Notarieel bestuursrecht
• Doelstellingen van het vak:
o “het lampje moet branden …” + ‘grote’ wijzigingen wetgeving t.o.v. 2e jaar rechten die
van belang zijn
• Onderwijsmethode:
o Hoorcolleges (met mogelijkheid tot interacDe)
§ Verduidelijking bij leerstof (spreektaal vs. uitgetypte cursus), actualisering,
enkele keren een (echte) uitbreiding
§ ConcreDsering en illustraDe (o.m. tonen van documentaDe)
o Ook wat zelfstudie (reader met drie arDkelen)
§ Reader met drie arDkelen: vraag zal beperkt zijn op het examen.
• EvaluaDe:
o SchriPelijk examen: open vragen met gebruik van wetgeving
o Open vragen ‘groot’ of ‘klein’, soms theorie, soms oefening, soms met tekst, vonnis,
arrest, soms ja/nee vraag met moDvering, …
• Hulpmiddelen
o discussieforum op Ufora
o Cursus Notarieel bestuursrecht 2024-25 zie bericht op ufora (cursus is te kennen +
slides + les); slides en les = meest up to date
§ Gedeelte tot en met onroerend erfgoed = actualisering van een deel van het
handboek Omgevingsrecht in essenDe dat zal verschijnen in het najaar 2025
• Mee ople\en, want slechts voorlopige versie
§ Dan komen twee hoofdstukken die toegepast zijn op het notariaat, dit moet
zeer goed gekend zijn; soms staat er hier ‘zie slides’
o Voorbeeldvragen beschikbaar op Ufora
• Belang voor de notaris
o Uitdrukkelijke en niet-uitdrukkelijke verplichDngen, algemene kennis
§ Uitdrukkelijke verplichDngen: zelden strafrechtelijk gesancDoneerd, soms wel
tuchtrechtelijk en zelfs de aansprakelijkheid kan in het gedrang komen
§ Niet-uitdrukkelijke verplichDngen: er geldt een adviesplicht naar de parDjen
toe door de organieke notariswet. Je moet ze bijstand geven en adviseren, ook
over de economische gevolgen die de akte kan hebben. Als je dit niet doet,
dan kan dit grote gevolgen hebben op burgerrechtelijk vlak. Het kan leiden tot
een fout omdat je niet hebt gedaan wat je volgens de organieke wet moet
doen.
• Examen
o ° Leer geen overbodige zaken
o Leer a.d.h.v. de slides (+ lesnota’s) en leg er ook de cursus naast
o Hoofdstukken toegepast op het notariaat zijn (uiteraard) zeer belangrijk
o Maak goed het onderscheid tussen hoofdzaken en bijzaken
o Betrek de wetgeving bij je studie
o Denk niet dat het een louter opzoekexamen is, waarvoor je niets moet leren
o Op het examen: wees goed wakker, lees goed de vraag, kader de vraag in de leerstof
(in gedachten), gebruik zo nodig de wetgeving en zeker ook je parate kennis (de grijze
cellen)
o Vooral oefeningen: herkennen over wat het gaat, want het zullen verhaaltjes zijn
o Bij open vragen: antwoord juist (met goede terminologie) en volledig (zo nodig met
vermelding rechtsgrond, maar een rechtsgrond alleen bv. “art. 4.2.3” is nooit een goed
antwoord), overbodige zaken in je antwoord maken dat je schrijfruimte verliest,
overbodige zaken in je antwoord die fout zijn leiden bovendien tot puntenaPrek
1
,Inhoudsopgave
Inleiding.......................................................................................................................................................... 4
Bescherming eigendom ..................................................................................................................................... 4
Onteigening ....................................................................................................................................................... 4
Eigendomsbeperkingen ................................................................................................................................... 11
Recht van voorkoop ......................................................................................................................................... 13
Recht van voorkeur .......................................................................................................................................... 16
Eigendomsbeperkingen en de notaris ............................................................................................................. 16
Vergunningen ............................................................................................................................................... 18
Soorten vergunningen ..................................................................................................................................... 18
Voorwerp omgevingsvergunning .................................................................................................................... 18
Kenmerken en gevolgen van vergunningen .................................................................................................... 25
Procedure omgevingsvergunning.................................................................................................................... 25
Vergunningen en de notaris ............................................................................................................................ 35
Ruimtelijke planning ..................................................................................................................................... 36
Plannen van aanleg ......................................................................................................................................... 36
Ruimtelijke uitvoeringsplannen....................................................................................................................... 38
Rooilijnplannen ................................................................................................................................................ 40
Ruimtelijke structuurplannen .......................................................................................................................... 40
Ruimtelijke beleidsplannen ............................................................................................................................. 42
Ruimtelijke planning en inrich?ng en de notaris ............................................................................................ 48
Handhaving .................................................................................................................................................. 49
