👣
orthopedagogiek
DEEL 1 orthopedagogisch denken en kijken
H 1. SITUERING ORTHOPEDAGOGIEK
H 2. STROMINGEN IN DE ORTHOPEDAGOGIEK
H 3. DE ORTHOPEDAGOGISCHE IDENTITEIT
H 4. ORTHOPEDAGOGISCHE AANPAK – HANDELINGSPLANNING
1 situering orthopedagogiek
1.2 de term orthopedagogiek
‘ortho’ = juist, recht (maken wat krom is)
‘ortho’ = de specifieke, als moeilijk of problematisch ervaren situaties waarin we werken
‘ped’ = kinderen
uitbreiding naar andere doelgroepen
‘agogie’ = begeleiden, leiden naar
normatief element, geen logische wetenschap
maar welk doel is wenselijk? → normen, waarden, ethische dimensie, visies, tendensen
‘k’ = wetenschappelijke studie van
vanuit orthopedagogische inzichten
DEFINITIE
orthopedagogiek = de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen, jongeren en volwassenen in
problematisch ervaren of specifieke begeleidingsssituaties.
1.2 verhouding tussen pedagogiek en orthopedagogiek
pedagogiek orthopedagogiek
opvoedings- en begeleidingsproces opvoedings- en begeleidingsproces
zonder de zekerheid te hebben dat het zonder de zekerheid te hebben dat
einddoel wordt bereikt het einddoel wordt bereikt
zeer specifieke noden of vastlopen
van opvoeding - kind met specifieke
algemene principes van en kennis over
noden - ouders met specifieke
opvoeding
tekorten in de opvoeding -
maatschappelijke problemen
orthopedagogiek 1
, pedagogiek orthopedagogiek
kleine dagelijkse problemen en vragen problemen zijn erger, duidelijker
weerstanden tot verbetering zijn
tijdelijke problemen
hardnekkiger
→ geduld, tact, creativiteit, humor, etc.
vaak zeer complexe samenhang van
→ indien moeilijk gezinsondersteuning
meerdere bedreigende factoren
(Brede Instap)
het problematische staat centraal
orthopedagogiek toont ons vaak de weg naar de essentie van de pedagogiek, het gaat om de studie van het
specifiek opvoeden en begeleiden.
→ bewust
→ grondige analyse
1.3 het doel en object van de orthopedagogiek
rond 1950 plaats verworven binnen de sociale wetenschappen
studieobject kan veranderen door nieuwe visies, maatschappelijke ontwikkelingen, …
klassieke benadering (1920) moderne benadering (1980)
object: object:
opvoeding van ‘opvallende’ of ‘afwijkende’
problematische opvoedingssituatie
kind
indelingen soorten kinderen = classificatie opvoeders en kind
methodes om op te voeden = methodieken ‘handicap’ is interactief concept
doel: doel:
ontwikkeling kind optimaliseren opvoeding optimaliseren
systeemdenken = persoon beter begrijpen door naar de context te kijken
problematische opvoedingssituatie (pos)
ter horst (1980)
situatie
ervaren geen perspectief meer
deskundige hulp van buitenaf nodig
sociaal-ecologische visie
moeizame afstemming pedagogische vraag en aanbod
door verschillende factoren
kind met specifieke noden
ouders met specifieke tekorten in opvoeding (KOPP)
maatschappelijke problemen (kinderen op de vlucht, kansarmoede)
orthopedagogiek 2
, in eerste instantie: aanpassing opvoedingsfactoren microniveau
in tweede instantie: samenwerking met andere betrokkenen en disciplines op mesoniveau
met aandacht voor maatschappelijke context
1.4 evolutie van de term POS in de hulpverlening
‘verwaarloosde kinderen’ → bijzondere jeugdbijstand
1990 decreten inzake bijzondere jeugdbijstand
POS = een toestand waarin de fysieke integriteit, de affectieve, morele, intellectuele of sociale
ontplooiingskansen van minderjarigen in het gedrang komen, door bijzondere gebeurtenissen, door
relationele conflicten of door de omstandigheden waarin zij leven
opdracht bijzondere jeugdbijstand
preventie
hulpverlening kinderen in POS
2 doelgroepen
minderjarigen in een POS
minderjarigen die een als Misdrijf Omschreven Feit (MOF) hebben gepleegd
2014 decreet Integrale Jeugdhulpverlening
verandering van terminologie
orthopedagogiek 3
, POS → VOS (en PLS)
= verontrustende opvoedingssituatie
verontrusting ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd
verontrusting integriteit van de minderjarige aangetast is
PLS = problematische leefsituatie
omvat spijbelen, …
niet meer gebruikt
2019 Decreet Jeugddelinquentierecht
MOF → jeugddelict
onderscheid in jeugdrechtbank en hulpverlening
orthopedagogisch gezien geen strak onderscheid: onder heel wat
ernstige jeugddelicten schuilt een VOS
1.5 evolutie van de term handicap
oorsprong ortho → de zorg voor mensen met een beperking
‘afwijkende kinderen’
invaliden en invaliditeit
mindervaliden
andersvaliden
gehandicapten
mensen met een beperking
mensen met een handicap
→ verandering door
veranderend mensbeeld
respect eigenheid doelgroep
gevoeligheid termen
maatschappelijke structuren
1.5.1 mensbeelden, tendensen en visies op hulpverlening
Ben Wuyts (1997)
‘Over narren, kreupelen, doven en blinden. Leven met een handicap. Van de Oudheid tot nu’
inhoud: 4 globale mensen beelden over mensen met beperking
Beno Schraepen (2021)
Excluses
inhoud: 3 mensbeelden als argument voor uitsluiting
orthopedagogiek 4
orthopedagogiek
DEEL 1 orthopedagogisch denken en kijken
H 1. SITUERING ORTHOPEDAGOGIEK
H 2. STROMINGEN IN DE ORTHOPEDAGOGIEK
H 3. DE ORTHOPEDAGOGISCHE IDENTITEIT
H 4. ORTHOPEDAGOGISCHE AANPAK – HANDELINGSPLANNING
1 situering orthopedagogiek
1.2 de term orthopedagogiek
‘ortho’ = juist, recht (maken wat krom is)
‘ortho’ = de specifieke, als moeilijk of problematisch ervaren situaties waarin we werken
‘ped’ = kinderen
uitbreiding naar andere doelgroepen
‘agogie’ = begeleiden, leiden naar
normatief element, geen logische wetenschap
maar welk doel is wenselijk? → normen, waarden, ethische dimensie, visies, tendensen
‘k’ = wetenschappelijke studie van
vanuit orthopedagogische inzichten
DEFINITIE
orthopedagogiek = de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen, jongeren en volwassenen in
problematisch ervaren of specifieke begeleidingsssituaties.
