe locus: gebeurtenissen vooral gevolg van lot, geluk, toeval,…
Vertoont gelijkenissen met de theorie van Bandurra
Internal-External Locus of Control Scale: test die bepaalt of mensen de
belangrijkste invloed op gebeurtenissen binnen of buiten zichzelf situeren
→ 29 tegengestelde uitspraken; aangeven welke het meeste van toepassing is.
de scores hebben een sterke correlatie met emoties en het gedrag van mensen.
Mensen met een interne locus of control hebben bv. meer controle over hun
gedrag
Humanistisch perspectief
Motivatietheorie van Maslow
Abraham Maslow: psycholoog die wilde komen tot een theorie over psychische
gezondheid ipv over psychische problemen. Hij kwam tot de term:
zelfactualiserende persoonlijkheden
→ gezonde mensen van wie de basisbehoeften al vervuld zijn. Voelen zich
daardoor vrij om mogelijkheden te ontwikkelen.
Theorie van Rogers
Carl Rogers: psycholoog die therapeutische methode uitwerkte; de client-
centered therapy.
→ sprak niet over patiënten maar over cliënten. Hij deed dat om aan te geven
dat het niet over zieke mensen gaat maar om volwaardige mensen die met een
probleem worstelen.
Fenomenaal veld: veld dat geheel is van al onze gevoelens en percepties die
volgens Rogers deel uitmaakt van onze persoonlijkheid. Ook het ‘zelf’ is
onderdeel v fenomenale veld. Verwijst naar perceptie die een persoon heeft over
zichzelf.
Actuele zelf: wie je bent
ideale zelf: wie je wilt zijn
Typologieën
= mensen in een aantal categorieën indelen. Behoort tot max 1 type.
