Inleiding
Link JR – JC JR ontstaan dankzij eerste criminologen
Belang juridisch (law in books) en criminologisch inzicht (law in action)
à enorm verschil tussen woorden in JB en praktijken daarachter, soms indruk dat zaken
veranderen maar in praktijk niet het geval (niets is wat het lijkt!)
Definitie jeugd- Regelt overheidsinterventies t.a.v. kinderen/jongeren die zich in
beschermings- bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben gepleegd
recht à interventies: vrijwillige + gerechtelijke maatregelen, veelal uitgevoerd
in specifieke voorzieningen
à bevoegdheid interventies: grotendeels gemeenschappen, maar ook
federale staat heeft aantal bevoegdheden behouden
Doelgroepen - VOS: kind in gevaar
- MOF: jeugddelict
Hulpverlenende - Sociale vrijwillige
interventies - Gerechtelijke gedwongen (JRB)
Bevoegdheid - Gemeenschappen
- Federale OH
Sui generis Eigensoortig recht tussen strafrecht (bestra>ing) – sociaal recht
karakter (hulpverlening) – voorkeur: meer strafrechtelijke geaardheid
- Specifieke procedures: 1 en dezelfde rechter van begin tot einde
- Specifieke doelgroep: t.e.m. 18j
- Kinderrechten: verplichting kind te beschermen + kinderen rechtssubjecten
(volwaardige dragers van rechten)
- Gezinsgerichtheid: gezin is hoeksteen in opvoeding
1. Gezin staat in voor opvoeding, moet betrokken worden bij reactie JRB
2. Als gezin niet functioneert, tracht OH ouders te ondersteunen
3. Als niet lukt: OH kent zichzelf rol van ouder toe, onttrekt kind en
plaatst in bijzondere voorziening
- Subsidiariteit: JRB moet minst ingrijpende reactie kiezen
- Finaliteit: hulpverlening (repressie)
Tijdlijn en bevoegdheidsverdeling
Tijdlijn
- Voordien: kinderen in volwassen SR
1912: ontstaan - MOF tot 16j
jeugdrecht - Pre-delinquentie: gedragingen die soort voorteken van later delinquent gedrag
“Kinder- (bv: landloperij, bedelarij, ontucht)
bescherming” - Ouderlijke klacht: bij kinderrechter omdat kind ongehoorzaam
(enkel gerechtelijke – - Ontzetting ‘onwaardige’ ouders (REA) – niets voorzien voor kinderen dus
gedwongen JB) truc: ofwel ontzetting, ofwel zelf ouderlijke klacht indienen tegen kind
à praktijk: meer kinderen bij KR
- MOF tot 18j
Wet 1965 - Ook sociaal (vrijwillig) luik naast ger à uitbouw
“Jeugd- jeugdbeschermingscomités
bescherming” - Bevestiging ontstane praktijken die tegen wet ingingen
(gerechtelijk + sociaal) - Jeugdrechter ipv kinderrechter (want leeftijd doelpubliekö)
- Pre-delinquentie: behouden maar dingen toegevoegd (bv: spijbelen)
1
, - Kind in gevaar + ontzetting + gezinsbijslag
Kritiek: systeem waarbij lagere klasse onder controle door hogere
Jaren 80: keerpunt - Ontstaan Kinderrechtenverdrag (paternalisme, kind als object van recht)
- Staatshervorming: kans hervorming JB
- Institutionele / fundamentele vraagstukken: stra>en of helpen?
Na Belangrijk deel naar gemeenschap: Vlaamse decr 1985/1990 + Decr IJ 2013
staatshervorming - Pre-delinquentie/kind in gevaar à POS/VOS
Federaal (JBW ‘65) - MOF + ontzetting blijven in eerste instantie federaal
Vlaams decr 2019 - Gemeenschappen: opgave maatregelen en reacties bij delicten
Û federaal: welk gedrag is strafbaar
Bevoegdheidsverdeling
Gevolg van politieke strijd + juridische strijd à niet altijd even juridisch coherent eindresultaat
Communautar- Stap 1 1980
isering JB in 3 Oprichting 3 gem (NEDtalig, FRtalig, DUtalig), 3 gew (Vl, W, BH)
stappen - Gembevoegdheden = persoonsgebonden aangelegenheden: bijstand
aan personen
- Gewbevoegdheden = plaatsgebonden à irrelevant
- Federale bevoegdheden: justitie
! is gerechtelijke JB justitie of bijstand?
