Nederlands examen
Ridderroman
zie afkortingen
middeleeuwen (kapstokwoorden)
● feodaal systeem (standenmaatschappij)
→zien goederen als privébezit en worden hun eigen koningen
(Waarom moeten we altijd doen wat de koning zegt?)
tot Franse revolutie
woud: - uit comfortzone
- recht van de sterkste
- status geldt niet
→symbolische betekenis: ‘in het woud’ → oord van
● hof: hofdag: - macht tonen reflectie en bezinning
- conflicten oplossen
- ruzies bijleggen
- feesten
- krachtmeting onder ridders (bv. tweegevecht → entertainment/godsoordeel)
→ tornooi
Middelnederlands:
→verzamelnaam dialecten (geen standaardtaal) (Vlaams, Limburgs, Brabants)
→belangrijke cultuurtaal
→orale vertelkunst:
● troubadour (beroepsverteller)
● proloog
● rijm
● chronologisch
● herhalingen
● lezers aansprekingen
● intertekstualiteit
, Middelnederlandse literatuur:
Epiek 1: de ridderroman
achtergrond bij ridderroman:
De ridderroman ontstond rond 1100 en werd geschreven in de volkstaal (DIETS) op rijm, zodat
het toegankelijk was voor ridders die geen Latijn kenden. Deze verhalen waren populair aan
hoven en draaiden om moed, trouw en liefde (bron van verstrooiing), maar dienden ook als
voorbeeld voor edelen (voorbeeldfunctie) . De ridderroman kende twee hoofdvormen:
• Karelromans, vaak over oorlogen en massa-gevechten tussen christenen en
moslims, met Karel de Grote meestal niet als held maar als lastige figuur.
• Arturromans, waarin de nadruk lag op individuele avonturen, toernooien,
en hoofse liefde. Koning Artur stond op de achtergrond terwijl de ridders van
de Ronde Tafel op avontuur gingen.
Ridderliteratuur: waren zowel vermakelijk als leerrijk, met nadruk op hoofs gedrag, zoals te
zien in het verhaal Karel ende Elegast → nadat vijand van zadel gestoten is laat de ridder hem
weer opstappen voor ze verder vechten .
Of ridders in werkelijkheid altijd zo hoffelijk waren, blijft echter de vraag.
ORALE VERTELTRADITIE EN HET BELANG VAN DE PROLOOG
'de opwarmer voor het luisterpubliek'
Functie:
- publiek in de sfeer brengen (zie voorprogramma concert)
- luisterbereidheid aanscherpen
- nieuwsgierigheid aanwakkeren
- waarachtigheid van het verhaal onderstrepen → in de ME belangrijk dat het waargebeurd is
→ aantonen via bronnen
Onderdelen of topoi (< topos)
- causa scribendi (= reden voor het vertellen van het verhaal)
- gebed om hulp, steun, inspiratie
- bronvermelding (zie punt 4 hierboven)
- vraag om aandacht
- vermelding van de moeite die het verhaal samenstellen heeft gekost; bescheidenheidstopos
zin/ uitspraak om je bescheiden op te stellen + empathie krijgen
bv. Ik heb hier heel veel moeite in gestoken
→ Bv. bij de oscars = bescheiden (→anderen bedanken)
Ridderroman
zie afkortingen
middeleeuwen (kapstokwoorden)
● feodaal systeem (standenmaatschappij)
→zien goederen als privébezit en worden hun eigen koningen
(Waarom moeten we altijd doen wat de koning zegt?)
tot Franse revolutie
woud: - uit comfortzone
- recht van de sterkste
- status geldt niet
→symbolische betekenis: ‘in het woud’ → oord van
● hof: hofdag: - macht tonen reflectie en bezinning
- conflicten oplossen
- ruzies bijleggen
- feesten
- krachtmeting onder ridders (bv. tweegevecht → entertainment/godsoordeel)
→ tornooi
Middelnederlands:
→verzamelnaam dialecten (geen standaardtaal) (Vlaams, Limburgs, Brabants)
→belangrijke cultuurtaal
→orale vertelkunst:
● troubadour (beroepsverteller)
● proloog
● rijm
● chronologisch
● herhalingen
● lezers aansprekingen
● intertekstualiteit
, Middelnederlandse literatuur:
Epiek 1: de ridderroman
achtergrond bij ridderroman:
De ridderroman ontstond rond 1100 en werd geschreven in de volkstaal (DIETS) op rijm, zodat
het toegankelijk was voor ridders die geen Latijn kenden. Deze verhalen waren populair aan
hoven en draaiden om moed, trouw en liefde (bron van verstrooiing), maar dienden ook als
voorbeeld voor edelen (voorbeeldfunctie) . De ridderroman kende twee hoofdvormen:
• Karelromans, vaak over oorlogen en massa-gevechten tussen christenen en
moslims, met Karel de Grote meestal niet als held maar als lastige figuur.
• Arturromans, waarin de nadruk lag op individuele avonturen, toernooien,
en hoofse liefde. Koning Artur stond op de achtergrond terwijl de ridders van
de Ronde Tafel op avontuur gingen.
Ridderliteratuur: waren zowel vermakelijk als leerrijk, met nadruk op hoofs gedrag, zoals te
zien in het verhaal Karel ende Elegast → nadat vijand van zadel gestoten is laat de ridder hem
weer opstappen voor ze verder vechten .
Of ridders in werkelijkheid altijd zo hoffelijk waren, blijft echter de vraag.
ORALE VERTELTRADITIE EN HET BELANG VAN DE PROLOOG
'de opwarmer voor het luisterpubliek'
Functie:
- publiek in de sfeer brengen (zie voorprogramma concert)
- luisterbereidheid aanscherpen
- nieuwsgierigheid aanwakkeren
- waarachtigheid van het verhaal onderstrepen → in de ME belangrijk dat het waargebeurd is
→ aantonen via bronnen
Onderdelen of topoi (< topos)
- causa scribendi (= reden voor het vertellen van het verhaal)
- gebed om hulp, steun, inspiratie
- bronvermelding (zie punt 4 hierboven)
- vraag om aandacht
- vermelding van de moeite die het verhaal samenstellen heeft gekost; bescheidenheidstopos
zin/ uitspraak om je bescheiden op te stellen + empathie krijgen
bv. Ik heb hier heel veel moeite in gestoken
→ Bv. bij de oscars = bescheiden (→anderen bedanken)
