Volksgezondheid
1. GEZONDHEID
wat is gezondheid ?
* voor 1948: biomedische model: afwezigheid van ziekte
* vanaf 1948: toestand v volledig psychisch, sociaal en lichamelijk welbevinden
probleem: volledig welbevinden = niet haalbaar -> risico vr medicalisering -> stijging vr levensverwachting en
chronische ziekten -> per definitie zijn zeer veel mensen ongezeond
* “Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity”
* Van Daele 1992: lichamelijk welzijn, de gesteldheid of toestand van het lichaam, waarin alle delen op de juiste wijze
en in de juiste verhouding functioneren, een toestand van optimaal welzijn in geestelijk, lichamelijk & maatschappelijk
opzicht
* nu: gezondheid / welzijn / kwaliteit van het leven:
-> de individuele perceptie van levenskwaliteit en het gevoel dat je het onder controle hebt
* “ the individual’s perception of his/her position in life in the context of the culture and value systems in which he/she
lives and in relation to his/her goals, expectations and concerns” (WHO)
Wat is dan ziekte?
* 3 aparte concepten:
- illness: subjectieve perspectie van de ongezondheid
- sickness: ziektegedrag (vb je kan ook ziek zijn zonder er iets van te voelen)
- disease: objectief vast te stellen (is er biologisch iets mis)
Hoe kunnen we gezondheid meten?
* op individueel niveau:
- subjectief:
-> afwezigheid van ziekte
-> bevraging van “klachten”
- objectief:
-> medisch onderzoek
-> screening … maar beperkingen!
2. wat is volksgezondheid
Wat is volksgezondheid?
* volksgezondheid is de wetenschap die de gezondheid van een gemeenschap van mensen tracht te beschermen en te
verbeteren dr onderwijs/opleiding, promotiecampagnes en onderzoek naar ziekte- en ongevalpreventie
* professionelen binnen de volksgezondheid analyseren het effect op de gezondheid vd levensstijl en de omgeving om
programma’s te ontwikkelen die de gezondheid van een gemeenschap beschermen en bevorderen
* de missie v volksgezondheid: de vervulling vh goede voor de maatschappij dr het verzekeren van de levens-
omstandigheden waarin mensen gezond kunnen zijn w
* de substanties v volksgezondheid: georganiseerde inspanningen van de samenleving bij preventie van ziekte en
promotie van gezondheid
* het organisatorisch netwerk van volksgezondheid: bedraagt zowel activiteiten ondernemen dr de overheid als
activiteiten ondernemen dr privé en vrijwillige organisaties en individuen
Bewegen en volksgezondheid?
* Vlaams actieplan voeding en beweging
- hoofddoelstelling:
, -> h realiseren v gezondheidswinst op bevolkingsniveau dr stijging vh # mensen dt voldoende fysiek
actief is, evenwichtig eet en een gezond gewicht nastreeft
- subdoelstellingen: (tegen 2015 ):
-> 10% stijging pers dat voldoende fysiek actief is om gezondheidswinst te behalen
-> 10% daling sedentaire personen
-> 10% stijging v moeders dat met borstvoeding start
-> meer mensen eten evenwichtig overeenkomstig met aanbevelingen vd actieve voedingsdriehoek
-> minstens % behouden v pers met gezond gewicht
Wat doet volksgezondheid?
* preventie v epidemieën en verspreiden van ziekten
* beschermen tgn gevaren v milieu en omgeving
* preventie van ongevallen/verwondingen
* promoten en bevorderen ve gezonde levensstijl en een goede mentale gezondheid
* snel reageren bij rampen en de gemeenschap helpen bij heropbouw
* de kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg verzekeren
* volksgezondheidsonderzoek:
- onderzoeken van:
-> wat de gezondheid begunstigt
-> wat de gezondheid bedreigt
-> hoe de gezondheid te vrijwaren
-> wat zijn de meest optimale gezondheidszorgsystemen en -structuren
- objectieven:
-> antw op hoe gezond. Hoe ziek zijn de inwoners van een populatie -> dmv indicatoren
-> antw op: waardoor w dat bepaald? -> welke zijn de determinanten
-> antw op: welke tijdsevolutie? Welke geografische distributie
- uit dit alles: implicaties
-> naar de preventie gezondheidszorg
-> naar het gezondheidsbeleid
Core funtions of public health !!!!
1) assessment (= beoordeling): weten wat er moet gebeuren
> 1) het beoordelen vd gezondheidsnoden van de maatschappij
> 2) onderzoeken v gezondheidsrisico’s en effecten
> 3) analyseren van gezondheidsfactoren
2) policy development (= beleidsontwikkeling) : deel uitmaken vd oplossing
> 4) instaan vr maatschappelijke problemen en noden
> 5) gezondheidsnoden prioritair maken
> 6) plannen en ontwikkelen van beleid
3) assurance (= verzekering)
> 7) beheren v bronnen
> 8) programma’s implementeren
> 9) programma’s evalueren
> 10) publiek informeren
Volksgezondheid: wat meten? Hoe meten?
* op niveau van de bevolking
* indicatoren van volksgezondheid:
-> overlijdensstatus
-> levensverwachting
-> verloren potentiële levensjaren
1. GEZONDHEID
wat is gezondheid ?