- Bijstand: JB met uitz van aangelegenheden burgerlijk recht, SR of ger recht
! is ger JB bijstand (gem) of strafrecht (fed)?
à politieke strijd:
- Decreet Steyaert 1985: JB bijstand dus bevoegd
- Wetsontwerp Gol 1982: JR justitie dus bevoegd
à RvS: vrijwilligheid (zodra gerecht met dwang tussenkomt: justitie DUS
fed) Û Arbitragehof: finaliteit (hulp- en dienstverlening DUS gem)
Stap 2: 1988
Verduidelijking bevoegdheid JB: ‘opgave maatregelen t.a.v. mj die MOF’ DUS fed?
Stap 3
Politieke strijd – nog juridisch coherent?
- 2002: geen mj meer in volwassen gevangenis bij plaatstekort
jeugdinstellingen à zware jeugddelinquenten vrijgelaten
- Federale Everberg-wet: federale instelling opgericht tegen nieuwe
bevoegdheidsregels in (hulpverlening dus gem)
- Arbitragehof 2003: fed OH toch bevoegd voor centra (tijdelijke noodwet,
finaliteit veiligheid, geen onevenredige afbreuk bevoegdheden)
- 6de staatshervorming 2014: gem krijgen bevoegdheid opgave reactie
tav jeugddelinquentie bepalen + fed OH bevoegd voor bestra>ing UHG-
jongeren tenzij voor centra die hen opvangen tot 23j
MOF - Gedragingen als misdrijf omschrijven: Fed
bevoegdheden - Opgave maatregelen/reactie: Gem
vandaag - Procedure (gerechtelijk): Fed
- Uitvoering: Gem
VOS - Omschrijving: Gem
bevoegdheden - Opgave maatregelen: Gem
vandaag - Procedure: gerechtelijk Fed Û buitengerechtelijk Gem
- Uitvoering: Gem
GGC 4de gemeenschapsentiteit (sinds 1989): persoonsgebonden
aangelegenheden in BHG (gezondheid en bijstand aan personen)
2
Link JR – JC JR ontstaan dankzij eerste criminologen
Belang juridisch (law in books) en criminologisch inzicht (law in action)
à enorm verschil tussen woorden in JB en praktijken daarachter, soms indruk dat zaken
veranderen maar in praktijk niet het geval (niets is wat het lijkt!)
Definitie jeugd- Regelt overheidsinterventies t.a.v. kinderen/jongeren die zich in
beschermings- bijzondere probleemsituaties bevinden of die delicten hebben gepleegd
recht à interventies: vrijwillige + gerechtelijke maatregelen, veelal uitgevoerd
in specifieke voorzieningen
à bevoegdheid interventies: grotendeels gemeenschappen, maar ook
federale staat heeft aantal bevoegdheden behouden
Doelgroepen - VOS: kind in gevaar
- MOF: jeugddelict
Hulpverlenende - Sociale vrijwillige
interventies - Gerechtelijke gedwongen (JRB)
Bevoegdheid - Gemeenschappen
- Federale OH
Sui generis Eigensoortig recht tussen strafrecht (bestra>ing) – sociaal recht
karakter (hulpverlening) – voorkeur: meer strafrechtelijke geaardheid
- Specifieke procedures: 1 en dezelfde rechter van begin tot einde
- Specifieke doelgroep: t.e.m. 18j
- Kinderrechten: verplichting kind te beschermen + kinderen rechtssubjecten
(volwaardige dragers van rechten)
- Gezinsgerichtheid: gezin is hoeksteen in opvoeding
1. Gezin staat in voor opvoeding, moet betrokken worden bij reactie JRB
2. Als gezin niet functioneert, tracht OH ouders te ondersteunen
3. Als niet lukt: OH kent zichzelf rol van ouder toe, onttrekt kind en
plaatst in bijzondere voorziening
- Subsidiariteit: JRB moet minst ingrijpende reactie kiezen
- Finaliteit: hulpverlening (repressie)
Tijdlijn en bevoegdheidsverdeling
Tijdlijn
- Voordien: kinderen in volwassen SR
1912: ontstaan - MOF tot 16j
jeugdrecht - Pre-delinquentie: gedragingen die soort voorteken van later delinquent gedrag