Algemeen ......................................................................................................................................................... 49
Handhaving VRCO............................................................................................................................................ 50
Handhaving en de notaris ............................................................................................................................... 56
Informa?everplich?ngen .............................................................................................................................. 57
Inleiding ........................................................................................................................................................... 57
Algemene informa?everplich?ngen VCRO ..................................................................................................... 58
Specifieke informa?everplich?ngen VCRO...................................................................................................... 61
Bodemdecreet .................................................................................................................................................. 63
Bodemdecreet en VCRO: sanc?onering bij overdracht en technieken ........................................................... 67
Onroerend erfgoed, waterbeheer, natuurdecreet, s?kstofdecreet ................................................................. 72
Onroerend erfgoed .......................................................................................................................................... 72
Waterbeheer .................................................................................................................................................... 74
Bemes?ng ........................................................................................................................................................ 75
Natuurdecreet .................................................................................................................................................. 75
2
, S?kstofdecreet ................................................................................................................................................. 81
Duinendecreet .................................................................................................................................................. 83
S?kstofdecreet en de notaris ........................................................................................................................... 85
Bosdecreet........................................................................................................................................................ 85
Jachtdecreet ..................................................................................................................................................... 93
DEEL D .......................................................................................................................................................... 94
Woonbeleid en de notaris ................................................................................................................................ 94
Recht van terugkoop ruimtelijke economie en de notaris .............................................................................. 95
Energiepresta?ecer?ficaat en de notaris ........................................................................................................ 96
Pos?nterven?edossier en de notaris ............................................................................................................... 99
Elektrische keuring en de notaris .................................................................................................................. 101
Stookolietanks en de notaris ......................................................................................................................... 101
AsbestaKest en de notaris ............................................................................................................................. 102
Gebouwen en woningpas en de notaris ........................................................................................................ 104
Onroerende goederen van de overheid ........................................................................................................ 104
Wonen in eigen streek ................................................................................................................................... 106
Uitleiding........................................................................................................................................................ 108
Reader bestuursrecht .................................................................................................................................. 108
3
, Inleiding
Bescherming eigendom
• Art. 16 Gw: ”Niemand kan van zijn eigendom worden ontzet dan ten algemenen nu<e, in de
gevallen en op de wijze bij de wet bepaald en tegen billijke en voorafgaande
schadeloosstelling”.
• Art. 3.50 nieuw BW: “Het eigendomsrecht verleent aan de eigenaar rechtstreeks het recht om
het voorwerp ervan te gebruiken, hiervan het genot te hebben en erover te beschikken. De
eigenaar heeL de volheid van bevoegdheden, behoudens de beperkingen die door we<en,
verordeningen of door de rechten van derden worden opgelegd.”
• Art. 1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM: "1. Alle natuurlijke of rechtspersonen hebben recht
op het ongestoord genot van hun eigendom. Niemand zal van zijn eigendom worden beroofd
behalve in het algemeen belang en met inachtneming van de voorwaarden neergelegd in de
wet en in de algemene beginselen van het internaSonaal recht. 2. De voorgaande bepalingen
zullen echter op geen enkele wijze het recht aantasten dat een Staat heeL om die we<en toe
te passen welke hij noodzakelijk oordeelt om toezicht uit te oefenen op het gebruik van eigen-
dom in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van belasSngen of
andere heffingen en boeten te verzekeren."