1.2 verhouding tussen pedagogiek en orthopedagogiek
pedagogiek orthopedagogiek
opvoedings- en begeleidingsproces opvoedings- en begeleidingsproces
zonder de zekerheid te hebben dat het zonder de zekerheid te hebben dat
einddoel wordt bereikt het einddoel wordt bereikt
zeer specifieke noden of vastlopen
van opvoeding - kind met specifieke
algemene principes van en kennis over
noden - ouders met specifieke
opvoeding
tekorten in de opvoeding -
maatschappelijke problemen
orthopedagogiek 1
, pedagogiek orthopedagogiek
kleine dagelijkse problemen en vragen problemen zijn erger, duidelijker
weerstanden tot verbetering zijn
tijdelijke problemen
hardnekkiger
→ geduld, tact, creativiteit, humor, etc.
vaak zeer complexe samenhang van
→ indien moeilijk gezinsondersteuning
meerdere bedreigende factoren
(Brede Instap)
het problematische staat centraal
orthopedagogiek toont ons vaak de weg naar de essentie van de pedagogiek, het gaat om de studie van het
specifiek opvoeden en begeleiden.
→ bewust
→ grondige analyse
1.3 het doel en object van de orthopedagogiek
rond 1950 plaats verworven binnen de sociale wetenschappen
studieobject kan veranderen door nieuwe visies, maatschappelijke ontwikkelingen, …
klassieke benadering (1920) moderne benadering (1980)
object: object:
opvoeding van ‘opvallende’ of ‘afwijkende’
problematische opvoedingssituatie
kind
indelingen soorten kinderen = classificatie opvoeders en kind
methodes om op te voeden = methodieken ‘handicap’ is interactief concept
doel: doel:
ontwikkeling kind optimaliseren opvoeding optimaliseren
systeemdenken = persoon beter begrijpen door naar de context te kijken
problematische opvoedingssituatie (pos)
ter horst (1980)
situatie
ervaren geen perspectief meer
deskundige hulp van buitenaf nodig
sociaal-ecologische visie
moeizame afstemming pedagogische vraag en aanbod
door verschillende factoren
kind met specifieke noden
ouders met specifieke tekorten in opvoeding (KOPP)
maatschappelijke problemen (kinderen op de vlucht, kansarmoede)
orthopedagogiek 2
, in eerste instantie: aanpassing opvoedingsfactoren microniveau
in tweede instantie: samenwerking met andere betrokkenen en disciplines op mesoniveau
met aandacht voor maatschappelijke context
1.4 evolutie van de term POS in de hulpverlening
‘verwaarloosde kinderen’ → bijzondere jeugdbijstand
1990 decreten inzake bijzondere jeugdbijstand
POS = een toestand waarin de fysieke integriteit, de affectieve, morele, intellectuele of sociale
ontplooiingskansen van minderjarigen in het gedrang komen, door bijzondere gebeurtenissen, door
relationele conflicten of door de omstandigheden waarin zij leven
opdracht bijzondere jeugdbijstand
preventie
hulpverlening kinderen in POS
2 doelgroepen
minderjarigen in een POS
minderjarigen die een als Misdrijf Omschreven Feit (MOF) hebben gepleegd
2014 decreet Integrale Jeugdhulpverlening
verandering van terminologie
orthopedagogiek 3
, POS → VOS (en PLS)
= verontrustende opvoedingssituatie
verontrusting ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd
verontrusting integriteit van de minderjarige aangetast is
PLS = problematische leefsituatie
omvat spijbelen, …
niet meer gebruikt
2019 Decreet Jeugddelinquentierecht
MOF → jeugddelict
onderscheid in jeugdrechtbank en hulpverlening
orthopedagogisch gezien geen strak onderscheid: onder heel wat
ernstige jeugddelicten schuilt een VOS
1.5 evolutie van de term handicap
oorsprong ortho → de zorg voor mensen met een beperking
‘afwijkende kinderen’
invaliden en invaliditeit
mindervaliden
andersvaliden
gehandicapten
mensen met een beperking
mensen met een handicap
→ verandering door
veranderend mensbeeld
respect eigenheid doelgroep
gevoeligheid termen
maatschappelijke structuren
1.5.1 mensbeelden, tendensen en visies op hulpverlening
Ben Wuyts (1997)
‘Over narren, kreupelen, doven en blinden. Leven met een handicap. Van de Oudheid tot nu’
inhoud: 4 globale mensen beelden over mensen met beperking
Beno Schraepen (2021)
Excluses
inhoud: 3 mensbeelden als argument voor uitsluiting
orthopedagogiek 4
