Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Handige tentamensamenvatting, alleen de belangrijkste hoofdstukken voor
tentamen. Leestijd uurtje. Met up to date oefentoets en nieuwe onderwerpen
zoals Kunstmatige Intelligentie, Posthumanisme, Klimaatverandering, Filosofie van
Identiteit en Postwaarheid.
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Filosofie
Hoofdstuk 1: kennis, wetenschap en wijsbegeerte
1. Inleiding
Het is onmogelijk om een objectief werk over wijsbegeerte te schrijven want het is onmogelijk om
alle filosofen en stromingen te beschrijven dus de schrijver kiest altijd zelf bepaalde filosofen en
thema’s uit.
De wijbegeerte bestaat niet want elke filosoof gaat ervan uit dat zijn voorgangers verkeerde vragen
stelden of het verkeerd aanpakten, hierdoor is er geen consensus over wat filosofie precies is en
wat de belangrijkste vragen zijn.
Waarom wordt fr filosofie ‘rivier van Herakleitos’ genoemd?
➔ Omdat Herakleitos zei dat je geen 2 maal in dezelfde rivier kan staan en toch wel want het
water waarin je staat verandert, maar de bedding blijft hetzelfde. Filosofie is ook zo want de
ideologieën en methoden (het water) veranderen, maar het zich verwonderen om wat men
niet begrijpt en het hunkeren naar oplossingen (de bedding) blijft.
Filosofie= de rationele studie van de problemen waarvoor we nog geen wetenschappelijke
oplossingsmethode hebben.
➔ Rationeel: anders zou elke studie waarvoor we geen wetenschappelijke verklaring hebben
filosofisch zijn
➔ Oplossingsmethode in plaats van oplossing omdat anders elke wetenschapper een filosoof
zou zijn als hij iets niet wetenschappelijk kan oplossen
Filosofie is een argumentatieve discipline want men probeert alles met argumenten te verklaren.
In de filosofie is er geen eensgezindheid in de wetten, theorieën e.d. zoals dat wel is in de
wetenschappen.
Het doel van filosofie is niet een dogma doen aanvaarden, maar confronteren met het heden en
verleden en de visie en oplossingen van een bepaalde filosoof geven voor een bepaald probleem.
Hierdoor wordt er:
1) Een kritisch beeld gecreëerd: een kritisch beeld is een opvattingen die tot stand komen
na het zien van de problematiek van naïef denken
2) Afstand gedaan van dogmatisch denken: dogmatisch denken is als men iets als
waarheid aanvaard zonder dat er ernstige argumentatie voor bestaat
3) Relativistisch gedacht: relativistisch denken is het accepteren dat verschillende
mensen verschillende meningen kunnen hebben en die meningen kunnen allemaal
juist zijn
De geleenschappelijke kenmerk van relativisme en dogmatisme is dat ze stuurloosheid in het denken
en handelen brengen:
1) Relativisme omdat argumentatie dan overbodig wordt omdat alle meningen juist zijn dus
je hoeft niemand te overtuigen
2) Dogmatisme omdat argumentatie onmogelijk wordt omdat het dogma als waarheid
wordt aangenomen dus het is zinloos om te argumenteren
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Stuurloosheid leidt tot:
1) Intellectuele verstarring
2) Toevlucht nemen tot kunstmatige zekerheden zoals pseudowetenschappen, bijgeloof en
sektarisme
Filosofie biedt ook geen zekere waarheden, maar de pseudowaarheden worden geëlimineerd door
argumentatie.
2. Kennis en wetenschap
Filosofie lost problemen op in verband met kennis.
Kennis heeft 2 eigenschappen:
1) Het is pragmatisch= het stelt ons in staat om voorspellingen te maken en onze handelingen
te plannen
2) Het heeft correspondentie= het komt overeen met een zekere werkelijkheid
Wetenschap= de menselijke activiteit die erop gericht is op een systematische en betrouwbare wijze
tot kennis te komen
Wetenschap voldoet aan de volgende eisen:
1) COMMUNICEREN: Men kan ze meededelen aan anderen
2) SYSTEMATISCH: er is een eenheid en coherentie in de wetenschappen
3) EMPIRISCHE VERIFICATIE: het is mogelijk om de betrouwbaarheid te controlen
Als er een twijfel is, is de wetenschappelijke kennis altijd superieur aan de alledaagse kennis.
2.1.Soorten wetenschap
Op basis van de methode zijn er 2 soorten wetenschap:
1) Formele of deductieve wetenschap= logica en wiskunde. Men krijgt kennis niet door
ervaring, maar stelt een aantal basisformules (axioma’s) op en door deductie komt men
tot stellingen. Deze wetenschappen leren ons niets over de werkelijkheid, maar geven
ons systemen om de werkelijkheid mee uit te drukken.
2) Ervarings- of inductieve wetenschap= dit zijn empirische wetenschappen. Kennis over
de werkelijkheid kan bereikt worden door ervaring.
Er zijn 3 grote lijnen in de ervaringswetenschappen:
1) Gedragswetenschappen/ sociale wetenschappen/ menswetenschappen= het gedrag
van mensen als individu of op groepsniveau wordt onderzocht
2) Natuurwetenschappen= dode materie wordt onderzocht
3) Cultuurwetenschappen= producten van menselijke creativiteit worden onderzocht
3. Natuur, cultuur en gedrag
Een scherpe grens trekken is onmogelijk. Men maakt onderscheid op verschillende manieren:
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Handige tentamensamenvatting, alleen de belangrijkste hoofdstukken voor
tentamen. Leestijd uurtje. Met up to date oefentoets en nieuwe onderwerpen
zoals Kunstmatige Intelligentie, Posthumanisme, Klimaatverandering, Filosofie van
Identiteit en Postwaarheid.