• De overheid mag je niet ontze<en uit je eigendom (art. 16 Gw), of beroven van je eigendom
(art. 1.1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM) tenzij met inachtneming van bepaalde “strenge”
regels (algemeen belang, vergoeding, …) à ONTEIGENING
• De overheid mag het gebruik van eigendom wel reguleren (art. 3.50 nieuw BW, art. 1.2 Eerste
Aanvullend Protocol bij EVRM) maar er zijn hier wel grenzen aan à
EIGENDOMSBEPERKINGEN bv je mag maar uitbreiden mits vergunning
- Zware eigendomsbeperkingen zijn geen onteigeningen
• Ofschoon art. 16 Gw eigenlijk niets zegt over het gebruik van eigendom, stelt het GwH wel dat
je dit arSkel moet interpreteren conform arSkel 1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM
• Art. 3.50 nieuw BW staat maar op niveau wet
• Art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces, m.i.v. redelijke termijn) speelt bij onteigeningen,
omdat een rechterlijke beslissing nodig is bij onteigening
Onteigening
• Begrip
- Begrip: gedwongen, onherroepelijk en volledige overgang van een zakelijk recht,
doorgaans eigendom, op een goed, doorgaans een onroerend goed
- Terminologie: onteigenaar of onteigenende instanSe (vaak OH) ó eigenaar, eventueel
later onteigende, want dan heeL hij geen eigendom meer
- Gedwongen: tegen de wil van de betrokkene (dus geen onteigening bij vrijwillige verkoop)
- Onherroepelijk: definiSef (ó opeising: Sjdelijk)
- Volledig: helemaal, de Stel gaat geheel over
- Een onteigening start veelal met een onteigeningsbesluit, maar in de meeste gevallen zal
het niet komen tot een onteigening omdat de betrokkene vrijwillig verkoopt (95 %)
(bestuurlijke fase) ≠ de burgerlijke rechter die aan de onteigenaar de onteigening toestaat
= onteigening (5 %) (gerechtelijke fase)
o Stap 1 is een onteigeningsbesluit, maar dan zal er worden onderhandeld, er zal een
voorstel worden gedaan. De meesten gaan dan verkopen en daarop zijn de regels
van het privaatrecht van toepassing. Hier komt het niet tot een onteigening, dus bv
de regels van een onteigeningsvergoeding spelen niet. Het is een gewone koop-
4
• Doelstellingen van het vak:
o “het lampje moet branden …” + ‘grote’ wijzigingen wetgeving t.o.v. 2e jaar rechten die
van belang zijn
• Onderwijsmethode:
o Hoorcolleges (met mogelijkheid tot interacDe)
§ Verduidelijking bij leerstof (spreektaal vs. uitgetypte cursus), actualisering,
enkele keren een (echte) uitbreiding
§ ConcreDsering en illustraDe (o.m. tonen van documentaDe)
o Ook wat zelfstudie (reader met drie arDkelen)
§ Reader met drie arDkelen: vraag zal beperkt zijn op het examen.
• EvaluaDe:
o SchriPelijk examen: open vragen met gebruik van wetgeving
o Open vragen ‘groot’ of ‘klein’, soms theorie, soms oefening, soms met tekst, vonnis,
arrest, soms ja/nee vraag met moDvering, …
• Hulpmiddelen
o discussieforum op Ufora
o Cursus Notarieel bestuursrecht 2024-25 zie bericht op ufora (cursus is te kennen +
slides + les); slides en les = meest up to date
§ Gedeelte tot en met onroerend erfgoed = actualisering van een deel van het
handboek Omgevingsrecht in essenDe dat zal verschijnen in het najaar 2025
• Mee ople\en, want slechts voorlopige versie
§ Dan komen twee hoofdstukken die toegepast zijn op het notariaat, dit moet
zeer goed gekend zijn; soms staat er hier ‘zie slides’
o Voorbeeldvragen beschikbaar op Ufora
• Belang voor de notaris
o Uitdrukkelijke en niet-uitdrukkelijke verplichDngen, algemene kennis
§ Uitdrukkelijke verplichDngen: zelden strafrechtelijk gesancDoneerd, soms wel
tuchtrechtelijk en zelfs de aansprakelijkheid kan in het gedrang komen
§ Niet-uitdrukkelijke verplichDngen: er geldt een adviesplicht naar de parDjen
toe door de organieke notariswet. Je moet ze bijstand geven en adviseren, ook
over de economische gevolgen die de akte kan hebben. Als je dit niet doet,
dan kan dit grote gevolgen hebben op burgerrechtelijk vlak. Het kan leiden tot
een fout omdat je niet hebt gedaan wat je volgens de organieke wet moet
doen.