* voor 1948: biomedische model: afwezigheid van ziekte
* vanaf 1948: toestand v volledig psychisch, sociaal en lichamelijk welbevinden
probleem: volledig welbevinden = niet haalbaar -> risico vr medicalisering -> stijging vr levensverwachting en
chronische ziekten -> per definitie zijn zeer veel mensen ongezeond
* “Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity”
* Van Daele 1992: lichamelijk welzijn, de gesteldheid of toestand van het lichaam, waarin alle delen op de juiste wijze
en in de juiste verhouding functioneren, een toestand van optimaal welzijn in geestelijk, lichamelijk & maatschappelijk
opzicht
* nu: gezondheid / welzijn / kwaliteit van het leven:
-> de individuele perceptie van levenskwaliteit en het gevoel dat je het onder controle hebt
* “ the individual’s perception of his/her position in life in the context of the culture and value systems in which he/she
lives and in relation to his/her goals, expectations and concerns” (WHO)
Wat is dan ziekte?
* 3 aparte concepten:
- illness: subjectieve perspectie van de ongezondheid
- sickness: ziektegedrag (vb je kan ook ziek zijn zonder er iets van te voelen)
- disease: objectief vast te stellen (is er biologisch iets mis)
Hoe kunnen we gezondheid meten?
* op individueel niveau:
- subjectief:
-> afwezigheid van ziekte
-> bevraging van “klachten”
- objectief:
-> medisch onderzoek
-> screening … maar beperkingen!
2. wat is volksgezondheid
Wat is volksgezondheid?
* volksgezondheid is de wetenschap die de gezondheid van een gemeenschap van mensen tracht te beschermen en te
verbeteren dr onderwijs/opleiding, promotiecampagnes en onderzoek naar ziekte- en ongevalpreventie
* professionelen binnen de volksgezondheid analyseren het effect op de gezondheid vd levensstijl en de omgeving om
programma’s te ontwikkelen die de gezondheid van een gemeenschap beschermen en bevorderen
* de missie v volksgezondheid: de vervulling vh goede voor de maatschappij dr het verzekeren van de levens-
omstandigheden waarin mensen gezond kunnen zijn w
* de substanties v volksgezondheid: georganiseerde inspanningen van de samenleving bij preventie van ziekte en
promotie van gezondheid
* het organisatorisch netwerk van volksgezondheid: bedraagt zowel activiteiten ondernemen dr de overheid als
activiteiten ondernemen dr privé en vrijwillige organisaties en individuen
Bewegen en volksgezondheid?
* Vlaams actieplan voeding en beweging
- hoofddoelstelling:
, -> h realiseren v gezondheidswinst op bevolkingsniveau dr stijging vh # mensen dt voldoende fysiek
actief is, evenwichtig eet en een gezond gewicht nastreeft
- subdoelstellingen: (tegen 2015 ):
-> 10% stijging pers dat voldoende fysiek actief is om gezondheidswinst te behalen
-> 10% daling sedentaire personen
-> 10% stijging v moeders dat met borstvoeding start
-> meer mensen eten evenwichtig overeenkomstig met aanbevelingen vd actieve voedingsdriehoek
-> minstens % behouden v pers met gezond gewicht
Wat doet volksgezondheid?
* preventie v epidemieën en verspreiden van ziekten
* beschermen tgn gevaren v milieu en omgeving
* preventie van ongevallen/verwondingen
* promoten en bevorderen ve gezonde levensstijl en een goede mentale gezondheid
* snel reageren bij rampen en de gemeenschap helpen bij heropbouw
* de kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg verzekeren
* volksgezondheidsonderzoek:
- onderzoeken van:
-> wat de gezondheid begunstigt
-> wat de gezondheid bedreigt
-> hoe de gezondheid te vrijwaren
-> wat zijn de meest optimale gezondheidszorgsystemen en -structuren
- objectieven:
-> antw op hoe gezond. Hoe ziek zijn de inwoners van een populatie -> dmv indicatoren
-> antw op: waardoor w dat bepaald? -> welke zijn de determinanten
-> antw op: welke tijdsevolutie? Welke geografische distributie
- uit dit alles: implicaties
-> naar de preventie gezondheidszorg
-> naar het gezondheidsbeleid
Core funtions of public health !!!!
1) assessment (= beoordeling): weten wat er moet gebeuren
> 1) het beoordelen vd gezondheidsnoden van de maatschappij
> 2) onderzoeken v gezondheidsrisico’s en effecten
> 3) analyseren van gezondheidsfactoren
2) policy development (= beleidsontwikkeling) : deel uitmaken vd oplossing
> 4) instaan vr maatschappelijke problemen en noden
> 5) gezondheidsnoden prioritair maken
> 6) plannen en ontwikkelen van beleid
3) assurance (= verzekering)
> 7) beheren v bronnen
> 8) programma’s implementeren
> 9) programma’s evalueren
> 10) publiek informeren
Volksgezondheid: wat meten? Hoe meten?
* op niveau van de bevolking
* indicatoren van volksgezondheid:
-> overlijdensstatus
-> levensverwachting
-> verloren potentiële levensjaren