“Kinder- (bv: landloperij, bedelarij, ontucht)
bescherming” - Ouderlijke klacht: bij kinderrechter omdat kind ongehoorzaam
(enkel gerechtelijke – - Ontzetting ‘onwaardige’ ouders (REA) – niets voorzien voor kinderen dus
gedwongen JB) truc: ofwel ontzetting, ofwel zelf ouderlijke klacht indienen tegen kind
à praktijk: meer kinderen bij KR
- MOF tot 18j
Wet 1965 - Ook sociaal (vrijwillig) luik naast ger à uitbouw
“Jeugd- jeugdbeschermingscomités
bescherming” - Bevestiging ontstane praktijken die tegen wet ingingen
(gerechtelijk + sociaal) - Jeugdrechter ipv kinderrechter (want leeftijd doelpubliekö)
- Pre-delinquentie: behouden maar dingen toegevoegd (bv: spijbelen)
1
, - Kind in gevaar + ontzetting + gezinsbijslag
Kritiek: systeem waarbij lagere klasse onder controle door hogere
Jaren 80: keerpunt - Ontstaan Kinderrechtenverdrag (paternalisme, kind als object van recht)
- Staatshervorming: kans hervorming JB
- Institutionele / fundamentele vraagstukken: stra>en of helpen?
Na Belangrijk deel naar gemeenschap: Vlaamse decr 1985/1990 + Decr IJ 2013
staatshervorming - Pre-delinquentie/kind in gevaar à POS/VOS
Federaal (JBW ‘65) - MOF + ontzetting blijven in eerste instantie federaal
Vlaams decr 2019 - Gemeenschappen: opgave maatregelen en reacties bij delicten
Û federaal: welk gedrag is strafbaar
Bevoegdheidsverdeling
Gevolg van politieke strijd + juridische strijd à niet altijd even juridisch coherent eindresultaat
Communautar- Stap 1 1980
isering JB in 3 Oprichting 3 gem (NEDtalig, FRtalig, DUtalig), 3 gew (Vl, W, BH)
stappen - Gembevoegdheden = persoonsgebonden aangelegenheden: bijstand
aan personen
- Gewbevoegdheden = plaatsgebonden à irrelevant
- Federale bevoegdheden: justitie
! is gerechtelijke JB justitie of bijstand?
- Bijstand: JB met uitz van aangelegenheden burgerlijk recht, SR of ger recht
! is ger JB bijstand (gem) of strafrecht (fed)?
à politieke strijd:
- Decreet Steyaert 1985: JB bijstand dus bevoegd
- Wetsontwerp Gol 1982: JR justitie dus bevoegd
à RvS: vrijwilligheid (zodra gerecht met dwang tussenkomt: justitie DUS
fed) Û Arbitragehof: finaliteit (hulp- en dienstverlening DUS gem)
Stap 2: 1988
Verduidelijking bevoegdheid JB: ‘opgave maatregelen t.a.v. mj die MOF’ DUS fed?
Stap 3
Politieke strijd – nog juridisch coherent?
- 2002: geen mj meer in volwassen gevangenis bij plaatstekort
jeugdinstellingen à zware jeugddelinquenten vrijgelaten
- Federale Everberg-wet: federale instelling opgericht tegen nieuwe
bevoegdheidsregels in (hulpverlening dus gem)
- Arbitragehof 2003: fed OH toch bevoegd voor centra (tijdelijke noodwet,
finaliteit veiligheid, geen onevenredige afbreuk bevoegdheden)
- 6de staatshervorming 2014: gem krijgen bevoegdheid opgave reactie
tav jeugddelinquentie bepalen + fed OH bevoegd voor bestra>ing UHG-
jongeren tenzij voor centra die hen opvangen tot 23j
MOF - Gedragingen als misdrijf omschrijven: Fed
bevoegdheden - Opgave maatregelen/reactie: Gem
vandaag - Procedure (gerechtelijk): Fed
- Uitvoering: Gem
VOS - Omschrijving: Gem
bevoegdheden - Opgave maatregelen: Gem
vandaag - Procedure: gerechtelijk Fed Û buitengerechtelijk Gem
- Uitvoering: Gem
GGC 4de gemeenschapsentiteit (sinds 1989): persoonsgebonden
aangelegenheden in BHG (gezondheid en bijstand aan personen)
2