• Examen
o ° Leer geen overbodige zaken
o Leer a.d.h.v. de slides (+ lesnota’s) en leg er ook de cursus naast
o Hoofdstukken toegepast op het notariaat zijn (uiteraard) zeer belangrijk
o Maak goed het onderscheid tussen hoofdzaken en bijzaken
o Betrek de wetgeving bij je studie
o Denk niet dat het een louter opzoekexamen is, waarvoor je niets moet leren
o Op het examen: wees goed wakker, lees goed de vraag, kader de vraag in de leerstof
(in gedachten), gebruik zo nodig de wetgeving en zeker ook je parate kennis (de grijze
cellen)
o Vooral oefeningen: herkennen over wat het gaat, want het zullen verhaaltjes zijn
o Bij open vragen: antwoord juist (met goede terminologie) en volledig (zo nodig met
vermelding rechtsgrond, maar een rechtsgrond alleen bv. “art. 4.2.3” is nooit een goed
antwoord), overbodige zaken in je antwoord maken dat je schrijfruimte verliest,
overbodige zaken in je antwoord die fout zijn leiden bovendien tot puntenaPrek
1
,Inhoudsopgave
Inleiding.......................................................................................................................................................... 4
Bescherming eigendom ..................................................................................................................................... 4
Onteigening ....................................................................................................................................................... 4
Eigendomsbeperkingen ................................................................................................................................... 11
Recht van voorkoop ......................................................................................................................................... 13
Recht van voorkeur .......................................................................................................................................... 16
Eigendomsbeperkingen en de notaris ............................................................................................................. 16
Vergunningen ............................................................................................................................................... 18
Soorten vergunningen ..................................................................................................................................... 18
Voorwerp omgevingsvergunning .................................................................................................................... 18
Kenmerken en gevolgen van vergunningen .................................................................................................... 25
Procedure omgevingsvergunning.................................................................................................................... 25
Vergunningen en de notaris ............................................................................................................................ 35
Ruimtelijke planning ..................................................................................................................................... 36
Plannen van aanleg ......................................................................................................................................... 36
Ruimtelijke uitvoeringsplannen....................................................................................................................... 38
Rooilijnplannen ................................................................................................................................................ 40
Ruimtelijke structuurplannen .......................................................................................................................... 40
Ruimtelijke beleidsplannen ............................................................................................................................. 42
Ruimtelijke planning en inrich?ng en de notaris ............................................................................................ 48
Handhaving .................................................................................................................................................. 49
Algemeen ......................................................................................................................................................... 49
Handhaving VRCO............................................................................................................................................ 50
Handhaving en de notaris ............................................................................................................................... 56
Informa?everplich?ngen .............................................................................................................................. 57
Inleiding ........................................................................................................................................................... 57
Algemene informa?everplich?ngen VCRO ..................................................................................................... 58
Specifieke informa?everplich?ngen VCRO...................................................................................................... 61
Bodemdecreet .................................................................................................................................................. 63
Bodemdecreet en VCRO: sanc?onering bij overdracht en technieken ........................................................... 67
Onroerend erfgoed, waterbeheer, natuurdecreet, s?kstofdecreet ................................................................. 72
Onroerend erfgoed .......................................................................................................................................... 72
Waterbeheer .................................................................................................................................................... 74
Bemes?ng ........................................................................................................................................................ 75
Natuurdecreet .................................................................................................................................................. 75
2
, S?kstofdecreet ................................................................................................................................................. 81
Duinendecreet .................................................................................................................................................. 83
S?kstofdecreet en de notaris ........................................................................................................................... 85
Bosdecreet........................................................................................................................................................ 85
Jachtdecreet ..................................................................................................................................................... 93
DEEL D .......................................................................................................................................................... 94
Woonbeleid en de notaris ................................................................................................................................ 94
Recht van terugkoop ruimtelijke economie en de notaris .............................................................................. 95
Energiepresta?ecer?ficaat en de notaris ........................................................................................................ 96
Pos?nterven?edossier en de notaris ............................................................................................................... 99
Elektrische keuring en de notaris .................................................................................................................. 101
Stookolietanks en de notaris ......................................................................................................................... 101
AsbestaKest en de notaris ............................................................................................................................. 102
Gebouwen en woningpas en de notaris ........................................................................................................ 104
Onroerende goederen van de overheid ........................................................................................................ 104
Wonen in eigen streek ................................................................................................................................... 106
Uitleiding........................................................................................................................................................ 108
Reader bestuursrecht .................................................................................................................................. 108
3
, Inleiding
Bescherming eigendom
• Art. 16 Gw: ”Niemand kan van zijn eigendom worden ontzet dan ten algemenen nu<e, in de
gevallen en op de wijze bij de wet bepaald en tegen billijke en voorafgaande
schadeloosstelling”.