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Filosofie
Hoofdstuk 1: kennis, wetenschap en wijsbegeerte
1. Inleiding
Het is onmogelijk om een objectief werk over wijsbegeerte te schrijven want het is onmogelijk om
alle filosofen en stromingen te beschrijven dus de schrijver kiest altijd zelf bepaalde filosofen en
thema’s uit.
De wijbegeerte bestaat niet want elke filosoof gaat ervan uit dat zijn voorgangers verkeerde vragen
stelden of het verkeerd aanpakten, hierdoor is er geen consensus over wat filosofie precies is en
wat de belangrijkste vragen zijn.
Waarom wordt fr filosofie ‘rivier van Herakleitos’ genoemd?
➔ Omdat Herakleitos zei dat je geen 2 maal in dezelfde rivier kan staan en toch wel want het
water waarin je staat verandert, maar de bedding blijft hetzelfde. Filosofie is ook zo want de
ideologieën en methoden (het water) veranderen, maar het zich verwonderen om wat men
niet begrijpt en het hunkeren naar oplossingen (de bedding) blijft.
Filosofie= de rationele studie van de problemen waarvoor we nog geen wetenschappelijke
oplossingsmethode hebben.
➔ Rationeel: anders zou elke studie waarvoor we geen wetenschappelijke verklaring hebben
filosofisch zijn
➔ Oplossingsmethode in plaats van oplossing omdat anders elke wetenschapper een filosoof
zou zijn als hij iets niet wetenschappelijk kan oplossen
Filosofie is een argumentatieve discipline want men probeert alles met argumenten te verklaren.
In de filosofie is er geen eensgezindheid in de wetten, theorieën e.d. zoals dat wel is in de
wetenschappen.
Het doel van filosofie is niet een dogma doen aanvaarden, maar confronteren met het heden en
verleden en de visie en oplossingen van een bepaalde filosoof geven voor een bepaald probleem.
Hierdoor wordt er:
1) Een kritisch beeld gecreëerd: een kritisch beeld is een opvattingen die tot stand komen
na het zien van de problematiek van naïef denken
2) Afstand gedaan van dogmatisch denken: dogmatisch denken is als men iets als
waarheid aanvaard zonder dat er ernstige argumentatie voor bestaat
3) Relativistisch gedacht: relativistisch denken is het accepteren dat verschillende
mensen verschillende meningen kunnen hebben en die meningen kunnen allemaal
juist zijn
De geleenschappelijke kenmerk van relativisme en dogmatisme is dat ze stuurloosheid in het denken
en handelen brengen:
1) Relativisme omdat argumentatie dan overbodig wordt omdat alle meningen juist zijn dus
je hoeft niemand te overtuigen
2) Dogmatisme omdat argumentatie onmogelijk wordt omdat het dogma als waarheid
wordt aangenomen dus het is zinloos om te argumenteren
, Samenvatting de rivier van herakleitos etienne vermeersch 1e editie 2019 9789089247346
Stuurloosheid leidt tot:
1) Intellectuele verstarring
2) Toevlucht nemen tot kunstmatige zekerheden zoals pseudowetenschappen, bijgeloof en
sektarisme
Filosofie biedt ook geen zekere waarheden, maar de pseudowaarheden worden geëlimineerd door
argumentatie.
2. Kennis en wetenschap
Filosofie lost problemen op in verband met kennis.
Kennis heeft 2 eigenschappen:
1) Het is pragmatisch= het stelt ons in staat om voorspellingen te maken en onze handelingen
te plannen
2) Het heeft correspondentie= het komt overeen met een zekere werkelijkheid
Wetenschap= de menselijke activiteit die erop gericht is op een systematische en betrouwbare wijze
tot kennis te komen
Wetenschap voldoet aan de volgende eisen:
1) COMMUNICEREN: Men kan ze meededelen aan anderen
2) SYSTEMATISCH: er is een eenheid en coherentie in de wetenschappen
3) EMPIRISCHE VERIFICATIE: het is mogelijk om de betrouwbaarheid te controlen
Als er een twijfel is, is de wetenschappelijke kennis altijd superieur aan de alledaagse kennis.
2.1.Soorten wetenschap
Op basis van de methode zijn er 2 soorten wetenschap:
1) Formele of deductieve wetenschap= logica en wiskunde. Men krijgt kennis niet door
ervaring, maar stelt een aantal basisformules (axioma’s) op en door deductie komt men
tot stellingen. Deze wetenschappen leren ons niets over de werkelijkheid, maar geven
ons systemen om de werkelijkheid mee uit te drukken.
2) Ervarings- of inductieve wetenschap= dit zijn empirische wetenschappen. Kennis over
de werkelijkheid kan bereikt worden door ervaring.
Er zijn 3 grote lijnen in de ervaringswetenschappen:
1) Gedragswetenschappen/ sociale wetenschappen/ menswetenschappen= het gedrag
van mensen als individu of op groepsniveau wordt onderzocht
2) Natuurwetenschappen= dode materie wordt onderzocht
3) Cultuurwetenschappen= producten van menselijke creativiteit worden onderzocht
3. Natuur, cultuur en gedrag
Een scherpe grens trekken is onmogelijk. Men maakt onderscheid op verschillende manieren:
