Onderzoek en kwaliteit
Kwantitatief onderzoek
1. Probleemstelling
2. Onderzoeksontwerp
3. Dataverzameling
4. Data-analyse
1. Probleemstelling
- = aanleiding, doelstelling, afbakening, onderzoeksvragen
vraag over een onderwerp
↓
in de breedte verkennen
↓
heldere en eenduidige doelstelling (waarom vindt het onderzoek plaats?)
↓
onderzoeksvragen (specifieke vraag, populatie en variabelen)
2. Onderzoeksontwerp
- = het patroon, recept of plan voor het onderzoek —> afhankelijk van soort gegevens en
middelen
- 3 grote categorieën van onderzoek
- verkennend onderzoek
- weinig bekend over onderwerp
- aandacht voor verschillende aspecten van data
- beschrijvend onderzoek
- beschrijven van verschijnselen
- verbanden tussen variabelen (hypothesen) : correlatie
- verklarend onderzoek
- experimenteel onderzoek
- causale verklaringen
- correlatie
- = mate waarin de ene variabele (x) samenhangt met andere variabele (y)
- positieve correlatie / verband
- Als X stijgt, dan stijgt Y
- negatieve correlatie / verband
- Als X stijgt, dan daalt Y
- causaal verband
- = oorzakelijke verbanden tussen 2 verschijnselen
- oorzaak —> gevolg
Pagina 1 van 22
, - verandering in frequentie of niveau van een variabele (oorzaak) leidt tot verandering in
frequentie of niveau van andere variabele (gevolg)
- verschil tussen experimenteel en niet-experimenteel onderzoek
- EXPERIMENTEEL
- oorzaak- en gevolg verbanden
- manipulatie of controle van onafhankelijke variabele
- meting van afhankelijke variabele
- Randomised Controlled Trial (RCT)
- onderzoeker heeft veel controle
- causale verbanden
- randomisatie —> willekeurig toewijzen aan controle- of experimentele groep
- controle —> minimum 1 controle groep en minimum 1 experimentele groep
- trial —> manipulatie
- (blindering)
- quasi-experiment
- experimentele manipulatie (T)
- geen randomisatie (R) en/of geen controlegroep (C)
- pretest-posttestontwerp met controlegroep, zonder randomisatie
- tijdreeksonderzoek
- op lange termijn
- meerdere observaties / metingen van AV
- hoge validiteit
- pre-experimentele ontwerpen
- zwak onderzoek
- weinig controle van onderzoeker
- NIET-EXPERIMENTEEL
- beschrijvend, geen manipulatie en geen oorzaak-gevolg verbanden
- 1. beschrijvend onderzoek
- surveyonderzoek
- cross-sectionele methode
- op 1 moment in de tijd —> éénmalige meting in een bepaalde populatie
- bv. opsporen van een ziekte of risico (screening)
- longitudinale methode
- gedurende een langere tijd
- bv. gezondheidssituatie van bewoners van 1 bepaalde wijk
- cohort-studie
- vooraf inclusie- en exclusiecriteria bepalen
- minimum 1 follow-upmeeting
- bv. alle patiënten jonger dan 70 opgenomen in 2016 voor knie- of
heupoperatie
- 2. correlatieonderzoek
- = mate waarin de ene variabele (x) samenhangt met andere variabele (y)
Pagina 2 van 22
, - 3. vergelijkend onderzoek / case-control studie
- 2 groepen, geen manipulatie van onafhankelijke variabele
- retrospectief onderzoek
- onafhankelijke variabele in verleden & afhankelijk variabele in heden
- bv. Er werd onderzoek gedaan naar het switchen of stoppen van ADHD-medicatie.
Onderzoekers hebben onderzocht hoeveel procent van de patiënten doorging,
wisselde of stopte met de medicatie. Hierna hebben ze geprobeerd om voorspellers te
definiëren voor het wisselen of stoppen van ADHD-medicatie.
- prospectief onderzoek
- onafhankelijke variabele in heden & afhankelijke variabele in de toekomst
- bv. Stel, je wilt graag weten hoe een bepaalde SOA zich ontwikkelt. Je kunt mensen
niet dwingen tot risicovol geslachtsverkeer. Wat je wel kunt doen is een groep mensen
met verschillende seksuele gewoontes, die bij aanvang van het onderzoek vrij zijn van
de ziekte, een tijd volgen. Je volgt dan gedurende het onderzoek de blootstelling aan
en de ontwikkeling van de ziekte.
- 4. secundaire analyse
- gegevens uit eerder onderzoek analyseren
- nieuwe hypothesen / onderzoeksvragen
- betrouwbaarheid
- exactheid —> krijg ik gelijkaardige resultaten bij herhaling?
- validiteit
- geldigheid —> krijg ik voldoende antwoord op mijn onderzoeksvraag
- interne validiteit
- mate waarin onderzoek correct is uitgevoerd
- valide binnen de groep
- externe validiteit
- mate waarin resultaten naar andere mensen / settings kunnen worden
gegeneraliseerd
- validiteit ook van toepassing op de ruimere populatie
- validiteit bij experimentele ontwerpen
- onder controle houden van externe variabelen die onderzoeksresultaten kunnen
beïnvloeden
- externe variabelen
- invloed op validiteit van onderzoek
- in discussie weergeven
- verschillende bias (bedreigingen) van validiteit
- bias = vertekening van de onderzoeksresultaten als gevolg van een systematische fout in
de onderzoeksopzet of in de gegevensverzameling —> kan in alle fasen van onderzoek
optreden
- confounders
- 3e variabele
- bijvoorbeeld
- OV : borstvoeding
Pagina 3 van 22
Kwantitatief onderzoek
1. Probleemstelling
2. Onderzoeksontwerp
3. Dataverzameling
4. Data-analyse
1. Probleemstelling
- = aanleiding, doelstelling, afbakening, onderzoeksvragen
vraag over een onderwerp
↓
in de breedte verkennen
↓
heldere en eenduidige doelstelling (waarom vindt het onderzoek plaats?)
↓
onderzoeksvragen (specifieke vraag, populatie en variabelen)
2. Onderzoeksontwerp
- = het patroon, recept of plan voor het onderzoek —> afhankelijk van soort gegevens en
middelen
- 3 grote categorieën van onderzoek
- verkennend onderzoek
- weinig bekend over onderwerp
- aandacht voor verschillende aspecten van data
- beschrijvend onderzoek
- beschrijven van verschijnselen
- verbanden tussen variabelen (hypothesen) : correlatie
- verklarend onderzoek
- experimenteel onderzoek
- causale verklaringen
- correlatie
- = mate waarin de ene variabele (x) samenhangt met andere variabele (y)
- positieve correlatie / verband
- Als X stijgt, dan stijgt Y
- negatieve correlatie / verband
- Als X stijgt, dan daalt Y
- causaal verband
- = oorzakelijke verbanden tussen 2 verschijnselen
- oorzaak —> gevolg
Pagina 1 van 22
, - verandering in frequentie of niveau van een variabele (oorzaak) leidt tot verandering in
frequentie of niveau van andere variabele (gevolg)
- verschil tussen experimenteel en niet-experimenteel onderzoek
- EXPERIMENTEEL
- oorzaak- en gevolg verbanden
- manipulatie of controle van onafhankelijke variabele
- meting van afhankelijke variabele
- Randomised Controlled Trial (RCT)
- onderzoeker heeft veel controle
- causale verbanden
- randomisatie —> willekeurig toewijzen aan controle- of experimentele groep
- controle —> minimum 1 controle groep en minimum 1 experimentele groep
- trial —> manipulatie
- (blindering)
- quasi-experiment
- experimentele manipulatie (T)
- geen randomisatie (R) en/of geen controlegroep (C)
- pretest-posttestontwerp met controlegroep, zonder randomisatie
- tijdreeksonderzoek
- op lange termijn
- meerdere observaties / metingen van AV
- hoge validiteit
- pre-experimentele ontwerpen
- zwak onderzoek
- weinig controle van onderzoeker
- NIET-EXPERIMENTEEL
- beschrijvend, geen manipulatie en geen oorzaak-gevolg verbanden
- 1. beschrijvend onderzoek
- surveyonderzoek
- cross-sectionele methode
- op 1 moment in de tijd —> éénmalige meting in een bepaalde populatie
- bv. opsporen van een ziekte of risico (screening)
- longitudinale methode
- gedurende een langere tijd
- bv. gezondheidssituatie van bewoners van 1 bepaalde wijk
- cohort-studie
- vooraf inclusie- en exclusiecriteria bepalen
- minimum 1 follow-upmeeting
- bv. alle patiënten jonger dan 70 opgenomen in 2016 voor knie- of
heupoperatie
- 2. correlatieonderzoek
- = mate waarin de ene variabele (x) samenhangt met andere variabele (y)
Pagina 2 van 22
, - 3. vergelijkend onderzoek / case-control studie
- 2 groepen, geen manipulatie van onafhankelijke variabele
- retrospectief onderzoek
- onafhankelijke variabele in verleden & afhankelijk variabele in heden
- bv. Er werd onderzoek gedaan naar het switchen of stoppen van ADHD-medicatie.
Onderzoekers hebben onderzocht hoeveel procent van de patiënten doorging,
wisselde of stopte met de medicatie. Hierna hebben ze geprobeerd om voorspellers te
definiëren voor het wisselen of stoppen van ADHD-medicatie.
- prospectief onderzoek
- onafhankelijke variabele in heden & afhankelijke variabele in de toekomst
- bv. Stel, je wilt graag weten hoe een bepaalde SOA zich ontwikkelt. Je kunt mensen
niet dwingen tot risicovol geslachtsverkeer. Wat je wel kunt doen is een groep mensen
met verschillende seksuele gewoontes, die bij aanvang van het onderzoek vrij zijn van
de ziekte, een tijd volgen. Je volgt dan gedurende het onderzoek de blootstelling aan
en de ontwikkeling van de ziekte.
- 4. secundaire analyse
- gegevens uit eerder onderzoek analyseren
- nieuwe hypothesen / onderzoeksvragen
- betrouwbaarheid
- exactheid —> krijg ik gelijkaardige resultaten bij herhaling?
- validiteit
- geldigheid —> krijg ik voldoende antwoord op mijn onderzoeksvraag
- interne validiteit
- mate waarin onderzoek correct is uitgevoerd
- valide binnen de groep
- externe validiteit
- mate waarin resultaten naar andere mensen / settings kunnen worden
gegeneraliseerd
- validiteit ook van toepassing op de ruimere populatie
- validiteit bij experimentele ontwerpen
- onder controle houden van externe variabelen die onderzoeksresultaten kunnen
beïnvloeden
- externe variabelen
- invloed op validiteit van onderzoek
- in discussie weergeven
- verschillende bias (bedreigingen) van validiteit
- bias = vertekening van de onderzoeksresultaten als gevolg van een systematische fout in
de onderzoeksopzet of in de gegevensverzameling —> kan in alle fasen van onderzoek
optreden
- confounders
- 3e variabele
- bijvoorbeeld
- OV : borstvoeding
Pagina 3 van 22