• Art. 3.50 nieuw BW: “Het eigendomsrecht verleent aan de eigenaar rechtstreeks het recht om
het voorwerp ervan te gebruiken, hiervan het genot te hebben en erover te beschikken. De
eigenaar heeL de volheid van bevoegdheden, behoudens de beperkingen die door we<en,
verordeningen of door de rechten van derden worden opgelegd.”
• Art. 1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM: "1. Alle natuurlijke of rechtspersonen hebben recht
op het ongestoord genot van hun eigendom. Niemand zal van zijn eigendom worden beroofd
behalve in het algemeen belang en met inachtneming van de voorwaarden neergelegd in de
wet en in de algemene beginselen van het internaSonaal recht. 2. De voorgaande bepalingen
zullen echter op geen enkele wijze het recht aantasten dat een Staat heeL om die we<en toe
te passen welke hij noodzakelijk oordeelt om toezicht uit te oefenen op het gebruik van eigen-
dom in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van belasSngen of
andere heffingen en boeten te verzekeren."
• De overheid mag je niet ontze<en uit je eigendom (art. 16 Gw), of beroven van je eigendom
(art. 1.1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM) tenzij met inachtneming van bepaalde “strenge”
regels (algemeen belang, vergoeding, …) à ONTEIGENING
• De overheid mag het gebruik van eigendom wel reguleren (art. 3.50 nieuw BW, art. 1.2 Eerste
Aanvullend Protocol bij EVRM) maar er zijn hier wel grenzen aan à
EIGENDOMSBEPERKINGEN bv je mag maar uitbreiden mits vergunning
- Zware eigendomsbeperkingen zijn geen onteigeningen
• Ofschoon art. 16 Gw eigenlijk niets zegt over het gebruik van eigendom, stelt het GwH wel dat
je dit arSkel moet interpreteren conform arSkel 1 Eerste Aanvullend Protocol bij EVRM
• Art. 3.50 nieuw BW staat maar op niveau wet
• Art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces, m.i.v. redelijke termijn) speelt bij onteigeningen,
omdat een rechterlijke beslissing nodig is bij onteigening
Onteigening
• Begrip
- Begrip: gedwongen, onherroepelijk en volledige overgang van een zakelijk recht,
doorgaans eigendom, op een goed, doorgaans een onroerend goed
- Terminologie: onteigenaar of onteigenende instanSe (vaak OH) ó eigenaar, eventueel
later onteigende, want dan heeL hij geen eigendom meer
- Gedwongen: tegen de wil van de betrokkene (dus geen onteigening bij vrijwillige verkoop)
- Onherroepelijk: definiSef (ó opeising: Sjdelijk)
- Volledig: helemaal, de Stel gaat geheel over
- Een onteigening start veelal met een onteigeningsbesluit, maar in de meeste gevallen zal
het niet komen tot een onteigening omdat de betrokkene vrijwillig verkoopt (95 %)
(bestuurlijke fase) ≠ de burgerlijke rechter die aan de onteigenaar de onteigening toestaat
= onteigening (5 %) (gerechtelijke fase)
o Stap 1 is een onteigeningsbesluit, maar dan zal er worden onderhandeld, er zal een
voorstel worden gedaan. De meesten gaan dan verkopen en daarop zijn de regels
van het privaatrecht van toepassing. Hier komt het niet tot een onteigening, dus bv
de regels van een onteigeningsvergoeding spelen niet. Het is een gewone koop-
4
